جستجوی پیشرفته
بازدید
1725
آخرین بروزرسانی: 1402/05/03
خلاصه پرسش
نظم عمومی به چه معنا است؟
پرسش
نظم عمومی به چه معنا است؟
پاسخ اجمالی

 

ابتدا باید دانست واژه «نظم» و به دنبال آن، اصطلاح «نظم عمومی»، اگرچه در ظاهر معنای آسانی دارد که برای همگان قابل درک است؛ اما با بررسی بیشتر می‌توان دریافت که ارائه تعریف حقوقی دقیقی از آن، ناممکن و یا بسیار دشوار و به عبارتی این واژه و اصطلاح، «سهل و ممتنع» است.

توضیح آن‌که «نظم» در زمان‌ها، مکان‌ها، جوامع و اعتقادات گوناگون می‌تواند به گونه‌ای متفاوت از یکدیگر معنا شود؛ از این‌رو دست‌یابی به یک تعریف جامع و مانع برای آن امکان‌پذیر نخواهد بود؛ بلکه برای شناخت آن در هر محدوده، ابتدا باید به بررسی جامعه پیرامونی و قوانین و اعتقادات آنان پرداخت و تعریفی نسبی از آن ارائه نمود؛ زیرا به عنوان نمونه آنچه در کشوری مخالف نظم عمومی است، ممکن است در کشور دیگر بر خلاف نظم عمومی نباشد.

در متون دینی نیز با آن‌که بر «نظم» تأکید شده است؛ اما واژه «نظم عمومی» را نمی‌توانیم در آن مشاهده کنیم. البته ممکن است این واژه تا حدودی مشابه با واژه «حفظ نظام» باشد که در برخی متون اسلامی از آن یاد شده است.

به هر حال، در برخی منابع، «نظم عمومی» این‌گونه تعریف شده است:

نظم عمومی عبارت است از: مجموع ضوابط و مقرراتی که قوام و بقای ذات و حیثیت ملت و تمدن و فرهنگ جامعه را تأمین می‌کند و تخلف از مقررات مذکور جایز نیست. اموری که مربوط به منافع عمومی و مصالح اجتماع باشد، داخل در قلمرو نظم عمومی است، و هر کاری که در این امور اختلال ایجاد کند؛ یعنی هر امری که ارتکاب آن موجب تشنج و اختلال در جامعه شود، خلاف نظم عمومی محسوب می‌‌شود.

نظم عمومی در قوانین ایران

با آن‌که در قوانین ایران نیز هیچ تعریف دقیقی از «نظم عمومی» ارائه نشده است؛ اما در برخی از این قوانین -مانند ماده 975 قانون مدنی و ماده 6 قانون آیین دادرسی مدنی- می‌توانیم اصطلاح «نظم عمومی» را عنصری به شدت تأثیرگذار مشاهده کنیم به گونه‌ای که طبق همان ماده 975، اهمیت نظم عمومی آن‌چنان است که در صورتی که اجرای قانون خارجی با نظم عمومی مخالف باشد آن قانون رعایت نخواهد شد. طبیعی است که در این موارد باید تفسیر مضیّق داشته باشیم؛ یعنی تنها مواردی را مخالف نظم عمومی قلمداد کنیم که مطمئنا با اجماع فقها و حقوق‌دانان خلاف چنین نظمی است.[1]

در قانون مدنی در مورد معامله خلاف نظم عمومی صراحت وجود ندارد که قانون آیین دادرسی مدنی در ماده شش این نقص را جبران کرده ‌است. در ماده 975 قانون مدنی قانون‌گذار اخلاق حسنه را جزیی از نظم عمومی قلمداد کرده ‌است، ولی در ماده 6 آیین دادرسی مدنی نظم عمومی و اخلاق حسنه از یکدیگر جدا قلمداد شده است. البته در این بحث نتیجه عملی مترتب نیست؛ زیرا قراردادها چه مخالف نظم عمومی باشد و چه مخل اخلاق حسنه، باطل است و آثار حقوقی بر آن بار نمی‌شود.


[1]. برای اطلاعات بیشتر، ر. ک: ذاکر صالحی؛ غلامرضا، مبانی قراردادهای نامعین در حقوق اسلام (موضوع ماده 10 قانون مدنی)، انتشارات میزان، چاپ اول، 1388؛ سهرابی، محمد، حقوق بین الملل خصوصی (تابعیت، اقامتگاه، وضع اتباع بیگانه و تعارض قوانین)، انتشارات گنج دانش، چاپ اول، 1385؛ جعفری لنگرودی، محمد جعفر، دائرة المعارف حقوق مدنی و تجارت(حقوق تعهدات عقود و ایقاعات)، ج 1، انتشارات گنج دانش، چاپ اول، 1388؛ کاتوزیان، ناصر، فلسفه حقوق (منطق حقوق)، ج 3، شرکت سهامی انتشار، چاپ چهارم، 1390.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • قضا و قدر الهی را به زبانی ساده و روان توضیح دهید؟
    15804 قضا و قدر 1400/05/12
    «قضا» یعنی حکم، قطع و حتمیت. در نظام آفرینش، ‌موجودات مادی از چندین راه ممکن است به وجود بیایند، به عنوان مثال اگر به خانه‌ی شما از چند کوچه راه باشد، ورود به خانه‌ی شما از چند راه ممکن است. حال اگر از میان چندین ...
  • آداب و احکام قبل و بعد از مردن چیست؟
    265998 احتضار 1392/02/30
    آدابى که در این باره مطرح است، دو بخش دارد؛ بخشى مربوط به قبل از مرگ است که با عنوان «احکام محتضر» از آن یاد مى‌شود و از جمله آنها، این است که باید شخص را در هنگام مردن به پشت بخوابانند به طورى که کف پاهایش به ...
  • این که می گویند خدا فلان بنده اش را به خودش وا گذاشته است، معنایش چیست؟
    22794 تفسیر 1389/11/04
    این یک مفهوم قرآنی است. خداوند متعال در قرآن می فرماید:"نَسُوا اللَّهَ فَنَسِیَهُمْ "؛ خدا را فراموش کردند، و خدا (نیز) آنها را فراموش کرد. این معنایش این است که چون برخی از انسان ها در دنیا خدا را ...
  • آیا حقیقت حضرت علی (ع) ازلی است؟
    16128 دانش، مقام و توانایی های معصومان 1388/02/12
    معنای ازلی بودن این است که موجودی در گذشته، سابقه عدم (نبود) نداشته باشد؛[1] یعنی همیشه وجود داشته است. منظور از حقیقت حضرت علی (ع)، اگر وجود مادی ایشان باشد روشن است که وجود مادی ایشان ازلی نیست ولی اگر منظور از حقیقت، ...
  • آیا روزه بدون خواندن نماز صحیح و قبول است؟
    114384 Laws and Jurisprudence 1390/05/26
    مطابق با آموزه‌های دینی، نماز اولین فعل عبادی در میان اعمال دینی ما است؛ یعنی پس از اصول اعتقادی (اصول دین)، در مرحله عمل (که از آن به فروع دین تعبیر می‌شود)، اولین چیزی که موضوعیت دارد، نماز است که از آن به ستون و عمود دین تعبیر شده ...
  • منظور از فراز «فاقد کل مفقود» در برخی دعاها چیست؟
    5223 حدیث 1397/06/18
    در مورد معنای جمله «وَ فاقِدَ کُلِ‏ مَفْقُود»[1] که در توقیعی از سوی امام زمان(عج) در دعای ماه رجب، وارد شده است، احتمالاتی وجود دارد: 1. واژه «فقدان» از ریشه «فقد» به معنای عدم و نیستی است،[2] و «فَقَدَهُ»؛ یعنی‌ ...
  • آیا زبان عربی بر باقی زبان‌ها برتری دارد؟
    14381 علوم قرآنی 1392/01/14
    در ابتدا باید به این نکته توجه داشت، که الزامی نیست تا وحی الهی با کامل‌ترین زبان نازل شود، همان‌گونه که شاهدیم برخی از کتاب‌های آسمانی با زبانی غیر از زبان عربی نازل شده‌اند. از سوی دیگر بررسی دقیق ساختار یک زبان و مقایسه آن با دیگر ...
  • آیا فروشنده و راهنمایی کننده روش مصرف قرص "سقط جنین" مباشر سقط محسوب می‌گردد؟ این گناه حق الناس دارد؟
    11771 سقط جنین 1393/02/22
    مباشر سقط به کسی گفته می‌شود که عمل سقط را انجام می‌دهد مانند زنی که قرص می‌خورد یا کسی که آمپول تزریق می‌کند، اما فروشنده قرص یا آموزش دهنده سقط، مباشر محسوب نمی‌شود. ولى به هر حال فروش این‌گونه محصولات و یا راهنمایى (در حدى که مصداق کمک ...
  • خلاصه‌ای از زندگی ام سلمه همسر پیامبر اسلام(ص) را بیان کنید؟
    10795 تاريخ بزرگان 1399/09/05
    نام و نسب ام سلمهام سلمه، کنیه‌ی یکی از امهات المؤمنین از همسران گرامی پیامبر اسلام(ص) است که نامش قبل از اسلام، هند، یا رمله بود.[1] پدرش سهیل[2] و یا حذیفه با کنیه‌ی ابی‌مغیره، ملقب به زاد الرکب،[3] ...
  • چه قیام‌ها و شورش‌هایی در زمان امامت امام هادی(ع) اتفاق افتاد؟
    8615 تاریخ 1393/10/18
    در دوران امامت امام هادی(ع) که با حکومت چندین خلیفه عباسی همزمان بود، برخوردهای اعتقادی، مناقشه‌های علمی، تبعیض‌های قومی، فشارهای اقتصادی و سیاسی؛ جنبش‌های مختلفی را با انگیزه‌های دینی یا غیر دینی برانگیخت که برخی از آنها مانند حرکت کولی‌ها را نمی‌توان به هیچ وجه، قیامی اسلامی دانست، ...

پربازدیدترین ها