جستجوی پیشرفته
بازدید
77
آخرین بروزرسانی: 1400/06/22
خلاصه پرسش
زندگی‌نامه علی بن جعفر بن محمد الباقر(ع) را بنویسید؟ مزار او کجا است؟
پرسش
علی بن جعفر بن محمد الباقر(ع) را برای ما معرفی کنید؟
پاسخ اجمالی

علی بن جعفر بن محمد بن علی بن حسین بن علی بن ابی‌طالب(ع)، مدنی،[1] هاشمی علوی،[2] کوچک‌ترین فرزند امام صادق(ع) بود.[3]

کنیه‌اش ابوالحسن[4] و به دلیل زندگی در منطقه‌ی عریض از نواحی مدینه که در چهار مایلی مدینه است به عریضی معروف شد. [5]

مادرش ام‌ولد بود؛[6] اما در کتاب‌های تاریخی نامش مشخص نشده است.

همسر و فرزندان

فرزندانش به دلیل زندگی در عریض به عریضیون معروف بودند. نام همسرش فاطمه بود که از وی دو فرزند به نام جعفر(اصغر)[7] و کلثم به دنیا آمد.[8] وی دو فرزند دیگر به نام حسن[9] و محمد[10] داشت؛ اما برخی معتقدند وی یازده فرزند داشت که نسل وی از چهار فرزندش محمّد، احمد، حسن و جعفر اصغر ادامه یافت.[11]

همراهی با ائمه(ع)

علی بن جعفر که در اواخر عمر امام صادق(ع) به دنیا آمد[12] تا زمان امام هادی(ع) زنده بود و در زمان ایشان از دنیا رفت.[13] در نتیجه وی چهار امام را درک کرد.[14] وی به امامت امام کاظم(ع)[15] و امام رضا(ع) اقرار داشت.[16] احترام خاص وی به امام جواد(ع) معروف است. روزی امام جواد(ع) به مسجد النبی(ص) وارد شد. علی بن جعفر به سرعت بلند شد و بدون کفش و عبا نزد امام(ع) رفت و دست ایشان را بوسید و ادای احترام کرد. امام(ع) از وی خواست تا بنشیند؛ اما او گفت چگونه بنشینم و شما ایستاده باشید. وقتی علی بن جعفر به جایگاه خود برگشت، اطرافیان او را سرزنش کردند و گفتند: شما عموی پدر او هستید، چگونه با او این‌گونه رفتار می‌کنید. علی بن جعفر دست به ریش خود گرفت و گفت، اگر خداوند متعال صاحب این ریش سفید را سزاوار امامت ندانست و این کودک را شایسته دانست و به او چنان مقامی داد، من چگونه فضیلت او را انکار کنم؟! از سخن شما به خدا پناه می‌برم، من بنده او هستم.[17]

دیدگاه علما

وی عالم بزرگ[18] و جلیل القدری[19] بود که بسیاری، ثقه بودن وی را مورد تأیید قرار داده‌اند.[20]

شیخ مفید در مورد او می‌نویسد: « علی بن جعفر احادیث بسیارى را روایت کرد و همواره با احتیاط سر و کار داشت و بزرگى پرهیزکار و دانشمند بود و همیشه با برادر تاجدارش حضرت موسى بن جعفر(ع) ملازم بود و اخبار بسیارى از آن‌حضرت روایت کرد».[21]

حضور در جهاد

على بن جعفر همراه برادرش محمد بن جعفر(ع) در قیام طالبیین بر ضد هارون بن مسیب(حاکم عباسى) شرکت نمود.[22]

اساتید

على بن جعفر علاوه بر بهره‌گیری از امام کاظم(ع)[23] و امام رضا(ع)، از حسین بن زید،[24] محمد بن مسلم،[25] عبدالملک بن قدامه،[26] معتب مولى جعفر[27] و ... نیز روایت مى‌کند.

شاگردان

راویان بزرگ و مهم فراوانى؛ مانند احمد بن موسی،[28] یونس بن عبد الرحمن،[29] علی ابن اسباط،[30] عبدالعظیم بن عبدالله حسنی،[31] اسماعیل بن همام،[32] ابی‌قتاده،[33] یعقوب بن یزید،[34] داود نهدی،[35] عمرکی بن علی،[36] قاسم بن حسن،[37] و... از علی بن جعفر روایت نقل کرده‌اند.

آثار علمی

روایات متعددی از علی بن جعفر از برادرش امام کاظم(ع) در ابواب مختلف فقه و احکام شرعی به جای مانده است. علاوه بر آن‌که ایشان دارای کتاب مسائل بود[38] که آن‌را از امام صادق(ع) و امام کاظم(ع) فرا گرفته بود.[39] امروزه این کتاب به کتاب مسائل علی بن جعفر و مستدرکاتها معروف است که به مسائل اخلاقى و یا اعتقادى می‌پردازد و بالغ بر 864 حدیث است. برای ایشان کتابی در مسائل حلال و حرام نیز نقل شده است.[40]

وفات

گزارش‌ شده که علی بن جعفر، در سال 210 هجری از دنیا رفت؛[41] اما از آن‌جا که بر اساس گزارش‌های دیگر، وی تا زمان امام هادی(ع) زنده بود[42] و آن امام در سال 212 هجری به دنیا آمد،[43] باید گفت که با پذیرش گزارش دوم، علی بن جعفر باید بعد از این سال از دنیا رفته باشد.

با توجه به این‌که وی در زمان طفولیت[44] (و به نقلی در دو سالگی)[45] بود که پدرش امام صادق(ع) در سال 148 هجری به شهادت رسید،[46] می‌توان گفت که ایشان دست کم بیش از 62 سال عمر کرده باشد.

محل دفن

برخی معتقدند وی در منطقه‌ی عریض در اطراف مدینه به خاک سپرده شد؛[47] اما مجلسی اول گزارش کرده که اهل کوفه از علی بن جعفر دعوت کردند و ایشان نیز از مدینه به کوفه هجرت کردند. سپس بنابر درخواست اهل قم به این شهر رفت و در همان‌جا از دنیا رفت و مزار ایشان در این شهر مشهور است. [48]

در شهر سمنان هم مقبره‌ای به نام علی بن جعفر وجود دارد،[49] اما گزارشی از حضور ایشان در آن شهر نداریم و چه بسا آن مزار متعلق به فرد دیگری از اهل بیت به همین نام باشد.


[1]. شیخ طوسی، محمد بن حسن، الابواب(رجال طوسی)، محقق، مصحح، قیومی اصفهانی، جواد، ص 244، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ سوم، 1427ق.

[2]. همان.

[3]. ابن عنبه حسنی، سید احمد بن علی، عمدة الطالب فی أنساب آل أبی طالب‏، ص 222، قم، انصاریان، 1417ق.

[4]. نجاشی، احمد بن علی، فهرست أسماء مصنفی الشیعة(رجال نجاشی)، ص 251، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ ششم، 1365ش.

[5]. عمدة الطالب فی أنساب آل ابی طالب، ص 222-223.

[6]. همان، ص 223.

[7].همان.

[8]. مصعب بن عبد الله‏، کتاب نسب قریش‏، مصحح، لوی، پرووانسال، ص 65، قاهره، دار المعارف‏، چاپ چهارم، 1999م.

[9]. ابو الفرج، علی بن الحسین الأصفهانی، مقاتل الطالبیین، محقق، صقر، سید احمد، ص 553، بیروت، دار المعرفة، بی‌‌تا.

[10].همان، ص 562.

[11]. سمرقندى، محمد بن حسین‏، تحفة الطالب بمعرفة من ینتسب إلى عبد الله و أبی طالب‏، محقق، کتبى حسنى، انس‏، ص 73، مدینه، دار المجتبى‏، چاپ اول، 1418ق.

[12]. عمدة الطالب فی أنساب آل ابی طالب، ص 222؛ قمی، حسن بن محمد بن حسن، تاریخ قم، ترجمه، عبد الملک قمی، حسن بن علی بن حسن، تحقیق، تهرانی، سید جلال الدین، ص 224، توس، تهران، 1361ش.

[13]. ابن عنبة، احمد بن على‏، عمدة الطالب الصغرى فی نسب آل أبی طالب‏، محقق، رجایى، مهدى‏، ص 132، قم، کتابخانه عمومى حضرت آیت الله العظمى مرعشى نجفى( ره)،‏ چاپ اول، 1387ش.

[14]. عمدة الطالب فی أنساب آل ابی طالب، ص 222.

[15]. شیخ طوسی، کتاب الغیبة، محقق، مصحح، تهرانی، عباد الله، ناصح، علی احمد، ص 42، قم، دار المعارف الإسلامیة، چاپ اول، 1411ق.

[16].همان.

[17]. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج 1، ص 322، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق.

[18]. عمدة الطالب فی أنساب آل ابی طالب، ص 222.

[19]. طوسی، محمد بن حسن‏، فهرست کتب الشیعة و أصولهم و أسماء المصنّفین و أصحاب الأصول، ص 264، قم، ستاره‏، چاپ اول، 1420ق.

[20]. همان؛ علامه حلی، حسن بن یوسف‏، رجال العلامة الحلی‏، ص 92، نجف اشرف، دار الذخائر، چاپ دوم، 1411ق.

[21]. شیخ مفید، الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، ج 2، ص 214، قم، کنگره شیخ مفید، چاپ اول، 1413ق.

[22].مقاتل الطالبیین، ص 440.

[23]. عریضی، علی بن جعفر، مسائل علی بن جعفر و مستدرکاتها، ص 204، قم، مؤسسة آل البیت(ع)، چاپ اول، 1409 ق.

[24]. همان، ص 328

[25]. همان، ص 310.

[26]. همان، ص 329.

[27]. همان، ص 333.

[28]. همان، ص 310.

[29]. همان، ص 347.

[30].همان، ص 212.

[31]. شیخ صدوق، علل الشرائع، ج 2، ص 605، قم، کتاب فروشی داوری، چاپ اول، 1385ش.

[32]. مسائل علی بن جعفر و مستدرکاتها، ص 276.

[33].همان، ص 248

[34].همان، ص 310.

[35].همان، ص 323.

[36]. همان، ص 203.

[37]. همان، ص 205.

[38]. فهرست کتب الشیعة و أصولهم و أسماء المصنفین و أصحاب الأصول، ص 264.

[39]. حلی، حسن بن علیّ بن داود، الرجال، محقق، مصحح، بحرالعلوم، محمدصادق‏، ص 239، تهران، دانشگاه تهران‏، چاپ اول، 1342ش.

[40]. فهرست أسماء مصنفی الشیعة(رجال نجاشی)، ص 252.

[41]. تاریخ مدینة دمشق، ج‏3، ص 343؛تهذیب التهذیب، ج ‏7، ص 293.

[42]. عمدة الطالب الصغرى فی نسب آل أبی طالب، ص 132.

[43]. الإرشاد فی معرفة حجج الله على العباد، ج 2، ص 297؛کافی، ج 1، ص 497.

[44]. عمدة الطالب فی أنساب آل ابی طالب، ص 222.

[45]. تاریخ‏قم،ص224.

[46]. کافی، ج 1، ص 472؛ الإرشاد فی معرفة حجج الله على العباد، ج ‏2، ص 180.

[47]. سبحانی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، ج 3، ص 384، قم، مؤسسه امام صادق (ع)، 1418ق.

[48]. مجلسی اول، محمد تقی، روضة المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه، محقق، مصحح، موسوی کرمانی، سید حسین، اشتهاردی، علی‌پناه، طباطبائی، سید فضل الله، ج 14، ص 191، قم، ‌مؤسسه فرهنگی اسلامی کوشانپور، چاپ دوم، 1406ق.

[49]. امین عاملی‏، سید محسن، اعیان الشیعة، ج 8، ص 177، بیروت، دار التعارف للمطبوعات‏، 1406ق.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها