جستجوی پیشرفته
بازدید
6814
آخرین بروزرسانی: 1395/05/20
خلاصه پرسش
دلیل روایی باطل شدن روزه با فرو بردن سر در آب چیست؟
پرسش
استناد فقها به حکم فرو کردن سر در آب که به بطلان روزه می‌انجامد چیست؟ به چه آیه یا روایت یا منبعی استناد می‌شود؟ روش استخراج این حکم چیست؟ اگر حدیث است، سلسله راویان حدیث چه کسانی‌اند؟ متواتر است یا خیر؟
پاسخ اجمالی
یکی از مبطلات روزه، فرو بردن تمام سر در آب است، که این حکم از سوی بیشتر مراجع تقلید، بنابر احتیاط واجب است.[1] البته برخی از مراجع[2] این کار را برای روزه‌دار حرام دانسته ولی مبطل روزه نمی‌دانند و برخی[3] نیز آن‌را صرفاً مکروه می‌شمرند.
در هر حال؛ مبنای این مسئله، برخی روایات است، از جمله:
امام صادق(ع) فرمود: «روزه‌دار می‌تواند در میان آب رود، ولی سرش را نباید در آب فرو ببرد».[4]
همچنین در حدیثی دیگر فرمود: «روزه‌دار و شخص مُحرم نباید سر را در آب فرو ببرند».[5]
فقها سند این دو روایت را صحیح و قابل اعتماد می‌دانند.[6]
البته در کنار این دسته از احادیث، روایات دیگری نیز وجود دارند که دلالت دارند بر این‌که، فرو بردن سر در آب، روزه را باطل نمی‌کند؛ مانند:
اسحاق بن عمار می‌گوید: از امام صادق(ع) پرسیدم: شخصی روزه‌دار عمداً در آب فرو می‌رود، آیا روزه‌اش را باید قضا کند؟ امام(ع) فرمود: «قضای روزه‌ بر عهده او نیست [چرا که روزه‌اش صحیح است]».[7]
در جمع بین این دو دسته از روایات دو وجه ذکر شده است:
1. روایات دسته اول، صرفاً دلالت بر حرمت فرو بردن سر در آب برای روزه‌دار دارد، نه بطلان روزه؛ همان‌طور که روایات دسته دوم، بر عدم بطلان روزه دلالت دارند.
ظاهراً، این وجه جمع نمی‌تواند صحیح باشد؛ چراکه برخی از روایات دسته اول، فرو بردن سر در آب را مانند خوردن و آشامیدن برای روزه‌دار می‌داند، که علاوه بر حرمت، دلالت بر بطلان روزه نیز دارد.
2. روایات نهی از فرو بردن سر در آب برای روزه‌دار را حمل بر کراهت وضعی کنیم؛ یعنی این کار صرفاً ثواب روزه را کمتر می‌کند و دلالت بر بطلان روزه نخواهد داشت.
ظاهراً، این جمع هم قابل قبول نیست؛ چراکه کراهت وضعیه، عرفاً معنایی ندارد، بلکه صیغه نهی در روایات مذکور، ظهور در حرمت دارد.
افرادی که سرفروبردن را مبطل روزه می‌دانند در جمع بین این روایات به دنبال مرجّحی هستند که در نزد عقلا مقبول باشد و در این زمینه به شهرت فتوایی تمسک کردند که موافق با روایات دسته اول است. بنابراین، با اعتماد بر این روایات، فتوا به بطلان روزه در صورت فرو بردن سر در آب را موجه دانسته و یا حداقل در این‌باره احتیاط نمودند.[8]
 

[1]. البته آیات عظام خویی و بهجت در این مسئله دارای فتوا هستند؛ امام خمینى، سید روح الله، توضیح المسائل (محشّى)، ج ‌1، ص 904، م 1608، قم، دفتر انتشارات اسلامى، چاپ  هشتم، 1424ق.
[2]. آیت الله شبیری.  
[3]. آیت الله سیستانی.   
[4]. «الصَّائِمُ یَسْتَنْقِعُ فِی الْمَاءِ وَ لَا یَرْتَمِسُ رَأْسُهُ»؛ کلینى، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ‌4، ص 106، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق.
[5]. «لَا یَرْتَمِسُ الصَّائِمُ وَ لَا الْمُحْرِمُ رَأْسُهُ فِی الْمَاءِ»؛ همان.
[6]. ر. ک: فاضل لنکرانى، محمد، تفصیل الشریعة فی شرح تحریر الوسیلة (الصوم و الاعتکاف)، ص 109، قم، مرکز فقه ائمه اطهار(ع)، چاپ اول، 1426ق.
[7]. إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ: «قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ الله(ع) رَجُلٌ صَائِمٌ ارْتَمَسَ فِی الْمَاءِ مُتَعَمِّداً أَ عَلَیْهِ قَضَاءُ ذَلِکَ الْیَوْمِ؟ قَالَ لَیْسَ عَلَیْهِ قَضَاءٌ وَ لَا یَعُودَنَّ»؛ طوسى، محمد بن حسن، الاستبصار فیما اختلف من الأخبار، ج ‌2، ص 85‌، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ اول، 1390ق.
[8]. ر. ک: تفصیل الشریعة فی شرح تحریر الوسیلة (الصوم و الاعتکاف)، ص 111.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    699171 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    480640 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    478918 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    442117 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    400993 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    400570 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    360125 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    356737 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    348790 Practical
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • آیا از آیات قرآن می‌توان امامت علی(ع) را اثبات کرد؟
    313334 امام علی ع
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل‌سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در کتب خودشان نقل شده، می‌باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت‌جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی متوسل نشود و چشم را به روی حقیقت نبندد.در قرآن ...