جستجوی پیشرفته
بازدید
28
آخرین بروزرسانی: 1399/10/25
خلاصه پرسش
بخشی از زندگی‌نامه سعید بن زید که یکی از صحابه پیامبر اسلام(ص) بود را بیان نمایید.
پرسش
چه اطلاعاتی زندگی‌نامه سعید بن زید در کتاب‌های تاریخی وجود دارد؟
پاسخ اجمالی

سعید بن زید بن عمرو بن نفیل عبدالعزّی بن ریاح بن عبدالله،[1] قرشی،[2] عدوی،[3] ابو الاعور[4] یکی از صحابه‌ی خاص رسول خدا(ص) و از نخستین کسانی است که به حضرت‌شان ایمان آورد.[5]

نسب زید

گزارش شده است که پدر وی(زید)، قبل از ظهور اسلام به دنبال دین حق بود،[6] و از پرستش بت‌ها و مجسمه‏های سنگی کراهت داشت و مخالفت خود را در عمل نشان می‌داد؛[7] بعدها سعید بن زید از رسول اکرم(ص) پرسید: شما از وضعیت زندگی پدرم اطلاع دارید. او اگر زمان شما را درک کرده بود، به شما ایمان می‏آورد. اکنون آیا برای او طلب مغفرت کنم؟! فرمود: آری، برای او آمرزش بخواه و سپس فرمود: او در روز قیامت به تنهایی مانند امّتی خواهد آمد. او در جست‌وجوی دین حق بود و در این‌راه درگذشت.[8]

نام مادر وی فاطمه دختر بعجة بن ملیح خزاعیه بود.[9]

اسلام زید

سعید، مردی بلند قامت، گندمگون و پر مو[10] و از اولین کسانی بود که اسلام آورد. وی قبل از ورود مسلمانان به خانه‌ی ارقم بن ابی ارقم ایمان آورده بود.[11] او را یکی از «عشره مبشره» می‌دانند که به بهشت بشارت داده شده‌اند.[12]

گفته می‌شود سعید در اسلام آوردن عمر بن خطاب نقش مؤثری داشت.[13]

همسر و فرزندان

سعید بن زید چندین همسر و فرزندان فراوانی داشت[14] که برخی از آنها در دوران حیات پدرشان و بدون این‌که نسلی از آنها باقی بماند از دنیا رفتند:

1. «عبدالرحمن اکبر» از مادری به نام «رمله دختر خطاب بن نفیل».

4-2. «زید»، «عبدالله اکبر» و «عاتکه» از مادری به نام «جلیسه دختر سوید بن صامت».

8-5. «عبدالرحمن اصغر»، «عمر اصغر» ، «ام موسی» و «ام حسن» از مادری به نام «امامه دختر دجیج».

18-9. «محمد»، «ابراهیم اصغر»، «عبدالله اصغر»، «ام حبیب کبری»، «ام حسن صغری»، «ام زید کبری»، «ام سلمه»، «ام حبیب صغری»، «ام سعید کبری» و «ام زید» از مادری به نام «حزمه دختر قیس بن خالد».

20-19. «عمرو اصغر» و «اسود» از مادری به نام «ام اسود» از قبیله بنی تغلب.

22-21. «عمرو اکبر» و «طلحه زجله» از مادری به نام «ضمخ دختر اصبغ».

24-23. «ابراهیم اکبر» و «حفصه» از «دختر قربه» از بنی تغلب.

27-25. «خالد»، «ام خالد» و «ام نعمان» از مادر کنیزی به نام «ام خالد».

  1. «ام زید صغری» از مادری به نام «ام بشیر دختر ابومسعود انصاری».

32-29. «عائشه»، «زینب»، «ام عبد حولاء» و «ام صالح» از مادری کنیز.[15]

هجرت

سعید از اولین کسانی بود که به مدینه هجرت کرد[16] و در آن‌جا در خانه‌ی «رفاعة بن عبد منذر» برادر «ابو لبابه» وارد شد.[17]

عقد اخوت

در جریان عقد اخوت، گزارش‌های گوناگونی در مورد فردی که توسط پیامبر اکرم(ص) به عنوان برادر سعید معرفی شد، وجود دارد:

طلحه بن عبیدالله،[18] ابی بن کعب،[19] رافع بن مالک زرقی[20] و یا سعد بن ابی وقاص.[21]

جهاد

سعید در تمام جنگ‌های مهم پیامبر(ص) به جز جنگ بدر حضور داشت؛ علت عدم حضور وی در این جنگ نیز مأموریتی بود که پیامبر(ص) او را به همراه طلحه برای جست‌وجو در مورد حرکت کاروان قریش داده بود.[22] با این وجود پیامبر(ص) بخشی از غنائم جنگ بدر را برای وی و طلحه کنار گذاشت.[23]

برخی سیره‌نویسان، نام دیگر «سریه کرز بن جابر فهری» را «سریه سعید بن زید» دانسته‌اند.[24]

نقل روایت

وی حدود 48 روایت از پیامبر(ص) نقل کرد و[25] افرادی؛ مانند عبدالله بن عمر، ابوالطّفیل، عمرو بن حریث، زرّ بن حبیش، حمید بن عبدالرحمن، قیس بن ابو حازم، و عروة بن زبیر از وی روایت نقل کردند.[26]

دوران خلفا

سعید بن زید بعد از وفات پیامبر(ص) مانند بسیاری از دیگر مسلمانان با ابوبکر بیعت کرد.[27] بر اساس برخی گزارش‌ها وی نسبت به کسانی که از بیعت با ابوبکر سرباز زدند، نگاه خوبی نداشت و وقتی از وی پرسیدند: آیا کسی با ابوبکر مخالفت کرد؟ گفت نه، مگر بعضی از انصار که مرتد و یا نزدیک ارتداد بودند و خدا آنها را نجات داد! مهاجران نیز بدون آن‌که دعوتشان کنند با او بیعت کردند.[28]

البته گزارش‌های تاریخی معتبر نشانگر آن است که برخی مهاجران - دست کم در ابتدای کار - از بیعت با ابابکر سرباز زدند.

به هر حال، خلیفه‌ی دوم نیز به سعید اعتماد زیادی داشت، به گونه‌ای که قصد داشت او را در میان اعضای شش نفره شوری قرار دهد؛ اما به سبب خویشاوندی که با وی داشت از این کار منصرف شد.[29]

بعد از مرگ عمر، وی به همراه عبدالله بن عمر، عثمان بن عفان و عبدالرحمن بن عوف وارد قبر شده و وی را دفن کردند.[30]

سعید هنگام رأی‌گیری در شورای خلافت برای جانشینی عمر، میل داشت که عبدالرحمان بن عوف به خلافت برسد.[31]

با این وجود، وی بعد از قتل عثمان به همراه صحابه دیگر با امام علی(ع) بیعت کرد.[32]

وفات

سعید بن زید در سال 50 یا 51 هجری،[33] در سن 78 سالگی،[34] یا 73 سالگی،[35] در منطقه‌ی عقیق از دنیا رفت.[36] پیکر وی را به مدینه انتقال دادند. سعد بن ابی وقاص،[37] سعد بن مالک‏،[38] عبدالله بن عمر[39] وی را غسل دادند و در مدینه به خاک سپردند.[40]

البته گزارشی نیز وجود دارد که سعید در کوفه و در زمان خلافت معاویه بن أبی سفیان از دنیا رفت و مغیرة بن شعبه که از طرف معاویه در آن هنگام استاندار کوفه بود‏ بر او نماز گزارد.[41]

 


.[1] ابن عبدالبر، یوسف بن عبد الله‏، الاستیعاب فی معرفة الأصحاب، تحقیق، البجاوی، علی محمد، ج 2، ص 614، بیروت، دار الجیل، چاپ اول، 1412ق.

.[2] همان.

 .[3]همان.

[4]. همان، ص 614 – 615.

[5]. همان، ج ‏2، ص 615.

[6]. منهاج سراج، طبقات ناصری تاریخ ایران و اسلام، تحقیق، عبد الحی حبیبی، ج 1، ص 91، تهران، دنیای کتاب، چاپ اول، 1363ش.

[7]. ابن سعد کاتب واقدی، محمد بن سعد‏، الطبقات الکبری‏، تحقیق، عطا، محمد عبد القادر، ج 3، ص 290، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ اول، 1410ق.

[8]. شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، ج 1، ص 200، تهران، دار الکتب الاسلامیة، چاپ دوم، 1395ق.

.[9] الاستیعاب، ج 2، ص 614.

[10]. ابن قتیبه، المعارف، تحقیق، ثروت عکاشة، ص 246، قاهره، هیئت مصری عامة، چاپ دوم، 1992م.

[11]. صالحی دمشقی‏، محمد بن یوسف، سبل الهدی و الرشاد فی سیرة خیر العباد، ج 11، ص 317، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ اول، 1414ق.

[12]. الاستیعاب، ج ‏2، ص 615؛ «بررسی روایت «بشارت بهشت به ده نفر از صحابه پیامبر اسلام(ص)»»، 38389.

[13]. همان.

[14]. طبقات ناصری، ج 1، ص 91.

[15]. الطبقات الکبری‏، ج ‏3، ص 292.

[16]. الاستیعاب، ج ‏2، ص 615.

[17]. الطبقات الکبری‏، ج 3، ص 292.

[18]. ابن سید الناس‏، عیون الاثر، ج 1، ص 230، بیروت، دار القلم‏، چاپ اول، 1414ق.

[19]. ابن خلدون، عبد الرحمن بن محمد، دیوان المبتدأ و الخبر فی تاریخ العرب و البربر و من عاصرهم من ذوی الشأن الأکبر(تاریخ ابن خلدون‏)، ج 2، ص 423، تحقیق خلیل شحادة،  بیروت، دار الفکر، چاپ دوم، 1408ق.

[20]. الطبقات الکبری‏، ج 3، ص 292.

[21]. ابن شهر آشوب مازندرانی، مناقب آل أبی طالب ع، ج 2، ص 185، قم، علامه، چاپ اول، 1379ق.

[22]. ابن جوزی، عبد الرحمن بن علی‏، المنتظم،‏ محقق، عطا، محمد عبد القادر، عطا، مصطفی عبد القادر، ج 5، ص 247، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ اول، 1412ق.

[23]. الاستیعاب، ج ‏2، ص 615.

[24]. سبل الهدی و الرشاد فی سیرة خیر العباد، ج 6، ص 155؛ «سریه‌ی کرز بن جابر فهری»، 80982.

[25]. طبقات ناصری، ج 1، ص 91.

[26]. ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، تحقیق، تدمری، عمر عبد السلام، ج 4، ص 222، بیروت، دار الکتاب العربی، چاپ دوم، 1409ق.

[27]. طبری، أبو جعفر محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک(تاریخ طبری)، تحقیق، ابراهیم، محمد أبو الفضل، ج 3، ص 207، بیروت، دار التراث، چاپ دوم، 1387ق.

[28]. همان.

[29]. یعقوبی، احمد بن أبی یعقوب‏، تاریخ الیعقوبی، ج 2، ص 160، بیروت، دار صادر، چاپ اول، بی‌تا.

[30]. ابن اثیر جزری، علی بن محمد، اسد الغابة فی معرفة الصحابة، ج 3، ص 676، بیروت، دار الفکر، بیروت، 1409ق.

[31]. تاریخ الامم و الملوک(تاریخ طبری)، ج ‏4، ص 232.

[32]. سبط بن جوزی‏، تذکرة الخواص من الأمة فی ذکر خصائص الأئمة، ص 60، قم، منشورات الشریف الرضی‏، چاپ اول، 1418ق.

[33]. الطبقات الکبری‏، ج 3، ص 294.

[34]. طبقات ناصری، ج 1، ص 91.

[35]. ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، الاصابة فی تمییز الصحابة، تحقیق، عبد الموجود، عادل احمد، معوض، علی محمد، ج 3، ص 88، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ اول، 1415ق.

[36]. الطبقات الکبری‏، ج 3، ص 294.

[37]. المنتظم،‏ ج ‏5، ص 247.

[38]. الطبقات الکبری‏، ج 3، ص 293.

[39]. همان.

[40]. المنتظم،‏ ج ‏5، ص 247.

[41]. الطبقات الکبری‏، ج 3، ص 294.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    632185 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    465805 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    461290 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    412238 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    392821 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    390177 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    349331 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    335351 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    319450 Practical
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • آیا از آیات قرآن می‌توان امامت علی(ع) را اثبات کرد؟
    309181 امام علی ع
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل‌سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در کتب خودشان نقل شده، می‌باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت‌جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی متوسل نشود و چشم را به روی حقیقت نبندد.در قرآن ...