جستجوی پیشرفته
بازدید
85
تاریخ بروزرسانی 1395/10/24
 
کد سایت ur21740 کد بایگانی 61785 نمایه اعمال شب و روز جمعه
طبقه بندی موضوعی دیگر موارد
خلاصه پرسش
در شب و روز جمعه انجام چه کارهایی مستحب است؟ آیا انجام آن اعمال در شب شنبه نیز سفارش شده است؟
پرسش
اعمال شب و روز جمعه چیست و چه کارهایی در آن مستحب است؟ آیا در شب شنبه نیز می‌‌توان آن اعمال را انجام داد؟
پاسخ اجمالی
در منابع حدیثی و کتب ادعیه بر برتری شب و روز جمعه نسبت به دیگر شب‌ها و روزهای هفته تأکید شده[1] و به دنبال آن، اعمال و عبادات خاصی برای این شب و روز در نظر گرفته شده‌ است. در ذیل به برخی از آنها اشاره می‌شود:
برخی اعمال شب جمعه
1. خواندن سوره جمعه در رکعت اول نماز مغرب و عشاء، و خواندن سوره توحید در رکعت دوم نماز مغرب و سوره اعلی یا حشر و یا منافقین در رکعت دوم نماز عشاء.[2]
2. تکرار ذکرهای «لا اله الا الله»، «سبحان الله» و «الحمد لله».[3]
3. تکرار ذکر صلوات بر پیامبر(ص) و اهل‌بیت ایشان که برخی روایات تعداد آن‌را حداقل صد مرتبه بیان نموده است.[4]
4. تلاوت قرآن؛ از جمله: سوره‌‌های اسراء، کهف، شعراء، نمل، قصص، سجده، ص، احقاف، واقعه، جمعه، یس و دخان.[5]
5. قرائت دعای کمیل.[6]
6. دعا و استغفار در حق برادران و خواهران مؤمن.[7]
7. اقامه نمازهای مستحبی که برای آگاهی از چگونگی آن می‌‌توان به کتاب‌های ادعیه از جمله کتاب «مفاتیح الجنان» مراجعه نمود.
برخی اعمال روز جمعه
1. توبه و طلب آمرزش از خدا و ذکر استغفار؛ بویژه قبل از نماز صبح و پس از نماز عصر.[8]
2. خواندن سوره جمعه در رکعت اول نماز صبح و سوره توحید در رکعت دوم.[9]
3. ادامه تعقیبات نماز صبح و مشغول شدن به دعا تا طلوع آفتاب.[10]
4. تکرار ذکر صلوات بر پیامبر(ص) و اهل‌بیت که این عمل با فضیلت‌‌ترین اعمال روز جمعه، بیان شده است.[11]
5. تلاوت قرآن؛ از جمله: سوره‌‌های احقاف، کهف، مؤمنون، نساء، هود، صافات و الرحمن.[12]
6. قرائت دعای ندبه.[13]
7. زیارت مردگان از جمله پدر و مادر و وابستگان.[14]
8. غسل جمعه که زمان آن از طلوع آفتاب تا هنگام ظهر است.[15]
9. گرفتن ناخن و کوتاه کردن شارب (سبیل).[16]
10. استفاده از مواد خوشبو کننده و پوشیدن لباس پاکیزه.[17]
11. رسیدگی به خانواده و خرید و تهیه چیزهایی که موجب شادی آنها می‌‌گردد.[18]
12. صدقه دادن که این عمل در شب جمعه نیز سفارش شده است.[19]
13. اقامه نمازهای نافله جمعه.[20]
14. شرکت در نماز جمعه.[21]
15. زیارت پیامبر(ص) و امامان معصوم(ع).[22]
16. قرائت دعای سمات هنگام غروب آفتاب.[23]
در این‌جا سزاوار است که به دو نکته توجه شود:
الف. موارد مذکور در بالا، برخی از اعمال مشهور شب و روز جمعه است و علاقه‌‌مندان برای آگاهی بیشتر می‌‌توانند به کتب مفصل فقهی و ادعیه مراجعه نمایند.
ب. ممکن است این سؤال به ذهن آید که انجام این حجم از اعمال و عبادات موجب می‌‌شود که یک مسلمان، تمام جمعه‌‌اش را صرف انجام عبادات کرده و از رسیدگی به سایر امور زندگی باز ماند؟
در پاسخ باید گفت؛ اولاً: تمام اعمال روز جمعه نماز و دعا نبوده، بلکه برخی؛ مانند پرداختن به نظافت شخصی، از لوازم و امور زندگی فرد شمرده می‌شود.
ثانیاً: سفارش به عبادات متعدد و در زمان‌های مختلف در مناسبت‌ها (از جمله شب و روز جمعه)، به این جهت است که افراد با توجه به وقت و سایر امور زندگی خویش سراغ آن عبادات رفته و در انجام آنها به میزان ظرفیت خویش توجه نمایند، به طوری‌ که انجام عبادت، ملال‌آور نشود.
البته از برخی روایات معصومان(ع)[24] چنین بر می‌‌آید که انسان مؤمن لازم است با برنامه‌ریزی کلی برای ایام هفته، در شب و روز جمعه از اشتغالات دنیوی فاصله گرفته و بیشتر به عبادات و کسب معارف دینی بپردازد.
اما درباره قسمت دوم سؤال؛ یعنی انجام اعمال شب جمعه در شب شنبه، در روایتی از امام رضا(ع) چنین نقل شده است: «إِنَّ لِلْجُمُعَةِ لَیلَتَینِ؛ ینْبَغِی أَنْ یقْرَأَ فِی لَیلَةِ السَّبْتِ مِثْلُ مَا یقْرَأُ فِی عَشِیةِ الْخَمِیسِ، لَیلَةَ الْجُمُعَةِ»؛[25]
جمعه دارای دو شب است که سزاوار است هر آنچه - از نماز و دعا - در پنج‌شنبه شب(شب جمعه) خوانده می‌شود، در شب شنبه نیز خوانده شود.
این روایت مرسله را علامه مجلسی در کتاب بحارالانوار و محدث نوری در کتاب مستدرک الوسائل به نقل از کتاب «العروس» - که درباره خصائص و فضائل شب و روز جمعه تألیف شده است – آورده‌‌اند. صاحب این کتاب «أبا محمد جعفر بن أحمد بن علی قمی» از معاصرین شیخ صدوق بوده که هم او از شیخ و هم شیخ صدوق از او روایت نقل کرده است. همچنین از وی به عنوان فردی فقیه و ثقه یاد شده است.[26]
بر این اساس، هر چند، رجال سند حدیث کامل نبوده، و روایت در منابع اصلی حدیثی نیامده است، ولی به جهت وجاهت نویسنده کتاب و نیز بر اساس روایات «مَن بلغ»[27] - که دلالت دارند بر این‌که در روایات امور مستحبی، به سند روایت چندان توجه نمی‌‌شود - می‌توان به این روایت عمل نمود و اعمال و عبادات شب جمعه را مورد سفارش و قابل عمل در شب شنبه هم دانست؛ همان‌طور که برخی بزرگان؛ مانند محدث قمی در کتاب مفاتیح الجنان در پایان اعمال روز جمعه به آن اشاره نموده است.
 

[1]. جهت آگاهی بیشتر در این‌‌باره، ر. ک: پاسخ 5942 (فضیلت شب و روز جمعه).
[2]. ر. ک: مجلسى، محمد باقر، بحار الأنوار، ج ‌86، ص 311، باب اعمال لیلة الجمعه، ح 16، بیروت، مؤسسة الطبع و النشر، چاپ اول، 1410ق.
[3]. شیخ مفید، محمّد بن محمد بن نعمان، المقنعة، ص 155، قم، کنگره جهانى هزاره شیخ مفید، چاپ اول، 1413ق؛ بحار الأنوار، ج ‌86، ص 314.
[4]. بحار الأنوار، ج ‌86، ص 314؛ کلینى، ابو جعفر، محمد بن یعقوب، کافی، ج ‌3، ص 428، باب نوادر الجمعه، ح 2، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق.
[5]. ر. ک: شیخ طوسى، محمد بن حسن، تهذیب الأحکام، ج ‌3، ص 8، ح 26، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق؛ شیخ صدوق، محمّد بن على بن بابویه، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص 110 – 112، قم، دار الشریف الرضی للنشر، چاپ دوم، 1406ق؛ حرّ عاملى، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج ‌7، ص 408، قم، مؤسسه آل البیت، چاپ اول، 1409ق.
[6]. سید ابن طاووس، رضى الدین، على، الإقبال بالأعمال الحسنة، ج‌3، ص 331، قم، دفتر تبلیغات اسلامى، چاپ اول، 1415ق.
[7]. شیخ صدوق، محمّد بن على بن بابویه، علل الشرائع، ج ‌1، ص 182، قم، کتابفروشى داورى، چاپ اول، 1386ق.
[8]. بحار الأنوار، ج ‌86، ص 359؛ ج ‌87، ص 92.
[9]. سید ابن طاووس، رضى الدین، جمال الأسبوع بکمال العمل المشروع، ص 226، قم، دار الرضی، چاپ اول، بی‌تا.
[10]. همان، ص 228؛ مجلسى، محمد تقى، لوامع صاحبقرانى، ج ‌7، ص 296، قم، مؤسسه اسماعیلیان، چاپ دوم، 1414ق.
[11]. شیخ صدوق، محمد بن على، الخصال، ج ‏2، ص 394، ح 101، قم، جامعه مدرسین، چاپ اول، 1362ش.
[12]. ثواب الأعمال و عقاب الأعمال؛ ص 114؛ وسائل الشیعة، ج ‌7، ص 411، ح 9720.
[13]. مشهدى حائرى، محمد بن جعفر، المزار الکبیر، ص 573، قم، دفتر انتشارات اسلامى وابسته، چاپ اول، 1419ق.
[14]. شیخ طوسى، محمد بن الحسن، الأمالی، ص 688، ح 1462، قم، دار الثقافة، چاپ اول، 1414ق.
[17]. وسائل الشیعة، ج ‌7، ص 396، ح 9678؛ بحار الأنوار، ج ‌86، ص 127.
[18]. کافی، ج ‌6، ص 299؛ تهذیب الأحکام؛ ج ‌9، ص 100، ح 434.
[19]. شیخ مفید، محمّد بن محمد، المقنعة، ص 156، قم، کنگره جهانى هزاره شیخ مفید، چاپ اول، 1413ق؛ وسائل الشیعة، ج ‌7، ص 413، ح 9729.
[22]. طوسى، ابو جعفر، محمد بن حسن، مصباح المتهجد، ج ‌1، ص 288،بیروت، مؤسسة فقه الشیعة، چاپ اول، 1411ق.
[23]. جمال الأسبوع بکمال العمل المشروع، ص 533.
[24]. برقى، احمد بن محمد بن خالد، المحاسن، ج ‏1، ص225، ح 14، قم، دار الکتب الإسلامیة، چاپ دوم، 1371ق.
[25]. بحار الأنوار، ج ‌86، ص 311، باب اعمال لیلة الجمعه، ح 16؛ نورى میرزا حسین، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج ‌6، ص 112، ح 6568، بیروت، مؤسسه آل البیت (ع)، چاپ اول، 1408ق.
[26]. ر. ک: شوشترى، محمد تقى، قاموس الرجال، ج ‏2، ص 641 و 642، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، چاپ دوم، 1410ق.
[27]. جهت آگاهی بیشتر در این‌باره، ر. ک: پاسخ 686 (حدیث من بلغ).
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    698405 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    454285 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    317859 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    300835 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    283099 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود.نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ثنای الاهی شروع ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    265305 حقوق و احکام 1387/12/04
    پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است: [1] حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مدظله العالی): اگر ناخن کاشته شده قابل برداشتن نبوده یا ازاله آن مستلزم ضرر و مشقّت باشد ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    251375 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    245916 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    241203 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را هفده تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    179301 اخلاق عملی 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...

حامیان ما

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

5669  نفر