جستجوی پیشرفته
بازدید
10269
آخرین بروزرسانی: 1398/03/27
خلاصه پرسش
چرا گرایش به مادیات و ظاهر دنیایى بیشتر و آسان‌تر از گرایش به آخرت و امور معنوى است؟
پرسش
چرا گرایش به مادیات و ظاهر دنیایى بیشتر و آسان‌تر از گرایش به آخرت و امور معنوى است؟
پاسخ اجمالی
همان‌گونه که در عالم طبیعت حرکت نزولى آسان‌تر از حرکت صعودى است، حرکت و سیر در امور معنوى و اخلاقى نیز این چنین است؛ زیرا گرایش به سوى آخرت و امور معنوى، حرکت به سمت فطرت الهى و گرایش به دنیا و مادیات، حرکت بر اساس طبیعت مادى است و انسان، انس بیشترى با ظواهر و عالم ماده دارد.
پاسخ تفصیلی
همان‌گونه که در عالم طبیعت حرکت نزولى آسان‌تر از حرکت صعودى است، حرکت و سیر در جریان امور معنوى و اخلاقى نیز این چنین است. به فرموده قرآن کریم، حرکت صعودى حرکتى همراه با زحمت و رَنج است: «یا ایّها الانسان انک کادح الى ربک»؛[1] اى انسان تو در سیر به سوى پروردگارت همراه با زحمت و رنج تلاش می‌کنى.
«کدح» در لغت عرب به معناى تلاش است و در مفهوم آن شدّتِ زحمت و سعى نهفته است.[2] براى سقوط و شقاوت کافى است آدمى تابع هوا و هوس باشد؛ چون حرکت در مسیر تمایلات نفسانى، مانند حرکت در فرود و سراشیبى ساده و آسان است، اما حرکت بر طبق دستور عقل و مسیر شریعت و مخالفت با دنیا و شیطان و تمایلات نفسانى حرکت بر فراز و صعود است، نظیر بالا رفتن از کوه، دشوار و سخت، اما همراه با احساس سعادت‌مندى و باور انسانى. از نگاه قرآن کریم، انسان موجودى است که از یک‌سو فطرتى الهى و از سوى دیگر طبیعتى مادى دارد. فطرت، او را به سمت معارف بلند، معنویات و خیرات دعوت می‌کند و طبیعت، او را به حضیض مادیّت، شهوات و شرور فرا می‌خواند. حیات انسان، صحنه مبارزه دایم بین طبیعت و فطرت او است. اگر طبیعت انسان بر فطرت غلبه کند و او مسیر طبیعت را دنبال نماید، از نگاه قرآن این انسان، انسانى است وارونه و منحرف و اگر فطرتش غالب شد و طبیعتش در مسیر فطرت قرار گرفت در این صورت، این انسان، انسانى است که در مسیر هدایت قرار گرفته و در طریق حق قدم برداشته است.[3]
«دنیا» در لغت به معناى «پستى» است و براى دنیاخواهى، کافى است چشم از آسمان تعالى فرو بندیم. اما براى خروج از جاذبه دنیا و صعود به سوى معنویت، صرف تمایل درونى، ادعا و گفتار کافى نیست، بلکه مخالفت با هوا و هوس، درگیرى با وسوسه‌هاى شیطان، ترک آداب و رسوم و عادات مذموم و قطع هزاران رشته که هرکدام به نحوى انسان را درگیر و اسیر روزمرگى نموده، لازم است؛ لذا بزرگان اخلاق و عرفان عملى، گاهى به صد میدان، یا هزار منزل، یا در قالب آداب سیر و سلوک، حقایق بلند معنوى و طریق صعود از پله‌هاى رشد و کمال را مطرح نموده‌اند تا در نهایت، انسان بتواند از قید و بند نفسانیّت به در آمده و بنده مطیع حضرت حق باشد. سیر و سلوک عبد به سوى خدا، سیر عمودى است نه افقى، و منظور از عمودى در این‌جا، عمودى در هندسه الهى است، نه در هندسه طبیعى؛ یعنى به «مکانت برتر» راه یافتن است، نه به «مکان برتر» رفتن؛ از این‌رو، زاد و توشه‌اى طلب می‌کند تا انسان را در سیر به مکانت برتر کمک کند. خداوند از سیر و سلوک، به عنوان یک سفر صعودى و عمودى یاد می‌کند و در سوره مجادله می‌فرماید: «خداوند ]رتبه[ کسانى از شما را که ایمان آورده و کسانى را که دانشمندند [به حسب] درجات بلند می‌کند».[4] کسى که سیر صعودى کند مرتفع می‌شود و ذات اقدس اله از این سیر به «رَفع» یاد می‌کند. چنان که در سوره فاطر، از این سیر به «صعود» تعبیر شده است: «کلمات پاکیزه به سوى او بالا می‌رود و کار شایسته، به آن رفعت می‌بخشد».[5] بنابراین، از این دو تعبیر «رفع» و «صعود» معلوم می‌شود که سیر و سلوک، عمودى و مکانت‌طلبى است، نه افقى و مکان‌خواهى؛ چون سیر به طرف مکان - گرچه مکان برتر باشد - باز، افقى است، نه عمودى و خدا از رفعت کسانى مانند حضرت ادریس(ع) که این سفر را پشت سر گذاشته‌اند، چنین یاد می‌کند: «و رفعناه مکاناً علیّاً»،[6] که منظور از آن، مکانت عالیه است، نه مکان صورى و ظاهرى. ذات اقدس خداوند در وصف خود نیز به عنوان کسى که داراى درجات رفیعه است یاد می‌کند: «رفیعُ الدّرجات ذوالعرش».[7] بنابراین، سیر إلى الله؛ یعنى سیر به طرف درجات رفیعه و مؤمنان از درجات رفیعه و عالمان از درجات برتر و بیشترى برخوردارند و کلمه طیّب به آن سمت صعود می‌کند.[8] در همین راستا در روایات نیز تعابیری آمده که دلالت می‌کنند بر این‌که خداخواهى، حرکت صعودى و رفعت، و دنیاخواهى، حرکت نزولى و ذلت و خوارى است؛ مانند:
1. «دنیا، دنیا نامیده شد؛ چون‌که پست‌تر از هر چیزى است».[9]
2. «از دنیا دست بردار، که دوستى دنیا انسان را کور و کر و لال می‌کند، و گردن‌ها را به خوارى خم می‌نماید».[10]
3. «براى نزدیک شدن به حق و رفعت به سوى درجات معنوى ... اگر دست از اموال و فرزندان بکشید سزاوار است».[11] 4. «از لغزش جوانمردان درگذرید؛ زیرا جوان‌مردى نمی‌لغزد جز آن‌که دست خدا او را بلند مرتبه می‌سازد».[12]
بنابراین؛ چون گرایش به سوى امور معنوى و آخرت، حرکت به سمت فطرت الهى و گرایش به دنیا و مظاهر مادى، حرکت بر اساس طبیعت مادى و ابتدایى انسان است، و انسان اُنس بیشترى با ظواهر و عالم ماده دارد و مشغول به آن است: «یعلمون ظاهراً من الحیوة الدنیا و هم عن الاخرة غافلون»؛[13] از زندگى دنیا، ظاهرى را می‌شناسد و حال آن‌که از آخرت غافل‌اند.
هم‌چنین هرآنچه که منافع و ثمرات آن زودرس و نقد باشد، مراد و مطلوب انسان‌ها است: «کلّا بل تحبون العاجلة، و تذرون الآخرة».[14] بر همین اساس است که على(ع) می‌فرماید: «آثَرُوا عَاجِلًا وَ أَخَّرُوا آجِلًا وَ تَرَکُوا صَافِیاً»؛[15] [گمراهان[ دنیا و زودگذرها را مقدم نموده و آخرت و زمان‌دارها را مؤخر کردند.
در نتیجه، گرایش انسان به مادیات و دنیا، آسان‌تر به نظر می‌رسد.

[1]. انشقاق، 6.
[2]. عسکرى، ابوهلال، الفروق فى اللغة، ص 369، مشهد، آستان قدس رضوى.
[3]. هادوى تهرانى، مهدى، باورها و پرسش‌ها، ص 84، قم، مؤسسه فرهنگى خانه خرد، چاپ سوم، 1382ش.
[4]. «یرفع الله الذین آمنوا منکم و الذین اوتوا العلم درجات»؛ مجادله، 11.
[5]. «الیه یصعد الکلم الطیب و العمل الصالح یرفعه»؛ فاطر، 10.
[6]. مریم، 57.
[7]. غافر، 15.
[8]. جوادى آملى، عبدالله، تفسیر موضوعى قرآن کریم، مراحل اخلاق در قرآن، بخش سوم، ص 223، قم، مرکز نشر اسراء، چاپ سوم، 1379ش.
[9]. شیخ صدوق، علل الشرائع، ج 1، ص 2، قم، کتاب فروشی داوری، چاپ اول، 1385ش.
[10]. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج ‏2، ص 136، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق.
[11]. سید رضی، محمد بن حسین، نهج البلاغه، محقق، صبحی صالح، ص 89، قم، هجرت، چاپ اول، 1414ق.
[12]. همان، ص 471.
[13]. روم، 7.
[14]. قیامت، 20 - 21.
[15]. نهج البلاغه، ص 201.
 
ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    922540 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    610913 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    544603 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    450280 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    434083 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    385727 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    383372 تفسیر
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    372046 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    337398 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    325084 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...