«صلح» در لغت به معنای مسالمت و سازش آمده است. برای این معنا البته در قرآن کریم بیشتر از واژه‌ی «سِلْم» استفاده شده است.‏ با دقت در آیات قرآن که به موضوع جنگ و صلح می‌پردازد، به نظر می‌رسد واژه‌های «سلم» و «صلح» از نظر معنایی به هم نزدیک بوده، و در فرهنگ قرآن کاربرد یکسان دارند. این معنا از بسیاری از آیات قرآن قابل برداشت است؛ مانند: «و اگر تمايل به صلح نشان دهند، تو نيز از در صلح درآى و بر خدا توكّل كن، كه او شنوا و دانا است».

دین اسلام روحیۀ جنگ و ستیزه‌جویی را نفی و در مقابل آن مسئلۀ جهاد را به عنوان اقدامی دفاعی، انسان دوستانه و در راستای گسترش صلح و امنیت جهانی، در پرتو حاکمیت الهی و نفی حاکمیت طواغیت و مبارزه با ظلم و بی‌عدالتی می پذیرد.

از منظر قرآن؛ صلح پایدار و جهانی و آرامش جوامع بشری جز در سایۀ ایمان به خدا محقق نمی‌شود و حلقۀ اتصال همۀ اجتماعات بشری که از نظر زبان و نژاد و ثروت و منطقۀ جغرافیایی و ... متفاوت‌اند، فقط ایمان به خدا است و اگر مسلمانان معتقدند که صلح جهانی و عدالت اجتماعی با حکومت امام مهدی(عج) برقرار می‌شود، درحقیقت تأکید بر همین امر است.

در همین معنا کاربرد دارد موضوع اصلاح در قرآن کریم. واژه‌ی «اصلاح» از ریشه «صلح» در لغت به معنای مسالمت و سازش است، راغب آن‌را از بين بردن نفرت ميان مردم، معنا كرده است. ریشه «صلح» با مشتقاتش؛ مانند الصالحات، صالحا، صالحین، الصالحون و...، 180 مرتبه در قرآن به كار رفته است.

واژه‌ی اصلاح در معنای محدود خود که به معنای برطرف كردن فساد است، در جايی به كار می‌رود كه از پيش، چيزی فاسد شده باشد و با كار اصلاحی، عيب و فساد آن برطرف می‌شود. اما اصلاح معنای ديگری نيز دارد كه اين محدوديت را نداشته و از معنايی گسترده برخوردار است و در هر جايی به كار می‌رود كه در چيزی استعدادی يافت می‌شود و تنها نياز به بازپروری و پرورش دارد تا به فعليت خود برسد.

در فرهنگ قرآن اصلاح انواع مختلفی دارد؛ مانند اصلاح فرد، اصلاح خانواده، اصلاح جامعه، اصلاح مال یتیم.