جستجوی پیشرفته
بازدید
12027
آخرین بروزرسانی: 1393/08/22
خلاصه پرسش
دیدگاه شیعه در مورد روایتی که، «خلافت را به مدت 30 سال می‌داند و مجموع خلفا و سلاطین مسلمان را 12 نفر می‌داند» چیست؟
پرسش
لطفاً دیدگاه شیعه در مورد این حدیث چیست؟ «خلافت به مدت 30 سال جریان دارد (بعد از آن) حاکمان مسلمان سلطان‌اند و در مجموع خلفا و سلاطین مسلمان 12 نفر هستند»؛ (اشاره دارد به حدیث 12 خلیفه رسول خدا که در کتب معتبر اهل سنت آمده است).
پاسخ اجمالی
روایت اول که می‌گوید: در امتم سی سال خلافت جریان خواهد داشت و بعد از آن تبدیل به پادشاهی خواهد شد،[1] از دو منظر سند و متن قابل بررسی است.
الف. بررسی سندی: اولاً: این حدیث فقط از جانب «سفینه» که یکی از اصحاب به شمار می‌رود و نام اصلی‌اش مهران بن فروخ است و برخی نیز نامش را نجران یا رومان گفته‌اند،[2] از پیامبر اسلام(ص) نقل شده است؛ لذا این حدیث خبر واحد به شمار می‌رود و این موجب عدم حصول اطمینان به صحت روایت می‌شود.
ثانیاً: در طبقه دوم سند این روایت شخصی به نام سعید بن جَمهان أسلمی قرار دارد، که هرچند برخی از علمای اهل سنت او را ثقه دانسته،[3] اما این شخص توسط برخی از علمای اهل سنت مورد اشکال و قدح قرار گرفته است، و درباره او گفته شده است که حدیثش نوشته می‌شود ولی به آن احتجاج نمی‌شود.[4] همچنین ابوعبید آجری از ابی داود نقل کرده است: برخی از علما او را ضعیف دانسته‌اند.[5] همچنین در این طبقه از حدیث، فقط سعید بن جمهان قرار دارد که موجب می‌شود سند این روایت در این طبقه نیز به عنوان خبر واحد محسوب شود.
ب. متن روایت: بر متن این روایت نیز اشکالات متعددی وارد است که پذیرش آن‌را دشوار می‌سازد:
1. در برخی کتاب‌های روایی اهل سنت، بخش پایانی این روایت چنین است: تعداد این خلفا و پادشاهان بعد از آنها دوازده نفر است،[6] در حالی‌که افرادی بیش از این عدد ذکر شده، به خلافت و پادشاهی رسیدند؛ یعنی این بخش روایت با واقعیت سازگاری ندارد و این احتمال جعلی بودن روایت را تقویت می‌کند.
2. در نقلی دیگر از این روایت که با همین سلسله سند نقل شده، اضافه‌ای در اول حدیث دارد. سفینه در بخش نخست روایت، می‌گوید: پیامبر بعد از نماز صبح از اصحاب پرسید: «کدام‌یک از شما دیشب خواب دیده است؟» مردی گفت: من خواب دیدم که ترازویی از آسمان پایین فرستاده شد. مرا در یک کفّه و ابوبکر را در کفّه دیگر قرار دادند. من بر ابوبکر ترجیح پیدا کردم.[7] این بخش از روایت نیز دلالت بر این می‌کند که بین اصحاب پیامبر اسلام(ص) کسی وجود دارد که از ابوبکر افضل است و این بر خلاف اعتقاد اهل سنت بوده؛ لذا باید گفت که از نظر آنها این روایت مشکل دارد.
3. متن این حدیث با روایتی که خود اهل سنت نیز آن‌را نقل کرده‌اند مبنی بر این‌که خلفا دوازده نفر هستند[8] تعارض دارد. از این‌رو، برخی از علمای اهل سنت تلاش کرده‌اند بین این دو روایت جمع کنند. و گفته‌اند لازم نیست که این دوازده خلیفه پشت سر هم باشند. سپس برخی از حاکمان و پادشاهان اموی و عباسی را جزو دوازده خلیفه مذکور حساب کرده‌اند.[9] این نوع توجیه باعث شده کسانی که صد سال بعد از پیامبر(ص) به حکومت رسیده‌اند خلیفه پیامبر محسوب شوند و این در حالی است که روایت اول می‌گوید: بعد از سی سال، خلافت تبدیل به پادشاهی می‌شود و بعد از آن خلیفه و خلافتی در کار نخواهد بود؛ لذا این توجیه با خود روایت اول تعارض دارد.
نتیجه این‌که: بین این دو روایت تعارض وجود دارد و روایت دوم بر روایت اول ترجیح داده می‌شود؛ زیرا بر خلاف روایت اول که در طبقه اول و دومش فقط یک راوی قرار دارد، در طبقه اولِ روایت دوم دو نفر وجود دارد؛ یعنی دو نفر این روایت را از پیامبر نقل کرده‌اند، هم عبدالملک بن عمیر[10] و هم جابر بن سمره.[11] و بر خلاف روایت اول که سندش ضعیف بود، این روایت، همه راویانش توثیق شده‌اند. و اعتراف شده که همه علما بر صحت این حدیث (دوازده خلیفه) اتفاق نظر دارند.[12]
 

[1]. «الْخِلَافَةُ فِی أُمَّتِی ثَلَاثُونَ سَنَةً، ثُمَّ مُلْکًا بَعْدَ ذَلِکَ»؛ نسایی، احمد بن شعیب، السنن الکبری، محقق: شلبی، حسن عبدالمنعم، ج 7، ص 313، مؤسسة الرسالة، بیروت، چاپ اول، 1421ق.
[2]. مزی، یوسف بن زکی، تهذیب الکمال فی أسماء الرجال، محقق: معروف، بشار عواد، ج 11، ص 205، مؤسسة الرسالة، بیروت، چاپ اول، 1400ق.
[3]. محمد بن حبان، الثقات، محقق: احمد، سید شرف الدین، ج 4، ص 278، دار الفکر، بیروت، چاپ اول، 1395ق.
[4]. رازی، ابن ابی حاتم، الجرح و التعدیل، ج 4، ص 10، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، چاپ اول، 1271ق.
[5]. تهذیب الکمال فی أسماء الرجال، ج 10، ص 377؛ ر.ک: ذهبی، شمس الدین محمد بن احمد، من تُکُلِّمَ فیه و هو موثق أو صالح الحدیث، ص 145، مکتبة المدینة، چاپ اول، 1426ق؛ ابن حجر عسقلانی، تهذیب التهذیب، ج 14، ص 72، دائرة المعارف النظامیة، هند، چاپ اول، 1326ق.
[6]. محمد بن حبان، صحیح ابن حبان، شیعب ارنؤوط، ج 15، ص 34، مؤسسه الرساله، بیروت، چاپ دوم، 1414ق.
[7]. حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین، محقق: عطا، مصطفی عبدالقادر، ج 3، ص 75، دار الکتب العلمیة، بیروت، چاپ اول، 1411ق.
[8]. مسلم بن الحجاج، أبو الحسن القشیری النیسابوری، المسند الصحیح المختصر بنقل العدل عن العدل إلى رسول الله(صحیح مسلم)، محقق: عبدالباقی، محمد فؤاد، ج 3، ص 1453، دار إحیاء التراث العربی، بیروت.
[9]. عینی، بدرالدین، عمدة القاری، ج 16، ص 74، دار إحیاء التراث العربی، بیروت.
.[10] بغوی شافعی، حسین بن مسعود، شرح السنة، تحقیق: الأرنؤوط، شعیب، الشاویش، محمد زهیر، ج 15، ص 31، ح 4237، المکتب الاسلامی، دمشق، بیروت، چاپ دوم، 1403ق.
[11]. صحیح مسلم، ج 3، ص 1453.
[12]. شرح السنة، ج 15، ص 31.
ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • قضا و قدر الهی را به زبانی ساده و روان توضیح دهید؟
    15804 قضا و قدر 1400/05/12
    «قضا» یعنی حکم، قطع و حتمیت. در نظام آفرینش، ‌موجودات مادی از چندین راه ممکن است به وجود بیایند، به عنوان مثال اگر به خانه‌ی شما از چند کوچه راه باشد، ورود به خانه‌ی شما از چند راه ممکن است. حال اگر از میان چندین ...
  • آداب و احکام قبل و بعد از مردن چیست؟
    265998 احتضار 1392/02/30
    آدابى که در این باره مطرح است، دو بخش دارد؛ بخشى مربوط به قبل از مرگ است که با عنوان «احکام محتضر» از آن یاد مى‌شود و از جمله آنها، این است که باید شخص را در هنگام مردن به پشت بخوابانند به طورى که کف پاهایش به ...
  • این که می گویند خدا فلان بنده اش را به خودش وا گذاشته است، معنایش چیست؟
    22794 تفسیر 1389/11/04
    این یک مفهوم قرآنی است. خداوند متعال در قرآن می فرماید:"نَسُوا اللَّهَ فَنَسِیَهُمْ "؛ خدا را فراموش کردند، و خدا (نیز) آنها را فراموش کرد. این معنایش این است که چون برخی از انسان ها در دنیا خدا را ...
  • آیا حقیقت حضرت علی (ع) ازلی است؟
    16128 دانش، مقام و توانایی های معصومان 1388/02/12
    معنای ازلی بودن این است که موجودی در گذشته، سابقه عدم (نبود) نداشته باشد؛[1] یعنی همیشه وجود داشته است. منظور از حقیقت حضرت علی (ع)، اگر وجود مادی ایشان باشد روشن است که وجود مادی ایشان ازلی نیست ولی اگر منظور از حقیقت، ...
  • آیا روزه بدون خواندن نماز صحیح و قبول است؟
    114384 Laws and Jurisprudence 1390/05/26
    مطابق با آموزه‌های دینی، نماز اولین فعل عبادی در میان اعمال دینی ما است؛ یعنی پس از اصول اعتقادی (اصول دین)، در مرحله عمل (که از آن به فروع دین تعبیر می‌شود)، اولین چیزی که موضوعیت دارد، نماز است که از آن به ستون و عمود دین تعبیر شده ...
  • منظور از فراز «فاقد کل مفقود» در برخی دعاها چیست؟
    5223 حدیث 1397/06/18
    در مورد معنای جمله «وَ فاقِدَ کُلِ‏ مَفْقُود»[1] که در توقیعی از سوی امام زمان(عج) در دعای ماه رجب، وارد شده است، احتمالاتی وجود دارد: 1. واژه «فقدان» از ریشه «فقد» به معنای عدم و نیستی است،[2] و «فَقَدَهُ»؛ یعنی‌ ...
  • آیا زبان عربی بر باقی زبان‌ها برتری دارد؟
    14381 علوم قرآنی 1392/01/14
    در ابتدا باید به این نکته توجه داشت، که الزامی نیست تا وحی الهی با کامل‌ترین زبان نازل شود، همان‌گونه که شاهدیم برخی از کتاب‌های آسمانی با زبانی غیر از زبان عربی نازل شده‌اند. از سوی دیگر بررسی دقیق ساختار یک زبان و مقایسه آن با دیگر ...
  • آیا فروشنده و راهنمایی کننده روش مصرف قرص "سقط جنین" مباشر سقط محسوب می‌گردد؟ این گناه حق الناس دارد؟
    11771 سقط جنین 1393/02/22
    مباشر سقط به کسی گفته می‌شود که عمل سقط را انجام می‌دهد مانند زنی که قرص می‌خورد یا کسی که آمپول تزریق می‌کند، اما فروشنده قرص یا آموزش دهنده سقط، مباشر محسوب نمی‌شود. ولى به هر حال فروش این‌گونه محصولات و یا راهنمایى (در حدى که مصداق کمک ...
  • خلاصه‌ای از زندگی ام سلمه همسر پیامبر اسلام(ص) را بیان کنید؟
    10795 تاريخ بزرگان 1399/09/05
    نام و نسب ام سلمهام سلمه، کنیه‌ی یکی از امهات المؤمنین از همسران گرامی پیامبر اسلام(ص) است که نامش قبل از اسلام، هند، یا رمله بود.[1] پدرش سهیل[2] و یا حذیفه با کنیه‌ی ابی‌مغیره، ملقب به زاد الرکب،[3] ...
  • چه قیام‌ها و شورش‌هایی در زمان امامت امام هادی(ع) اتفاق افتاد؟
    8615 تاریخ 1393/10/18
    در دوران امامت امام هادی(ع) که با حکومت چندین خلیفه عباسی همزمان بود، برخوردهای اعتقادی، مناقشه‌های علمی، تبعیض‌های قومی، فشارهای اقتصادی و سیاسی؛ جنبش‌های مختلفی را با انگیزه‌های دینی یا غیر دینی برانگیخت که برخی از آنها مانند حرکت کولی‌ها را نمی‌توان به هیچ وجه، قیامی اسلامی دانست، ...

پربازدیدترین ها