جستجوی پیشرفته
بازدید
6962
آخرین بروزرسانی: 1399/03/20
 
کد سایت fa99876 کد بایگانی 116402 نمایه منظور مولوی از جمله «انهن یغلبن العاقل و یغلبهن الجاهل»
طبقه بندی موضوعی شعر|عملی
گروه بندی اصطلاحات سرفصل‌های قرآنی
خلاصه پرسش
«إنهن یغلبن العاقل و یغلبهن الجاهل»؛ زنان مرد دانا را شکست می‌دهند، اما مرد نادان آنان را شکست می‌دهد! این جمله از کیست و معنایش چیست؟
پرسش
آیا جمله «انهن یغلبن العاقل و یغلبهن الجاهل»، روایتی صادر شده از معصومان(ع) است؟ منظور از آن چیست؟
پاسخ اجمالی

عبارت یاد شده در پرسش را اگرچه با همین الفاظ در کتب روایی نیافتیم، اما گویا در سده‌های گذشته به عنوان سخنی از پیامبر اسلام(ص) نقل می‌شد. به عنوان نمونه مولوی در قرن هفتم این سخن را در قالب شعر درآورده و به پیامبر(ص) نسبت داده است:

«گفت پیغامبر که زن بر عاقلان

غالب آید سخت و بر صاحب دلان

باز بر زن جاهلان چیره شوند

زانکه ایشان تند و بس خیره روند

کم بُوَدشان رقّت و لطف و وَداد

زانکه حیوانیست غالب برنهاد

مِهر و رقّت وصفِ انسانی بود

خشم و شهوت وصفِ حیوانی بود

پرتوِ حقّست آن، معشوق نیست

خالقست آن، گوییا مخلوق نیست»[1]

همان‌گونه که گفته شد دلیل معتبری بر انتساب عین الفاظ یاد شده در پرسش به یکی از معصومان(ع) وجود ندارد،[2] اما روایات دیگری از پیامبر اسلام(ص) وجود دارد که گویای همین مضمون است:

  1. « خَیرُکُمْ‏ خَیرُکُمْ‏ لِأَهْلِهِ‏ وَ أَنَا خَیرُکُمْ لِأَهْلِی‏»؛[3] بهترین شما کسی است که برای کسان خود بهتر است، من از همه شما برای کسان خود بهترم.
  2. «إنهن یغلبن الکرام و یغلبهن اللئام»؛[4] زنان می‌توانند بر مردان باکرامت غلبه پیدا کنند، اما مردان پست می‌توانند بر زنان مسلط ‌شوند.

در ارتباط با حدیث اخیر - که در منابع اهل‌سنت نقل شده و تا حدی مشابه با آنچه در پرسش آمده می‌باشد - باید گفت؛ جاهل فردی است که جز خشونت سرش نمی‌شود، ولی آن‌که دلی و فکری و احساسی دارد بیشتر مغلوب قرار می‌گیرد. لطف و محبت، صفتی انسانی است که افراد عاقل از آن بیشتر بهره می‌برند. آنان دل و فکری احساساتی دارند؛ لذا بیشتر به دیگران مهر و محبت دارند، اما جاهل انسانی است که معمولاً خشونت او زیاد است، در رفتار با زنان کمتر لطف و محبت دارد؛ لذا در برابر آنها مغلوب نمی‌گردد.[5]

البته زنانی که باایمان و گوش به فرمان دستورات خداوند هستند، هیچ‌گاه در صدد برتری جستن و تحکیم خواسته‌های خود بر شوهران کریم خود برنیامده، بلکه مانند بانوان برجسته‌ای؛ نظیر خدیجه(س) و فاطمه(س) زندگی معنوی زیبایی را با همسران خود رقم می‌زنند؛ از این‌رو اگر روایت اخیر را نیز بپذیریم، بخش اول آن‌را تنها ویژه زنانی می‌دانیم که در صدد سوء استفاده از اخلاق نیک همسرانشان هستند.

 

 


[1]. مولوی، مثنوی معنوی‏، محقق، مصحح، سبحانی‏، توفیق، ص 100، تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد اسلامی‏، چاپ اول، 1373ش.

[2]. در برخی از کتاب‌های متأخر این قول را منسوب به معاویة بن ابوسفیان می‌دانند. ر. ک: محمد نعیم، شرح مثنوی، محقق، مصحح، اوجبی، علی، ص 399 – 400، تهران، کتابخانه موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی‏، چاپ اول، 1387ش.

[3]. شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، ج 3، ص 555، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، 1413ق.

[4]. ابن کثیر دمشقی‏، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایة، ج 10، ص 153، بیروت، دار الفکر، 1407ق؛ ابن جوزی، عبد الرحمن بن علی‏، المنتظم،‏ محقق، عطا، محمد عبد القادر، عطا، مصطفی عبد القادر، ج 8، ص 347، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ اول، 1412ق.

[5]. «عقل و ایمان زنان در کلام امام علی (ع)»، 4897؛ «دیدگاه امام علی (ع) دربارۀ عقل زنان»، 456؛ «عقل زنان در زیبایی آنها»، 14074.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • چرا باید نماز را به زبان عربی بخوانیم؟
    89600 نماز 1385/11/24
    برای روشن شدن پاسخ، ابتدا باید منظور از سؤال روشن شود، اگر منظور این است که به جای عربی زبان دیگری جایگزین شود، این سؤال برای افراد بی‌گانۀ از آن زبان نیز مطرح است! و اگر منظور این است که چرا باید نماز را فقط به زبان عربی ...
  • آیا در کتب اربعه شیعی، حدیثی در ارتباط با حفظ قرآن وجود دارد؟!
    17262 حدیث 1394/07/21
    در نزد شیعه، چهار کتاب اصلی وجود دارد که به آنها کتب اربعه گفته می‌شود. این چهار کتاب، سه مؤلف دارد؛ یعنی دو کتاب از این چهار کتاب، توسط یک نفر جمع‌‌آوری شده است. با توجه به این‌که سه کتاب از این چهار کتاب بیشتر شامل روایات فقهی ...
  • آیا در میان اندیشمندان دینی نوعی فردوسی ستیزی وجود دارد؟
    7927 نقش اندیشمندان دینی 1393/01/20
    در مورد شاعران مسلمانی که در ادبیات فارسی نقش چشمگیری داشته‌­اند، نه باید راه افراط را پیموده و نه از سر تفریط قدم برداشت. در این زمینه، نمایه «مولوی اعتقادات و انتقادات»، سؤال 6419 مطالعه شود. فردوسی نیز استثنایی از این کلیت نیست. واضح است که او ...
  • هرمنوتیک چیست و چه ارتباطی با نسبی گرایی دارد؟
    67924 هرمنوتیک 1387/02/14
    واژه هرمنوتیک داراى دو اصطلاح است:أ- اصطلاح عام: در این اصطلاح، این واژه هر گونه تحقیقى را که در باره تفسیر متن صورت بگیرد، شامل می‌‏شود، از این رو هرمنوتیک، تمام نحله‌‏ها را در این زمینه در بر می‌گیرد و ...
  • اگر به نذر عمل نشود، وظیفه‌ چیست؟
    31325 عهد، نذر و سوگند 1395/09/15
    چنانچه نذر مذکور، مطلق بوده و زمانی برای آن تعیین نشده‌ است، به نحوی که اگر الان آن‌را انجام دهد، مخالفت با نذر به شمار نمی‌آید، باید طبق نذر عمل کند و چیز دیگری بر عهده وی نیست. اما اگر نذر، زمان خاصی داشته و از روی عمد ...
  • چرا در آیه «یا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ» و نیز سه آیه بعد از آن، کلماتی که با «نفس» مرتبطند، تماماً مؤنث‌اند؟
    23043 صرف و نحو 1394/04/23
    «یا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ؛ ارْجِعی‏ إِلى‏ رَبِّکِ راضِیَةً مَرْضِیَّةً؛ فَادْخُلی‏ فی‏ عِبادی‏؛وَ ادْخُلی‏ جَنَّتی‏».[1] همانگونه که در پرسش مطرح شد، تمام کلمات مرتبط با واژگان «نفس»، کلماتی مؤنث‌اند. «أیتها»، «المطمئنة»، «ارجعی»، «ربّکِ»، «راضیة»، «مرضیة»، «فادخلی» و «ادخلی». دلیل برخورد با واژه‌هایی چون «نفس» به ...
  • برادران حضرت یوسف(ع) دچار چه نوع ضعف‌هاى اخلاقى بودند؟
    21034 تفسیر 1392/07/16
    از مهم‌ترین رذایل و ضعف‌های اخلاقی برادران یوسف(ع) حسادت، تکبّر، تهمت و دروغ آنان بود. منشأ این رذائل و ضعف‌های اخلاقی برادران یوسف، نقصان شخصیتی آنها بود و آنان برای توجیه رفتار ناشایستشان به فرافکنی پرداخته و پدر را مقصّر می‌شمارند. برادران یوسف بجای این‌که دلیل محبت بیشتر ...
  • چرا در آیه وضو، «مرافق» به صورت جمع آمده، اما «کعبین» به صورت تثنیه است؟
    25239 تفسیر 1392/10/23
    آیه وضو که بیان کننده کیفیت وضو ساختن است، در آیه ششم سوره مائده آمده است که در آن خداوند می‌فرماید: «اى کسانى که ایمان آورده‌‌اید! هنگامى که به نماز می‌‌ایستید، صورت و دست‌‌ها را تا آرنج‌‌ها بشویید! و سر و پاها را تا مفصل‌‌ها [برآمدگى پشت پا] ...
  • حکم مایع لزجی که گاهی در خواب از شخص خارج می گردد چیست؟
    20076 Laws and Jurisprudence 1388/08/07
    در خصوص حکم خود ارضایی و راه های نجات از آن می توانید به نمایه های: استمنا و راه نجات از آن سؤال شماره 326 (سایت: 1887)، راه نجات از استمناء سؤال شماره 1028 (سایت: 1083)،
  • زندگی‌نامه‌ی برید بن معاویه عجلی را بیان نمایید.
    2771 تاريخ بزرگان 1399/09/12
    برید بن معاویه عجلی،[1] عربی،[2] از اصحاب امام باقر(ع)[3] و امام صادق‌(ع)[4] است. کنیه وی اباالقاسم بود[5] و به همراه زرارة بن اعین، معروف ابن خربوذ مکی، ابوبصیر اسدی، فضیل بن یسار و محمد بن مسلم ...

پربازدیدترین ها