بازدید
723
آخرین بروزرسانی: 1398/05/12
خلاصه پرسش
معانی ریشه لغوی «حطم» چیست؟ در مورد این گزارش مرتبط با امام علی(ع) نیز توضیح دهید: «کانت قریش إذا رأته فی حرب قالت: احذروا الحطم‏، احذروا القُضَم‏»؟
پرسش
معنای این حدیث «کَانَتْ قُرَیْشٌ إِذَا رَأَتْهُ فِی حَرْبٍ قَالَتِ احْذَروا الحُطَم»، چیست؟
پاسخ اجمالی
مشتقاتی از ریشه «حطم» در آیاتی از قرآن کریم مشاهده میشود که در تمامشان معنای نابودی و از بین رفتن نهفته است.[1] چه آنجا که از خشکشدن برگ درختان میگوید، چه آنجا که از احتمال پایمال شدن مورچگان توسط لشگر سلیمان(ع) سخن به میان میآید و چه آنجا که توصیفی از آتش جهنم ارائه میشود.
«حَطْم» در معنای مصدری آن به شکستن یک چیز خشک مانند استخوان گفته میشود؛[2] و در یکی از اشتقاقات آن، به شخصی که هر چیزی را درهم شکسته و خستگی ناپذیر است، «حُطم» میگویند[3] که از الفاظ مبالغه به شمار میآید.[4]  واژه «الحطمه» در قرآن کریم هم نشانگر آن است که آتش دوزخ، هر چیزی را تا مرز نابودی پیش میبرد.
در همین راستا در برخی گزارشها در مورد شجاعت امام علی(ع) در جنگها آمده است:
«کانت قریش إِذا رأَتْهُ فی حَرْبٍ قالت: احْذَرُوا الحُطَمَ، احذروا القُطَم[5] (الْقُضَمَ)‏».[6]
هنگامی که امام علی(ع) در جنگی به نبرد برمیخاست، افراد قریش به یکدیگر میگفتند: مراقب فردی باشید که با خشم همه چیز را در هم میشکند، شخم میزند و نابود میکند.[7]
در ارتباط با توضیح واژگان این روایت باید گفت:
«الحطم» که در ابتدای پاسخ بررسی شد.
«القطم» به معنای مرد خشمگین.[8]
«الْقُضَمَ» به معنای خوردن یک چیز خشک[9] با اطراف دندان.[10]
تمام این موارد به ویژگیهای حقیقی و کنایی امام علی(ع) در صحنه نبرد میپردازد.
 

[1]. نمل، 18؛ زمر، 21؛ واقعه، 65؛ حدید، 20 ؛ همزه، 4-5.
[2]. فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، محقق، مصحح، مخزومى، مهدى، سامرائى، ابراهیم، ج 3، ص 175، قم، هجرت، چاپ دوم، 1410ق.
[3]. صاحب بن عباد، المحیط فی اللغة، محقق، مصحح، آل یاسین، محمد حسن، ج 3، ص 30، بیروت، عالم الکتاب، چاپ اول، 1414ق.
[4]. النهایة فی غریب الحدیث و الأثر، ج ‏1، ص 403.
[5]. جزری، ابن اثیر، مبارک بن محمد، النهایة فی غریب الحدیث و الأثر، ج 1، ص 402، قم، مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان، چاپ اول، 1367ش.
[6]. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج 20، ص 67، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، 1403ق.
[8]. المحیط فی اللغة، ج ‏5، ص 336.
[9]. همان، ج ‏5، ص 255.
[10]. ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب،‏ ج 12، ص 487، بیروت، دار صادر، چاپ سوم، 1414ق.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    901948 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    565629 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    491132 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    425189 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    405076 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    373977 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    360016 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    344697 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    325186 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    315711 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...