جستجوی پیشرفته
بازدید
2154
آخرین بروزرسانی: 1401/02/31
خلاصه پرسش
چرا نهی از گفتن «اف» به پدر و مادر مشروط به پیری آنان شد؟ آیا قبل از پیر شدن آنان اینکار مجاز است؟
پرسش
سلام؛ «وَقَضَىٰ رَبُّکَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِیَّاهُ وَبِالْوَالِدَیْنِ إِحْسَانًا ۚإِمَّا یَبْلُغَنَّ عِنْدَکَ الْکِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ کِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ...»؛ چرا نهی از گفتن «اف» به پدر و مادر مشروط به پیری آنان شد؟ آیا قبل از پیر شدن آنان اینکار مجاز است؟
پاسخ اجمالی

«وَ قَضى‏ رَبُّکَ أَلاَّ تَعْبُدُوا إِلاَّ إِیَّاهُ وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً إِمَّا یَبْلُغَنَّ عِنْدَکَ الْکِبَرَ أَحَدُهُما أَوْ کِلاهُما فَلا تَقُلْ لَهُما أُفٍّ...»؛[1]

و پروردگارت فرمان داد جز او را نپرستید، و به پدر و مادر نیکی کنید. هر گاه یکى از آن دو، یا هر دوى آنها، نزد تو به سن پیری رسند، کمترین اهانتى به آنها روا مدار، و بر آنها فریاد مزن، و گفتار لطیف و سنجیده و بزرگ‌وارانه به آنها بگو.

خدای متعال در این آیه پس از فرمان به یکتاپرسی و بعد از دستور به نیکی و احسان نسبت به پدر و مادر، تأکید کرده است که اگر آنان به سن پیری و سال‌مندی رسیدند، حق ندارید کوچک‌ترین واکنش مفنی‌ای نسبت به آنها داشته باشید.

آنچه در این آیه مورد سؤال واقع شده، این است که چرا نهی از گفتن «اف» به پدر و مادر به پیری آنان موکول شده است؟ و آیا قبل از پیری و سال‌مندی گفتن اف(آخ) به آنها مجاز است؟

در پاسخ باید گفت؛ کوچک‌ترین حرف و حرکتی که نشان از توهین به پدر و مادر باشد، حتی در سن جوانی و میان‌سالی آنها مجاز نیست. اما این‌که در این آیه حکم ‌را اختصاص به دوران پیرى پدر و مادر داده، از این جهت است که آنها، در آن دوران سخت‌‌‏ترین حالات را دارند، و بیشتر در خود احساس نیاز به کمک فرزندان می‌کنند؛ زیرا از برآورده کردن بسیارى از ضروریات زندگى خود ناتوان‌اند. و لذا یکى از توقعات و آرزوهای پدر و مادر از فرزندان این است که در پیری و ناتوانی بتوانند کمک کار آنها باشند.

آرى روزگارى که والدین از فرزندان پرستاری می‌کردند، مشقات آنان را تحمل ‏نموده و زحمت تربیت آنها را به دوش می‌‏کشیدند، این امید را داشتند که در روزگار پیرى و ناتوانی از دستگیرى فرزند برخوردار شوند.[2]

بنابر این، استفاده از واژه‌ی «کبر»(سال‌مندی) در صدد انحصار این حکم به دوران پیرى و کهولت پدر و مادر نیست، بلکه می‌خواهد وجوب احترام پدر و مادر و رعایت احترام کامل در رفتار و سخن گفتن با ایشان را بفهماند، حال چه در هنگام احتیاجشان به مساعدت فرزند و چه در هر حال دیگر باشد؛ لذا معناى آیه این نیست که اگر به پدر و مادر در سن جوانی و میان‌سالی هستند، «اف» گفتن به آنها جایز است، بلکه منظور این است که انسان در پیرى بهانه زیاد دارد، خیلی از کارهای شخصی خود را نمی‌تواند انجام دهد، و اگر در بستر افتاده باشد، قادر به کوچک‌ترین حرکتی نیست، و چه بسا توقعات بسیار او فرزندان را خسته و ناراحت می‌کند، و اگر فرزند بخواهد تمام توقعات آنها را انجام دهد خستگی به او دست می‌دهد، به ویژه اگر هر دوی آنها زمین‌گیر شده باشند؛ لذا می‌فرماید در چنین حالتی نسبت به آنها کوچک‌‌ترین واکنش منفی نشان ندهید؛ چراکه سال‌مندان زود دل‌شکسته و رنجیده خاطر می‌شوند. این مسئله آن قدر اهمیت دارد که در روایات آمده است،[3] اگر از کلمه اف چیزى کمتری وجود داشت خداوند از آن نهى می‌کرد.[4]

البته، در معنای آیه احتمال دیگری هم مطرح شده است، و آن این‌که: منظور از پیری این است که اگر تو(فرزند) به سن پیری و سال‌مندی رسیدى و پدر و مادرت پیش تو باشند و با تو زندگی می‌کنند، به آنها اف نگو و کوچک‌ترین برخورد منفی نسبت به آنها نداشته باش. [5]


[1]. اسراء، 23.

[2]. طباطبائی، سید محمد حسین‏، المیزان فی تفسیر القرآن، ج 13، ص 80، قم، دفتر انتشارات اسلامی‏، چاپ پنجم‏، 1417ق.

[3]. «روی عن علی بن موسى الرضا عن أبیه عن جده أبی عبد الله (ع) قال لو علم الله لفظة أوجز فی ترک عقوق الوالدین من أف لأتى به». طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمه، بلاغی‏، محمد جواد، ج ‏6، ص 631، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، 1372ش.   

[4]. ر. ک: طیب، سید عبد الحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، ج 8، ص 238، تهران، اسلام، چاپ دوم، 1378ش.

[5]. ر. ک: مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج ‏6، ص 631.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    755356 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • معنای ذکر «لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم» چیست و این ذکر چه آثار و برکاتی دارد؟
    734872 حدیث 1396/06/14
    «لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ»؛ یعنی هیچ نیرو و توانى جز از سوى خداوند بلندمرتبه و بزرگ نیست‏. واژه «حول» در لغت به معنای حرکت و جنبش،[1] و «قوّة» به معنای استطاعت و توانایی است.[2] بنابر ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    648165 Practical 1390/07/12
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    645408 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    640625 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    579356 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • فضیلت و آداب و شرایط نماز جمعه چیست؟ و به چه صورت خوانده می‌شود؟
    576971 نماز جمعه 1389/09/10
    در مورد جایگاه و فضیلتش نماز جمعه همین بس که سوره‌ای از قرآن به نامش می‌باشد.نماز جمعه یک از عباداتی است که به جماعت خوانده می‌شود. این نماز دو خطبه دارد که با حمد و ثنای الهی شروع می‌شود و امام جمعه در این خطبه‌ها باید مردم را به تقوای ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    559732 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
     دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    559543 جن 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • می خواهم دعا کنم همسرم در زندگی مطیع من باشد آیا در این زمینه دعایی از اهل بیت (ع) به ما رسیده است؟
    548755 Practical 1389/02/22
    دعاها، لازم نیست حتماً به زبان عربى خوانده شوند؛ هرچند به عربی بهتر است، حتى دعا در نماز به زبان فارسى جایز است.نکته مهم تر این که انسان باید شرایط دیگر تأثیر گذاری دعا ...