جستجوی پیشرفته
بازدید
1312
آخرین بروزرسانی: 1397/03/12
خلاصه پرسش
از لحاظ منطقی، وجود شخص پیامبر اکرم(ص) و موارد مشابه از متواترات است. آیا متواترات را می‌توان در ردیف یقینیات و بدیهیات قرار داد و به دنبال آن یقین به وجود حضرتشان کرد؟
پرسش
سلام علیکم؛ آیا متواترات جزو یقینیات و بدیهیات است؟ اگر نه، آیا گزاره‌های متواتر با برهان قابل اثبات است؟ اگر نه، چه دلیلی بر وجود شخصیت‌های تاریخی مانند نبی اکرم وجود دارد؟ لازم به ذکر است که طبق نظر برخی از علما متواترات جزو بدیهیات نیست.
پاسخ اجمالی
 
1. بر اساس مبانی منطقی بی‌گمان «متواترات» از «یقینیات» بوده،[1] و معروف و مشهور بین اهل منطق این است که «متواترات» از اقسام «بدیهی یقینی» است، اما از سخن برخی چنین بر‌می‌آید که هر چند «متواترات» از اقسام «یقینیات» است، ولی از «بدیهیات» نیست، بلکه از نوع «یقینیات نظری» است؛[2] بنابراین در این نگاه، وجود شخصیت‌های تاریخی گرچه بدیهی نیستند، اما یقینی هستند.
2. یکی از دلایل بر وجود شخصیت تاریخی نبی اکرم(ص) تواتر است؛ یعنی تعداد افراد گزارش دهنده از وجود آن‌حضرت از موافقان و مخالفان ایشان در طول تاریخ به گونه‌ای است که احتمال توافق آنها بر کذب داده نمی‌شود.
3. هر چند تواتر یک دلیل مهم بر وجود شخصیت تاریخی نبی اکرم(ص) است؛ اما تنها دلیل  وجود آن حضرت نیست؛ بلکه دلایل متعددی بر وجود آن حضرت می‌توان اقامه کرد؛ زیرا آن‌حضرت دارای آثار وجودی متعددی است که می‌تواند برای تمام افراد در همه‌ی ادوار تاریخ، دلیل و گواه بر وجود ایشان باشند.
 این آثار را می‌توان به دو دسته محسوس و غیر محسوس تقسیم کرد، چنان‌که هر یک نیز دارای اقسامی است که به صورت خلاصه بیان می‌کنیم:
الف) آثار حسی و محسوس:
آثار محسوسی که از معجزات حسی پیامبر(ص) محسوب می‌شود، نمونه‌های فراوانی دارد که دو نمونه آن‌را ذکر می‌کنیم:
1. تعیین قبله‌ی شهر مدینه(مسجد النبی)؛ زیرا آن‌حضرت در موقع تأسیس مسجد النبی در فاصله‌ای بیش از چهارصد کیلومتر با مکه، بدون این‌که از وسیله‌ای استفاده کند قبله‌ی مسجد را تعیین کردند: «قبله مدینه طیبه، معجزه فعلى باقى رسول الله (ص) است که بدون إعمال آلات رصدى نجومى، و قواعد هیوى، و یا در دست داشتن زیج و دیگر منابع طول و عرض جغرافیائى، آن‌را در غایت دقت و استواء تعیین کرد و به سوى کعبه ایستاد و فرمود: «محرابى على المیزاب»[3]... قبله مدینه آن‌چنان که پیغمبر اکرم(ص) به سوى آن نماز خوانده است تا امروز به حال خود باقى است، و دانشمندان ریاضى بزرگ به قواعد ریاضى قبله مدینه را چنان یافتند که رسول الله آن‌را بدون إعمال قواعد ریاضى و آلات رصدى و اطلس‌هاى طول و عرض بلاد و مانند آنها یافته است، و این ممکن نیست مگر به وحى و الهام ملکوتى. از مدینه تا مکه به مسافت قریب صد فرسنگ است. هیچ کس نقل نکرده است که رسول الله به قواعد ریاضى و آلات نجومى توسل جسته باشد، با این‌که در مراقبت به تمام احوال و اوضاع آن‌جناب اهتمامى اکید و شدید داشتند، چنان‌که کتب سیر شهودى عادل‌اند، و «شمائل محمدیه» ترمذى بر گفتار ما حجتى قاطع است که پنجاه و چهار باب است حتى بابى در نعلین و بابى در انگشترى آن‌جناب است، مردمى که تا در وصف نعلین و انگشترى پیغمبر اکرم بابى تنظیم و تبویب کرده‌اند، اگر در تحصیل سمت قبله مدینه و بناى دیوار غربى مسجد آن براى تعیین ظهر آلات و ادوات ریاضى و کتب فن بکار برده بود، مى‌نگاشتند».[4]
2. یکی دیگر از معجزات حسی پیامبر(ص) بناى دیوار مسجد النبی بر روی خط نصف النهار است که الگوى رهنمون استنباط و اختراع مسائل ریاضى ظل که از آن تعبیر به مماس و تانژانت مى‌کنند شده است.[5]
به عبارت روشن‌تر، یکى از امورى که پس از تعیین قبله مدینه به اعجاز رسول الله(ص) ذکر آن اهمیت بسزا دارد، تعیین زوال ظهر به دستور آن‌حضرت است. براى تعیین خط نصف النهار راه‌هاى گوناگون با إعمال قواعد هیوى و هندسى و آلات رصدى است. اما رسول اکرم (ص) در مدینه مسجد ساخت، اعنى بناى دیوار مسجد پیغمبر به دستور آن حضرت بود که دیوار طرف غرب را درست محاذى دائره نصف النهار، یعنى در سطح آن بناء نهاد، و به مردم تفهیم کرد تا زوال ظهر را از روى آن تشخیص دهند».[6]
البته از پیامبر آثار محسوس عادی نیز به جای مانده است؛ مانند: داشتن مقبره‌ی، وجود مساجد و اماکن متعدد در مکه و مدینه که محل عبادت و حضور آن‌حضرت بوده است.
ب) آثار معنوی و غیر محسوس:
1. «قرآن کریم»: قرآن بزرگ‌ترین اثر معنوی، غیر محسوس وجود پیامبر اکرم(ص) و معجزه ابدی آن‌حضرت است.[7]
2. «سخنان حکیمانه»: یکی دیگر از معجزات معنوی پیامبر(ص) و از آثار وجودی آن‌حضرت سخنان حکیمانه آن‌حضرت است که کتاب‌هایی روایی و تاریخی از ایشان نقل کرده‌اند. به بیان حافظ شیرازی:

ستاره‌ای بدرخشید و ماه مجلس شد
دل رمیده ما را رفیق و مونس شد
نگار من که به مکتب نرفت و خط ننوشت
به غمزه مسئله آموز صد مدرس شد.[8]
 

[1]. ر. ک: 28185 و 49588.
[2]. ر. ک: مصباح یزدی، محمد تقی، آموزش فلسفه، ج 1، ص 210، تهران، سازمان تبلیغات، چاپ دوم، 1366ش.
[3]. النبی ص‏ قال محرابی‏ على المیزاب‏. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار،ج 97، ص 433، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، 1403ق.
[4]. ر. ک: حسن زاده آملى، حسن، دروس هیئت و دیگر رشته‏هاى ریاضى، ج 2، ص 672، قم، بوستان کتاب، چاپ چهارم، 1378ش.
[5]. ر. ک: همان، ص 673. ‏
[6]. ر. ک: همان، ص 668.
[7]. ر. ک: 69؛ 60318
[8]. ر. ک: غزلیات، غزل 167.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    917341 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    593246 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    526242 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    445990 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    425650 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    380718 تفسیر
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    378441 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    364600 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    334850 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    322882 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...