قرآن؛ همسران پیامبر را ام المؤمنین معرفی می‌کند: «پیامبر نسبت به مؤمنان از خودشان سزاوارتر است و همسران او مادران آنها [مؤمنان‏] محسوب مى‏شوند ...»[1] و همچنین ازدواج با همسران پیامبر(ص) پس از فوت ایشان را ممنوع می‌کند: «... و شما حق ندارید رسول خدا را آزار دهید و نه هرگز همسران او را بعد از او به همسرى خود درآورید که این کار نزد خدا بزرگ است».[2]
شأن نزول آیه
در ذیل این آیه احادیثی وجود دارد که شأن نزول‌ آن را ذکر کرده است. در بسیاری از روایات، طلحه نقش پررنگی دارد:
ابن عباس نقل می‌کند:
«طلحة بن عبید اللَّه گفت: آیا ما از گفتگو با دختر عموهایمان نهى مى‏شویم(مراد عایشه است چون آن دو از یک قبیله بودند) و تنها از پشت پرده می‌توانیم سخن بگوییم با آنکه اگر ما بمیریم او (پیامبر) با همسران ما ازدواج می‌کند؟!
به خدا قسم اگر محمّد بمیرد بى‏تردید من با همسرش ازدواج مى‏کنم!!
بعد از این سخنان بود که این آیه نازل شد: وَ مَا کاَنَ لَکُمْ أَن تُؤْذُواْ رَسُولَ الله ...».[3]
در برخی از روایات نیز نقل شده که شخصی چنین گفت و اسمی از طلحه برده نمی‌شود:
«به پیامبر خبر رسید که یکی از اصحاب این‌گونه گفته که اگر پیامبر فوت کند، من با فلان زن او ازدواج خواهم کرد. این کلام پیامبر را ناراحت و آزرده خاطر کرد؛ سپس آیه نازل شد: وَ مَا کاَنَ لَکُمْ أَن تُؤْذُواْ ...».[4]
در عموم این روایات از عایشه به عنوان همسر مورد نظر یاد شده، با این حال در برخی از نقل‌ها نام ام سلمه نیز ذکر شده است.[5]
نقل‌های دیگری با همین محتوا  و با اندک اختلافی در الفاظ در دیگر منابع اهل سنت وجود دارد.[6]
منابع شیعی نیز از این نوع روایات خالی نیست و بسیاری از آنها چنین داستانی را نقل کرده‌اند.[7]
ازدواج طلحه و عایشه
ازدواج طلحه و عایشه به شیعیان نسبت داده شده که بررسی‌ها نشان از نادرستی آن دارد.
البته روایاتی در تأیید این مدعا اعلام شده که به تحلیل برخی از آنها می‌پردازیم:
1. امام محمد باقر(ع): خداوند عزوجل از هیچ چیزی منع نکرد مگر آنکه برخی خلاف آن را مرتکب شدند تا جایی که  برخی همسران پیامبر(ص) نیز (علیرغم ممنوعیت ازدواج) بعد از ایشان ازدواج کردند». [8]
با این روایت نمی‌توان ازدواج طلحه و عایشه را اثبات کرد زیرا در ادامه آن آمده:
«وَ ذَکَرَ هَاتَیْنِ الْعَامِرِیَّةَ وَ الْکِنْدِیَّة» یعنی امام نام دو زن از قبیله بنی عامر و کنده را ذکر کرد.
بنابراین، این روایت ارتباطی با عایشه ندارد و نمی‌توان چنین دلالتی از این روایت به دست آورد. بلکه در مورد دو شخص دیگر از همسران پیامبر است که بر اساس روایتی، پیامبر آنها را طلاق داد، پس از وفات پیامبر(ص) این دو را پیش خلیفه آوردند و خلیفه آنها را به این جهت که مطلقه پیامبر هستند، وادار به عدم ازدواج نکرد پس آنها هم ازدواج کردند.[9]
2. برخی از مفسران ذیل آیه 10 سوره تحریم چنین گفته‌اند: «وَ لَیُقِیمَنَّ الْحَدَّ عَلَى فُلَانَةَ فِیمَا أَتَتْ فِی طَرِیقٍ- وَ کَانَ فُلَانٌ یُحِبُّهَا- فَلَمَّا أَرَادَتْ أَنْ تَخْرُجَ إِلَى ...(البصره)[10]  قَالَ لَهَا فُلَانٌ لَا یَحِلُّ لَکِ أَنْ تَخْرُجِی‏ مِنْ‏ غَیْرِ مَحْرَمٍ‏ فَزَوَّجَتْ نَفْسَهَا مِنْ فُلَان‏؛ ...»
حد باید بر آن زن زده شود زیرا زمانی که خواست به بصره برود، (در حالی که شخصی او را دوست داشت) محرمی نداشت و خارج شدن از شهر بدون محرم حلال نبود. پس آن مرد با او ازدواج کرد...[11]
اما استدلال به این عبارت نیز ضعیف است؛ زیرا:
الف. از ظاهر این کلام بر نمی‌آید که روایت باشد.
ب. حتی اگر روایت هم باشد سندی نداشته و نمی‌توان آنرا به معصومان استناد داد.
ج. صریحاً نامی از عایشه و طلحه برده نشده است.
د. در آن زمان که بیست و پنج سال از رحلت پیامبر(ص) گذشته بود، هردوی آنان به میانسالی و پیری رسیده بودند.
ه. عایشه در این سفر محرم داشت زیرا عبدالله بن زبیر خواهرزاده او نیز در این سپاه بود.
و ...

---