جستجوی پیشرفته
بازدید
95
آخرین بروزرسانی: 1399/10/15
خلاصه پرسش
یک فقیه چگونه حکم استحباب را کشف میکند؟
پرسش
سلام و ارادت؛ یک فقیه چطور حکم استحباب را کشف میکند؟ مثلا برخی میگویند از طریق ترتب ثواب، برخی می‌گویند وجود عبارت «احب» و «ینبغی»، و... برخی می‌گویند صیغه امر. اینها تا چه حد درست است؟
پاسخ اجمالی

درباره‌ی این پرسش ابتدا باید گفت، گرچه انجام هر کار نیکی پسندیده است، ولی صرف مصلحت و نیک بودن یک عمل، موجب فتوا به استحباب آن عمل نمی‌گردد، بلکه آنچه اکنون از استحباب فقهی به ذهن متبادر می‌شود، -مانند سایر احکام خمسه- نیازمند دلیل شرعی خاص است، که در این‌باره بیشتر، روایات معصومین(ع) مورد استفاده قرار می‌گیرند. حال اگر مجتهد، از سخن معصوم(ع)، ترجیح و برتری اقدام به یک عملی را استنباط نماید -نه لزوم و وجوب آن‌را- فتوا به استحباب آن عمل می‌دهد.

اما، آنچه در این استنباط، مجتهد را یاری می‌سازد، برخی امور، از جمله موارد زیر است:

  1. وجود برخی واژگان؛ مانند «احب» و «ینبغی»، در کلام معصوم(ع) که نسبت به یک عمل، بیان شده باشد؛ مانند استدلال فقها به حدیثی درباره استحباب امساک برای مسافری که در ماه رمضان به وطنش رسیده و در سفر افطار کرده است.[1]
  2. بیان پاداش دنیوی یا اخروی برای یک عمل؛ مانند استحباب قرائت برخی سوره‌های قرآن.[2]
  3. این‌که در جایی امر به انجام عملی شود، ولی در جایی دیگر نسبت به ترک آن رخصت داده شود؛ مانند استحباب خواندن نماز‌های پنج‌گانه در وقت فضیلت آن.[3]

و ...

البته بسیاری از امور به صورت کلی دارای وجوب و یا استحباب می‌باشند، اما فقها نمی‌توانند به تبیین تمام مصادیق آن بپردازند، به عنوان نمونه، کمک به فقرا در یک حکم کلی، مستحب است، و در برخی موارد نیز مصادیقی برای چگونگی کمک ذکر شده است، اما طبیعی است که روش‌های فراوانی وجود دارد که تمامشان در روایات ذکر نشده و طبیعتا فقیه نیز از این نگاه نمی‌تواند حکم به استحباب آن بدهد، اما با این وجود می‌تواند از باب تطبیق مصادیق، آن‌را مستحب و یا واجب اعلام کند.

 


[1]. حلّى، حسن بن یوسف بن مطهر اسدى، تذکرة الفقهاء، ج ‌6، ص  163، قم، مؤسسه آل البیت(ع)، چاپ اول، بی‌تا.

[2]. ر. ک: نمایه 872 (ثواب قرائت سوره های قرآن).

[3]. ر. ک: نمایه 25268 (جواز خواندن نماز در سه وقت از دیدگاه شیعه).

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    632195 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    465807 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    461293 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    412242 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    392823 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    390178 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    349332 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    335351 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    319450 Practical
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • آیا از آیات قرآن می‌توان امامت علی(ع) را اثبات کرد؟
    309183 امام علی ع
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل‌سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در کتب خودشان نقل شده، می‌باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت‌جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی متوسل نشود و چشم را به روی حقیقت نبندد.در قرآن ...