جستجوی پیشرفته
بازدید
212
آخرین بروزرسانی: 1400/02/08
خلاصه پرسش
آیا هیچ‌گاه خداوند بدون واسطه‌ی جبرئیل و به‌صورت مستقیم با پیامبر اکرم(ص) سخن گفت؟
پرسش
لطفا ترجمه‌ی روان از روایت ذیل را بیان نمایید و مشخص نمایید فاعل فعل «تلی» در این روایت کیست؟ «رایت ربی فی احسن صورة، و قال: فیما یختصم الملأ الأعلی یا محمد؟ فقلت: انت اعلم ربی مرتین، فقال صلوات الله علیه: فوضع الله کفه بین کتفی فوجدت بردها بین ثدیی فعلمت ما فی السموات و ما فی الارض. ثم تلی هذه الآیه «وَکَذَلِکَ نُرِی إِبْرَاهِیمَ مَلَکُوتَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَلِیَکُونَ مِنَ الْمُوقِنِینَ».
پاسخ اجمالی

خدای متعال در قرآن کریم روش‌های گوناگون ارتباط و سخن‌گفتن خود با پیامبران(ع) را برمی‌شمارد:[1]

«و هیچ بشرى این توانایی را ندارد که خدا با او سخن گوید جز [از راه‏] وحی یا از فراسوى پرده و حجابى، یا فرستاده‌‌‌اى بفرستد و به اذن او هر چه بخواهد وحى نماید».[2]

در مورد سخن‌گفتن مستقیم خداوند با پیامبر اکرم(ص)، این سؤال مطرح می‌شود که منظور چنین سخن‌گفتنی چیست؟! آیا منظور، القای وحی به قلب ایشان است؟ که اگر این معنا مراد باشد، در مورد بیشتر پیامبران الهی صادق است: «ما به تو وحى فرستادیم؛ همان‌گونه که به نوح(ع) و پیامبران بعد از او وحى فرستادیم»،[3] و یا این‌که منظور از صحبت مستقیم خدا با پیامبر(ص)، تجلی خداوند و ایجاد صوت است؟ همان‌طور که خداوند بر حضرت موسی(ع) در طور سیناء تجلی نموده و با او سخن گفت.[4]

گفتنی است؛ سخن‌گفتن مستقیم خداوند با پیامبران بدین معنا نیست که آنان، خدا را ببینند، بلکه مقصود این است که جبرئیل در این میان واسطه نباشد؛[5] چرا که بنابر دلایل قطعی عقلى و نقلی، خداوند دارای جسم نیست؛ بنابر این، دارای مکان هم نبوده و نمی‌توان برای او مکانی را مشخص کرد.[6]

اما برخی از روایات وجود دارند که به ظاهر با این عقاید سازگار نیستند که یا نباید آنها را پذیرفت و یا معنایی کنایی برای آنها در نظر گرفت.

در یکی از این روایات که در منابع اهل‌سنت نقل شده است، ابن عباس می‌گوید که پیامبر(ص) فرمود: «خداوند را با بهترین چهره‌اش دیدم و او فرمود: ای محمد! گفتم: «لبیک و سعدیک». پرسید: در ملأ اعلی (فرشتگان الهی) درباره‌ی چه چیزی گفت‌وگو می‌کردند؟[7] گفتم: نمی‌دانم. پس [کف] دست (قدرت) خود را بین دو کتف من قرار داد؛ به گونه‌‌ای که خنکی آن‌را در سینه‌‌هایم حس کردم و به دنبال آن بود که نسبت به هر چیزی که در آسمان‌ها و زمین قرار دارد، آگاه شدم. از این رو دوباره فرمود: ای محمد! عرض کردم: لبیک و سعدیک. پرسید: در ملأ اعلی(فرشتگان الهی) درباره چه چیزی گفت‌وگو می‌‌کردند؟! گفتم: درباره درجات و کفارات و پیاده به نماز جماعت رفتن و هنگام سختی‌ها وضوی کامل گرفتن و بعد از هر نمازی منتظر نماز بعدی ماندن! هر کسی که بر این امور مداومت داشته باشد در زندگی‌اش خوشبخت خواهد شد و سعادت‌مند از دنیا خواهد رفت و میزان گناهان وی به اندازه‌ی زمانی خواهد بود که از مادر متولد شده است.[8]

در برخی از نقل‌ها سپس پیامبر(ص) این آیه را برای ابن عباس تلاوت نمود: «وَکَذَلِکَ نُرِی إِبْرَاهِیمَ مَلَکُوتَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَلِیَکُونَ مِنَ الْمُوقِنِینَ»؛[9] و این چنین، ملکوت آسمان‌ها و زمین را به ابراهیم(ع) نشان دادیم (تا به آن استدلال کند،) و اهل یقین گردد.[10]

این روایت با برخی تغییرات و با عبارات مختلف در منابع گوناگون اهل‌سنت و نیز برخی منابع شیعی - با اشاره‌ای به مقام و جایگاه حضرت على(ع) و خلافت و ولایت ایشان - نقل شده است.[11] اما همان‌گونه که گفته شد، در صورت پذیرش این روایات، آنچه در آنها آمده کنایه از آن است که خداوند بر پیامبر اکرم(ص) تجلی نموده و به صورت مستقیم و بدون واسطه‌ی فرشته وحی سخن با حضرتشان سخن می‌گفت، نه آن‌که به واقع خداوند چهره و دستانی داشته و پیامبر(ص) با ابزار مادی پروردگار خویش را احساس نماید.

 


[1]. ر. ک: طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ‏18، ص 75، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ پنجم، 1417ق.

[2]. شوری، 51؛ ر. ک: «وحى و کیفیت آن»، سؤال 88.

[3]. نساء، 163.

[4]. اعراف، 143؛ ر. ک: «موسى (ع) و درخواست رؤیت خدا»، سؤال  145؛ «شنیدن کلام خدا توسط حضرت موسی»، سؤال 15163.

[5]. «صحبت خداوند در شب معراج با پیامبر(ص) با صدای امام علی(ع)»، 67456.

[6]. ر. ک: «ایمان به خدا و مسئله تجسم»، سؤال 12110؛ «جسمانی نبودن خداوند از دیدگاه قرآن»، سؤال 20147؛ «بی نهایت بودن وجود خدا»، سؤال 1944؛ « تأویل آیات دال بر مکان داشتن خداوند»، 34813.

[7]. اشاره دارد به آیه «ما کانَ لِیَ مِنْ عِلْمٍ بِالْمَلَإِ الْأَعْلى‏ إِذْ یَخْتَصِمُونَ»؛ ص، 69.

[8]. ترمزی، محمد بن عیسی، سنن الترمزی، تحقیق، احمد شاکر، محمد فؤاد عبدالباقی، ج 5، ص 367، مصر، شرکه مکتبه و چاپخانه مصطفی، چاپ دوم، 1395ق.

[9]. انعام، 75.

[10]. دارمی تمیمی سمرقندی، عبد الله بن عبد الرحمن، مسند الدارمی (سنن الدارمی)، تحقیق، حسین سلیم، ج 2، ص 1365، عربستان سعودی، دار المغنی، چاپ اول، 1412ق.

[11]. قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، محقق، مصحح، موسوی جزائری، سید طیب، ‏ج 2، ص 243 – 244، قم، دار الکتاب، چاپ سوم، 1404ق.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    698911 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    480628 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    478902 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    442081 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    400985 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    400566 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    360119 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    356725 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    348773 Practical
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • آیا از آیات قرآن می‌توان امامت علی(ع) را اثبات کرد؟
    313333 امام علی ع
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل‌سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در کتب خودشان نقل شده، می‌باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت‌جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی متوسل نشود و چشم را به روی حقیقت نبندد.در قرآن ...