جستجوی پیشرفته
بازدید
2135
آخرین بروزرسانی: 1401/03/07
خلاصه پرسش
آیا جهنمی به نام جهنم اعتقادات داریم که تحمل آن از جهنم اعمال بسیار دشوارتر است؟
پرسش
جهنم اعتقادات از جهنم اعمال سخت‌تر است؟ آیا ما برای اعتقادات اشتباه جهنم می‌رویم؟ اعتقادات چقدر مهم است؟ و جایگاه آن در عذاب اخروی چیست؟
پاسخ اجمالی

‏‏انسان گاه به دلیل اعتقاد نادرست و گاه به دلیل رفتار گناه‌آلود و اخلاق ناپسند مستحق دوزخ خواهد بود و به صورت دوجانبه هم اعتقاد نادرست می‌تواند زمینه را برای اخلاق و رفتار نادرست فراهم نموده و هم اخلاق و رفتار نادرست به تدریج اعتقاد انسان را خدشه‌دار نماید و طبیعی است که ارزش اعتقاد بالاتر از ارزش عمل است.

در همین راستا برخی عرفا بر این باورند که جهنم نیز به لحاظ اعمال، اخلاق و اعتقاد نیز دارای مراتب است؛[1] یعنی علاوه بر مراتبی که به لحاظ اعمال برای جهنم بیان می‌شود،[2] به لحاظ اخلاق و اعتقاد نیز می‌‌توان مراتبی برای جهنم بیان کرد.

جهنّم اعمال‏

در این نگاه، جهنم اعمال سردترین و آسان‌ترین مرتبه‌ی جهنم است:

«آنچه تاکنون از هر کس شنیدی جهنم اعمال تو است که در آن‌جا‏‎ ‎‏حاضر می‌بینی که خدای تعالی می‌فرماید: «‏‏وَ وَجَدُوا ما عَمِلُوا حاضِرا».[3]‏ ‎‏یعنی «آنچه را مرتکب شده بودند، حاضر یافتند». این‌جا مال یتیم خوردی‏‎ ‎‏لذت بردی، خدا می‌داند آن صورتی که در آن عالَم از آن در جهنم‏‎ ‎‏می‌بینی و آن ذلتی که در آن‌جا نصیب تو است چیست؟ این‌جا بد‏‎ ‎‏گفتی به مردم، قلب مردم را سوزاندی، این سوزش قلب عباد خدا‏‎ ‎‏را خدا می‌داند در آن دنیا چه عذابی دارد؛ وقتی که دیدی‏‎ ‎‏می‌فهمی چه عذابی خودت برای خودت تهیه کردی. وقتی غیبت‏‎ ‎‏کردی، صورت ملکوتی او برای تو تهیه شد، به تو ردّ می‌شود؛ با او‏‎ ‎‏محشوری و عذاب آن‌را خواهی چشید. اینها جهنم اعمال است که‏‎ ‎‏جهنم سهل و آسان و سرد و گوارا و مال کسانی است که اهل‏‎ ‎‏معصیت هستند».[4]

 ‏‏جهنّم اخلاق‏

در مرحله بعدی جهنم اخلاق، جهنمی است که انسان در اثر اخلاق ناپسند دچار آن می‌شود؛ یعنی منشأ جهنّم اخلاق، آلودگی باطنی است؛ رذایل اخلاقی از قبیل‏‎ ‎‏‏ملکه طمع، حرص، جحود، جدال، شهوت، حب مال و جاه و دنیا و‏‎ ‎‏سایر ملکات پست، در واقع جهنمی برای دارندگان این صفات است؛ جهنم اخلاق بالاتر و سوزنده‌تر از جهنّم اعمال‎‎‏ است که شدت گرفتاری آن‌را نمی‌توان تصور کرد.[5]

‏‏ ‏‏‏جهنّم عقاید‏

‏‏جهنم عقاید، جهنمی است که در اثر اعتقادات باطل، یعنی کفر و شرک، شخص دچار آن می‌گردد:

«خدا نکند عاقبت معاصى منتهی به ملکات و اخلاق ظلمانی‏‎ ‎‏زشت شود، و آنها منتهی شود به رفتن ایمان و مردن انسان با حال کفر،‏‎ ‎‏که جهنم کافر و جهنم عقاید باطله از آن دو جهنم به مراتب سخت‌‌تر‏‎ ‎‏و سوزان‌تر و ظلمانی‌تر است».[6]

بدیهی است که مقصود این سخن آن است که انسان در اثر کوتاهی در تحصیل عقاید درست و یا در اثر رفتار و اخلاق نادرست، معتقد به امور باطل و خلاف حقیقت گردد.[7]

تقسیم‌بندی دوزخ به جهنم اعمال و جهنم اعتقادات با این آیه نیز سازگار است که در آن خداوند می‌فرماید:

«إِنَّ اللَّهَ لَا یَغْفِرُ أَنْ یُشْرَکَ بِهِ وَیَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِکَ لِمَنْ یَشَاءُ».

گفتنی است که جهنم اعمال قابل چشم‌پوشی و عفو است؛ اما در جهنم اعتقادات نمی‌توان امیدی به عفو و بخشش داشت.


[1]. ر. ک: امام خمینی، سید روح الله، معاد از دیدگاه امام خمینی، ص 373، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ هفتم، 1382ش؛ امام خمینی، آداب الصلاة، مقرر، مرتضوى لنگرودى‏، سید محمد حسن، ص 57، قم، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی‏، چاپ هفتم، 1370ش.

[2]. ر. ک: «طبقات جهنم»، 18675.

[3]. کهف، 49.

[4]. معاد از دیدگاه امام خمینی، ص 373.

[5]. ر. ک: همان.

[6]. همان، ص 374.

[7]. ر. ک: «قاصرین و نجات از جهنم»، 323؛ «جهنم و غیر مسلمانان»، 47.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • آیا مأمون عباسی شیعه بوده است؟
    10932 تاریخ 1395/06/23
    بسیاری از خلفای بنی‌عباس - که تیره‌ای از بنی‌هاشم بودند - اگرچه تمایلاتی شیعی داشتند، اما قدرت‌طلبی به آنان اجازه نمی‌داد تا آن‌را برملا سازند. چنان‌که در روایتی چنین آمده است: سُفیان بن نِزار می‌گوید: روزى بالاى سر مأمون ایستاده بودم، مأمون گفت: آیا می‌دانید چه کسى شیعه‌بودن ...
  • «مصلحت سلوکیه» چیست؟
    10493 General Terms 1398/01/24
    از جمله مباحثی که در سرفصل «امارات» مطرح می‌شود، آن است که آیا حجیّت امارات به جهت طریقیت است، یا به جهت سببیت؟ به عبارت دیگر، آیا یک اماره، سبب می‌شود تا یک حکم واقعی ایجاد شود و یا آن‌که اماره هیچ حکم واقعی را ...
  • چه گزارش‌هایی پیرامون عمرو بن عبدالله جندعی که روز عاشورا به شهادت رسید، وجود دارد؟
    2861 تاريخ بزرگان 1399/07/09
    عمرو (عمر)[1] بن عبدالله جندعی[2] نام یکی از یاران امام حسین(ع) و یکی از شهدای کربلا می‌باشد که روز عاشورا در رکاب حضرتشان به جهاد و مبارزه پرداخت.بر اساس برخی گزارش‌ها ایشان در همان ساعات ابتدایی نبرد به شهادت ...
  • تفاوت مای موصوله و مای مصدریه را به صورت واضح بیان کنید.
    18781 صرف و نحو 1399/04/09
    کلمه‌ی «ما» در زبان عربی انواع و معانی متفاوت و مختلفی دارد که در نتیجه هرکدامشان آثار متعدد و مختص به خود را خواهند داشت که در یک دسته‌بندی کلی می‌توان آن‌را به دو نوع اسمی و حرفی تقسیم کرد.الف) مای اسمیه: «ما»ی اسمیه برخلاف نوع ...
  • چرا در ابتدای سوره های قرآنی، چون دیگر متون معتبر دنیا، خلاصه و چکیده ای از موضوعات مطرح شده در سوره وجود ندارد؟
    8482 علوم قرآنی 1388/08/06
    اعتبار یک متن را نباید تنها با ارائه خلاصه ای در ابتدای آن سنجید، هر چند می توان این روش را برای پاره ای از تحقیقات علمی با حجم سنگین مناسب دانست، اما هم اکنون نیز مشاهده می نماییم که بسیاری از دائرة المعارف های معتبر، از چنین ...
  • تعداد موجودات در هر گروه مانند انسان بر چه اساسی است؟
    7517 کثرت موجودات 1392/02/17
    شناخت دقیق و جزئی تعداد موجودات در حیطه فهم انسان نیست؛ زیرا ابزار ادراک و راه‌های شناخت انسان عبارت است از: حس، خیال، عقل و وحی؛ این مطلب از امور حسی و خیالی نیست که انسان بتواند با حواس ظاهری و باطنی یا با نیروی خیال خود ...
  • علائم و نشانه‌های بهشتیان در روایات چیست؟
    13953 بهشت و جهنم 1393/01/17
    در روایات وارده از ائمه(ع)، علائم و نشانه‌های اهل بهشت چنین بیان شده است: «عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سِنَانٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ص قَالَ إِنَّ لِأَهْلِ الْجَنَّةِ أَرْبَعَ عَلَامَاتٍ وَجْهٌ مُنْبَسِطٌ وَ لِسَانٌ لَطِيفٌ وَ قَلْبٌ رَحِيمٌ وَ يَدٌ مُعْطِيَة»؛ [1] امام صادق(ع) فرمود: ...
  • اجرای قصاص در افغانستان چگونه انجام می شود؟
    15674 Laws and Jurisprudence 1387/04/09
    افغانستان کشوری اسلامی است، قصاص به عنوان یکی از مجازات های اسلامی مورد توجه بوده و با شرایط و معیارهای موجود در فقه حنفی اجرا می شود.براساس قوانین این کشور، تمام احکام قطعی دادگاها لازم الاجرا است؛ مگر احکام مربوط به ...
  • در روایتی که توصیه به عدم گرایش به گروه‌های منحرف کرده، از تعبیر «هذه الأهواء» استفاده شده است. معنای این تعبیر چیست؟!
    3794 حدیث 1399/02/23
    در آموزه‌های دینی پیروی از هوای نفس در انتخاب مذهب، مورد نکوهش قرار گرفته است.[1] زیرا این امر باعث می‌شود انسان از جرگه مسلمان‌بودن به گونه‌ای خارج شود که تنها در مواردی مانند ایستادن به سمت قبله با دیگر مسلمانان اشتراک داشته باشد. در این زمینه ...
  • ابن قتیبه دینوری کیست؟
    12453 تاريخ بزرگان 1393/07/28
    ابن قتیبه دینوری یکی از نویسندگان عصر عباسی است که کتاب‌های متعددی تألیف کرده است. وی در سال 270 یا 276 قمری از دنیا رفت. اگرچه وی معاصر با محدّثان بزرگی از اهل سنت بود، ولی شهرتش مدیون روایت‌گری و حدیث‌نگاری نیست، بلکه بیشتر شهرت او به خاطر ...

پربازدیدترین ها