جستجوی پیشرفته
بازدید
14683
آخرین بروزرسانی: 1396/12/16
خلاصه پرسش
ارکان چهارگانه کعبه کدام‌اند، و چه آدابی دارند؟
پرسش
«رکن عراقی» دقیقاً کجا است و چه آدابی دارد؟
پاسخ اجمالی
کعبه(خانه خدا) مکعب شکل است، و هر زاویه آن تقریباً محاذى با یکى از جهات چهارگانه(شرق، غرب، شمال و جنوب) است. به هر زاویه، رکن گفته می‌شود. و مجموع این چهار گوشه را «ارکان اربعه»، یا زوایاى چهارگانه می‌گویند.
بر این اساس، کعبه چهار رکن شرقی، شمالی، غربی و جنوبی دارد که حجر الاسود در رکن شرقی قرار داشته و هر شوط طواف[1] از آن آغاز و بدان پایان می‌یابد.
این ارکان نام‌های دیگری نیز دارد که در برخی این نام‌ها اختلاف نظر وجود دارد:
1. «رکن شرقی» نام‌های دیگری؛ مانند «رکن حجر»، «رکن أسود» و «رکن حجر الاسود» نیز دارد که در این نام‌ها اختلافی نیست، اما برخی معتقدند که «رکن عراقی» نیز به همین رکن گفته می‌شود؛ زیرا این رکن، تقریبا قبله اهل عراق و مناطقى است که با عراق هم ‏جهت هستند.
2. «رکن شمالی» رکن بعد از حجر الاسود در مسیر طواف است که گروهی آن‌را «رکن عراقی» و گروه دیگر آن‌را «رکن شامی» نیز می‌دانند؛ زیرا این رکن، نیز تقریبا قبله اهل عراق، شام  و مناطقى است که با آن دو  هم ‏جهت هستند؛ و از آن‌رو که تا زاویه 180 درجه را می‌توان روبروی هر رکن فرض کرد، امکان تداخل وجود داشته و این‌که سرزمین‌های دورتر از دو نگاه در برابر دو رکن قرار گیرند و این اختلاف نام‌گذاری هم ناشی از این واقعیت است.
3. سومین رکن در مسیر طواف، «رکن غربی» است که قبله‌گاه اهل مغرب می‌باشد. با این وجود، برخی از این رکن با تعبیر «رکن شامی» نیز یاد کرده‌اند.
4. آخرین رکن یا «رکن جنوبی» نام دیگری به نام «رکن یمانی» دارد که کسی در مورد اطلاق این نام بر «رکن جنوبی» تردید نکرده است. این رکن، قبله اهل یمن[2] و مناطقى است که هم‌جهت با یمن هستند.[3]
از این میان ارکان چهارگانه یادشده، «رکن حجر الاسود» و «رکن یمانی» ویژه‌تر بوده[4] و از این‌رو توصیه شده است هنگام طواف در هر شوط و نیز در طواف وداع این دو رکن را در آغوش گرفته، آنها را بوسیده و نیز با دست‌ها و سینه‌هایمان آن‌را لمس کنیم.
همچنین مستحب است که طواف‌کننده پیش از انجام سعى بر فراز کوه صفا برآید و در حالی‌که رو به سمت رکن حجر دارد، حمد و ثناى الهى به جا آورد و هفت بار تکبیر و تهلیل بگوید و دعاهاى مأثور را بخواند.
در روایتی از امام صادق(ع) نیز چنین آمده است: رکن یمانى درى از درهاى بهشت است و از روزى که گشوده شده، بسته نشده است.[5]
ابو مریم می‌گوید: همراه امام باقر(ع) طواف می‌کردم. در هر دورى‏ که می‌زد، رکن یمانى را استلام می‌کرد و می‌فرمود: «اللَّهُمَّ تُبْ عَلَیَّ حَتَّى أَتُوبَ وَ اعْصِمْنِی حَتَّى‏ لَا أَعُودَ...».[6]
از احکام مربوط به این رکن، استحباب دعا در کنار آن است؛ زیرا بر حسب روایات، دعا در کنار رکن یمانى به عرش الهى صعود می‌کند و فرشته‌‏اى، مأمور آمین گفتن براى دعاکنندگان در کنار آن است.[7]
در همین راستا رسول خدا(ص) فرمود: «مَسْحُ الحَجَر و الرُکْن الیمانى یَحُطُّ الخَطایا حَطّا»؛[8] مسح حجرالاسود و رکن یمانى، گناهان انسان را پاک می‌کند.
در پایان گفتنی است؛ هرگاه واژه «رکن» بدون پسوند به کار رود، مقصود از آن، «رکن حجرالاسود» و یا همان «رکن شرقی» است.
 

[1]. «شوط که جمع آن‏ أَشواط است: منظور از آن یک بار طواف به دور خانه خدا است». ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج ‏7، ص 337، بیروت، دار صادر، چاپ سوم، 1414ق.
[2]. ر. ک: ابن فقیه‏، ابوعبدالله احمد بن محمد، البلدان، ص 93، بیروت، عالم الکتب، چاپ اول، 1416ق؛ حموى‏، یاقوت بن عبدالله،‏ معجم‏البلدان، ج ‏3، ص 64، بیروت، دار صادر، چاپ دوم، 1995م.
[3]. ر. ک: هاشمى شاهرودى، سید محمود، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت(ع)، ج ‏1، ص 359 - 360، قم، مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بیت(ع)، چاپ اول، 1426ق.
[4]. ر. ک: حرّ عاملی، محمد بن حسن‏، وسائل الشیعة، ج ‏13، ص 336 – 343، قم، مؤسسه آل البیت(ع)، چاپ اول، 1409ق.
[5]. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج 4، ص 409، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق.
[6]. همان، ص 409.
[7]. حر عاملى، محمد بن حسن‏، هدایة الأمة إلى أحکام الأئمة(ع)، ج 5، ص 317، مشهد، آستان قدس رضوی، چاپ اول، 1414ق.
[8]. ابوحاتم دارمی، محمد بن حبان، الإحسان فی تقریب صحیح ابن حبان، ج 9، ص 12، بیروت، مؤسسة الرسالة، چاپ اول، 1408ق؛ أبو القاسم طبرانی، سلیمان بن أحمد، المعجم الکبیر، ج 12، ص 390، قاهره، مکتبة ابن تیمیة، چاپ دوم، بی‌تا؛ با اندکی تفاوت: «إن مسحهما یَحطّان الخَطایا»؛ شیبانی، أحمد بن محمد بن حنبل، المسند  للإمام أحمد بن محمد بن حنبل، ج 5، ص 191، قاهره، دار الحدیث، چاپ اول، 1416ق.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    755424 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • معنای ذکر «لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم» چیست و این ذکر چه آثار و برکاتی دارد؟
    734951 حدیث 1396/06/14
    «لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ»؛ یعنی هیچ نیرو و توانى جز از سوى خداوند بلندمرتبه و بزرگ نیست‏. واژه «حول» در لغت به معنای حرکت و جنبش،[1] و «قوّة» به معنای استطاعت و توانایی است.[2] بنابر ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    648314 Practical 1390/07/12
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    645459 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    640660 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    579425 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • فضیلت و آداب و شرایط نماز جمعه چیست؟ و به چه صورت خوانده می‌شود؟
    576981 نماز جمعه 1389/09/10
    در مورد جایگاه و فضیلتش نماز جمعه همین بس که سوره‌ای از قرآن به نامش می‌باشد.نماز جمعه یک از عباداتی است که به جماعت خوانده می‌شود. این نماز دو خطبه دارد که با حمد و ثنای الهی شروع می‌شود و امام جمعه در این خطبه‌ها باید مردم را به تقوای ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    559740 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
     دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    559560 جن 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • می خواهم دعا کنم همسرم در زندگی مطیع من باشد آیا در این زمینه دعایی از اهل بیت (ع) به ما رسیده است؟
    548885 Practical 1389/02/22
    دعاها، لازم نیست حتماً به زبان عربى خوانده شوند؛ هرچند به عربی بهتر است، حتى دعا در نماز به زبان فارسى جایز است.نکته مهم تر این که انسان باید شرایط دیگر تأثیر گذاری دعا ...