اصطلاحات و مدخل ها (گروه اصطلاح:اصطلاحات منطقی)
-
استقراء ، استقراء تام ، استقراء ناقص
3485 اصطلاحات منطقی
«استقراء» يكى از اقسام سهگانه حجت و استدلال است. و آن استدلالى است كه در آن از مطالعهی امور جزئى به نتيجهاى كلى دستيابند. مثلا از ملاحظهی حيوانات مختلف كه هريک هنگام جويدن غذا فکّ پایین را ح
-
برهان افتراض
1354 اصطلاحات منطقی
برهان افتراض، یا قیاس افتراض، یا دلیل افتراض، يكی از روشهـای منطـقی اسـت که در موارد متعددی به کار میرود؛ یکی از کاربردهای آن، اثبات برخی از اقسام شکل دوم و سوم قیاس است.
از نظر منطقیها،
-
تصور و تصدیق
3220 اصطلاحات منطقی
«تصور» یعنی آنکه به چیزی فکر کنیم، بدون آنکه در صدد اثبات و یا نفی موضوعی باشیم، مانند تفکر به آسمان، اما «تصدیق» به معنای فکر کردن به چیزی به همراه حکم به اثبات و یا نفی میباشد، مانند آنکه «آسمان
-
تمثیل
1810 اصطلاحات منطقی
«تمثيل» در دانش منطق، يكى از اقسام سهگانه «حجت» است، و آن عبارت است از: «حكم كردن بر چيزى به سبب حكمى كه دربارهی امر مشابه آن كرده باشند».
مانند اينكه از حرمت شراب انگور حكم به حرمت شر
-
جهل بسیط ، جهل مرکب
2257 اصطلاحات منطقی
حد تام ، حد ناقص ، رسم تام ، رسم ناقص
15615 اصطلاحات منطقی- هر گاه تعریفی بتواند تمام اجزای ماهیت یک مفهوم را بیان کند و روشنگر کنه ذات آن باشد، در این صورت به آن «حد تام» میگویند؛ مانند اینکه در تعریف
حصر ، حصر حکمی و موضوعی ، حصر عقلی و استقرایی ، حصر حقیقی و اضافی
3460 اصطلاحات فقهی - اصولی
اصطلاح «حصر»، بیشتر در علوم ادبی کاربرد دارد، و عبارت است از: اختصاص دادن چیزی به چیز دیگر به طریق مخصوص. به عبارت دیگر، اثبات حکمی برای موردی معین و نفی آن حکم از موارد دیگر است.
به عنوان
-
دور
3050 اصطلاحات فلسفی
«دَوْر» (به فتح اول و سکون ثانی) از اصطلاحات منطق و فلسفه است که در سایر علوم بویژه فقه و اصول نیز کاربرد زیادی دارد. دور عبارت است از: اینکه موجود شدن چیزی در نهایت، وابسته به مو
-
دور مصرح
1806 اصطلاحات فلسفی
«دور مُصَرَّح» همان دور بدون واسطه است. رجوع کنید: مدخل «دَوْر».
-
دور مضمر
2048 اصطلاحات فلسفی
به دور با واسطه «دَوْر مُضمَر» میگویند. مثلاً هر گاه "الف" متوقف بر "ب" باشد و "ب" متوقف بر "ج" و "ج" متوقف بر "دال" و "دال" متوقف بر "الف" باشد. رجوع کنید: مدخل مغالطه
1764 اصطلاحات منطقی«مغالطه»، قیاسی است که به دلیل وجود برخی ویژگیهایی که در مقدمات آن وجود دارد، نتیجه درست و قابل پذیرشی را به دنبال نخواهد داشت:
- به لحاظ «صوری» درست نباشد؛ بدین بیا
طبقه بندی موضوعی
موضوعات جانبی
پرسش های اتفاقی
-
شخصی در گذشته حمامی را احداث کرده و همراه با قطعهای زمین کشاورزی آن را وقف نمود. به مرور زمان به جهت فرسودگی و عدم استفاده، ساختمان آن تخریب شد، حال تکلیف چیست؟
4290 تصرف در موقوفات 1399/12/10در صورتی که امکان بازسازی وجود نداشته و یا دیگر نیازی به آن نباشد، میتوان از زمین و سایر درآمدهای موقوفات، در دیگر امور خیر و عام المنفعه که به نیت واقف نزدیکتر است، استفاده نمود.ضمائم:پاسخ دفاتر مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، ...
-
اگر در لباسی که توسط ماشین لباسشویی شسته شده آثار نجاست مانده باشد، آیا خود این لباس و لباسهای دیگری که در ماشین لباسشویی بودهاند نجس هستند؟
276285 ماشین های لباس شویی 1391/11/08اگر لکه باقیمانده رنگ نجس -مثل رنگ خون که با شستن از بین نمیرود- است، یا در این امر شک دارید همه لباسها پاک محسوب میشود. اما اگر یقین دارید لکه باقیمانده عین نجاست است، آن لباس و لباسهایی که بعد از پایان آبکشی ماشین، با آن لباس ...
-
آیا با زنی که عده نگه نمی دارد می شود ازدواج موقت کرد؟ ایا در عقد موقت لازم است بدانیم که زن عده نگه می دارد؟
92626 بیشتر بدانیم 1387/04/09ازدواج موقت و دائم با فواحش از حرمت برخوردار نیست ولی به دلایل متعددی، برای جلوگیری از بروز مشکلات احتمالی سزاوار است که جوانب احتیاط را مراعات نمایید. ...
-
نرجس خاتون(س) همسر رسمی امام حسن عسکری(ع) بود و یا کنیز ایشان؟! آیا جنگجویانی که ایشان را به اسارت و بردگی گرفتند، صلاحیت چنین کاری را داشتند؟!
13170 امام حسن عسکری ع 1398/08/06درباره نحوه ورود نرجس خاتون(س) به خانه امام حسن عسکری(ع) احتمالاتی وجود دارد: ورود به عنوان کنیز به خانه امام(ع)برخی گزارشهای تاریخی از اسیر شدن «ملیکه» همسر امام حسن عسکری(ع)[1]در نبردهای بین مسلمانان و سپاهیان روم خبر میدهند:بشر بن سلیمان ...
-
علت حلال یا حرام بودن ژله چیست؟
33656 خوراکی های صنعتی 1385/11/24ژلهی خوراکی دارای انواعی است که بعضی از آنها حلال و بعضی دیگر حرام است و حلال یا حرام بودن آن، تابع حلال و حرام بودن مواد اولیهای است که ژله از آن تهیه میشود. اگر در تهیهی ژله از مواد گیاهی استفاده شده باشد، همهی انواع آن (داخلی و ...
-
آیا می توان در شناخت حقیقت، به ولی فقیهی که معصوم از خطا و اشتباه نیست، اعتماد کرد؟
7813 شرائط و خصوصیات ولی فقیه 1389/01/28همان گونه که می دانید، تمام انسان های غیر معصوم در معرض اشتباه اند، اما بدیهی است که احتمال خطا و اشتباه در افراد مختلف، بسیار متفاوت بوده و شخصی که در عمر خود مرتکب چند اشتباه می شود، با فردی که هر روز را با اشتباهات فراوانی سپری ...
-
آیا ازدواج پدر رضاعی با مادر حقیقی امکان پذیر است؟
8595 محارم سببی و نسبی و رضاعی 1390/04/08ازدواج مورد سؤال در هر دو صورت جایز است.علت هر دو مسئله این است که به سبب شیر خوارگی، محرمیتی بین والدین دو طرف ایجاد نمی شود.نمایه مربوط:
-
خریدن کالا با کارتهای اعتباری بانکها و نقد کردن چنین کارتهایی چه حکمی دارد؟
22245 تجارت الکترونیک 1385/10/09آن مقدارپول که در حساب موجود است و از آن در حین استفاده برداشت مىکنید، بلااشکال است ولى مقدارى که به حساب اعتبار و بدون داشتن وجه در حساب به شما داده مىشود، اگر به عنوان قرض بوده و بر آن سود تعلق مىگیرد اصل قرض صحیح ولى مقدار مازاد ...
-
«گر بدیدی حس حیوان، شاه را / پس بدیدی گاو و خر الله را»!
آیا این شعر مولوی کفرآلود نیست؟!
8405 انسان شناسی 1398/09/24«گر بدیدی حس حیوان، شاه را / پس بدیدی گاو و خر، الله را»این بیت از مجموعه اشعار مثنوی مولوی بوده؛[1] و مقصود از آن تبیین محدودهی قوای ادراکی انسان است؛ که با حواس ظاهری نمیتوان امور غیر محسوس و معنوی را درک کرد. ...
-
حضرت ابوالفضل العباس(ع) چند فرزند داشت و نام آنها چه بود؟
12367 بزرگان 1385/12/10در کتابهای تاریخی آمده است که حضرت ابوالفضل العباس(ع) با لبابه دختر عبدالله (عبیدالله[1]) بن عباس،[2] پسر عموی پیامبر(ص) ازدواج کرد که حاصل این ازدواج، چند فرزند پسر به نامهای عبیدالله،[3] فضل[4] و عبدالله[5] ...
پربازدیدترین ها
-
سریع الاستجابه ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
938079 دعا 1386/03/09دعاهای زیادی از امامان معصوم(ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابه هستند، که ذکر متن آنها در اینجا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره میشود؛ مانند: دعای توسل، دعای فرج، دعای اسم اعظم، دعای ...
-
پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتابهای آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
901188 پیامبران و کتابهای آسمانی 1387/02/31واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهانشمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
-
تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
819112 معصومین 1387/06/05شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عدهای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
-
معنای ذکر «لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم» چیست و این ذکر چه آثار و برکاتی دارد؟
799133 حدیث 1396/06/14«لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ»؛ یعنی هیچ نیرو و توانى جز از سوى خداوند بلندمرتبه و بزرگ نیست. واژه «حول» در لغت به معنای حرکت و جنبش،[1] و «قوّة» به معنای استطاعت و توانایی است.[2] بنابر ...
-
آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه میکند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت میکند؟
705162 Practical 1390/07/12نفرین در آموزههای دینی ما مسئلهای شناخته شده است، چنانکه در آیات و روایات آمده است:«بریده باد هر دو دست ابولهب»؛ «از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان میرود». و... .منتها همانگونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، و هر دعایی از هر فردی قرین اجابت نیست، ...
-
حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
669878 Laws and Jurisprudence 1387/05/23زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و ...
-
عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
655419 Practical 1391/02/11عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمیکند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه میشود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
-
طبق فتوای رهبر، نماز مغرب و عشا چه زمانی قضا می شود؟
650029 Laws and Jurisprudence 1385/10/20پاسخ دفتر مقام معظم رهبری: آخر وقت نماز مغرب و عشا نصف شب شرعى است (15/11 ساعت بعد از ظهر شرعی) و احتیاط آن است که اگر تا آن موقع نماز را نخوانده است، تا طلوع فجر به قصد ما فىالذمّه[1] بهجا آورد و پس از آن نماز قضا مىشود
-
آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
616174 Laws and Jurisprudence 1387/12/04در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
-
آیا گفتن اذان و اقامه در نماز واجب است، و آیا میتوان با یک اذان و اقامه، چند نماز خواند؟
606213 وضو، اذان و نماز 1388/11/13برخی از فقهای گذشته، مثل ابن عقیل و ابن جنید، اذان و اقامه را واجب میدانند.[1] اما اکثر مراجع معظم تقلید در احکام اذان و اقامه میفرمایند: برای مرد و زن مستحب است پیش از نمازهای یومیّه(نمازهای واجبی که در هر روز خوانده میشود) اذان و ...
- هر گاه تعریفی بتواند تمام اجزای ماهیت یک مفهوم را بیان کند و روشنگر کنه ذات آن باشد، در این صورت به آن «حد تام» میگویند؛ مانند اینکه در تعریف
حصر ، حصر حکمی و موضوعی ، حصر عقلی و استقرایی ، حصر حقیقی و اضافی
