جستجوی پیشرفته
بازدید
4390
آخرین بروزرسانی: 1397/08/06
خلاصه پرسش
در ابتدای اسلام، سرویس‌های بهداشتی چگونه ساخته شده و چه نام داشتند؟
پرسش
دستشویی در زمان پیامبر(ص) و امیرالمؤمنین(ع) چه نام داشت؛ و با توجه به مهم بودن مسئله طهارت و نجاست در کتب تاریخی و روایی شکل ساختمان آن چگونه بود؟!
پاسخ اجمالی
در گذشته، مکانی که در آن قضای حاجت می‌شد، با نام‌هایی؛ مانند «الخلأ»، «الغائط»، «المخرج»، «الکنیف»، «المتوضأ»، «الحظیرة» و ... شناخته می‌شد و به چاه فاضلاب، «البالوعه» می‌گفتند.
 اگر چه در روایات به صورت صریح از کیفیت ساختمان سرویس‌های‌ بهداشتی‌‌ نامی به میان نیامده است، اما با توجه به برخی گزارش‌های مرتبط با تخلی، می‌توان به برخی از اطلاعات در مورد آن دست یافت:
1. امام صادق(ع) هر گاه داخل کنیف «دست‌شویی» می‌شد سرش را می‌پوشاند و آهسته می‌گفت: «بسم الله و بالله».[1] بر اساس کتب لغت، معنای «کنیف»، سایبانی از چوب و یا برگ درخت است که برای شتر آماده می‌کردند تا از باد و سرما محافظت شود.[2] ظاهر روایت آن است که چنین جایگاهی را نیز برای قضای حاجت در کنار منازل می‌ساختند.
2. راوی می‌گوید از امام صادق(ع) پرسیدم که چاه آبی که مردم از آن وضو می‌گیرند و در کنارش چاه فاضلابی قرار دارد، حکمش چیست؟ حضرت فرمود: اگر فاصله دو چاه آب و فاضلاب دست کم ده ذراع باشد و چاه آب هم در سمت بیرون منزل قرار داشته باشد، ایرادی ندارد.[3] این گزارش، نشانگر آن است که سرویس بهداشتی برخی از منازل در آن زمان نیز به چاه فاضلاب هدایت می‌شده است.
البته با توجه به موقعیت جزیرة العرب و محدودیت منابع آبی و دیگر امکانات زندگی، بسیاری از مردم، رعایت بهداشت را نمی‌کردند که با آمدن اسلام، به تدریج، مردم دقت بیشتری در مراعات امور بهداشتی می‌کردند، بویژه آن‌که احکامی در مورد نجس بودن ادرار و مدفوع وجود داشت که بدون رعایت آنها، نماز آنان صحیح نبود. همچنین بسیاری از مردم قبل از گسترش اسلام در کنار منازل، زیر درختان، و داخل جوی‌های آب اقدام به تخلی می‌کردند که معصومان(ع) توصیه می‌کردند تا مکان‌های مناسب‌تری را انتخاب کنند تا به بهداشت محیط آسیب وارد نیاید.[4]
 
 

[1]. شیخ طوسی، تهذیب الاحکام، ج 1، ص 24، محقق، موسوی خرسان، حسن، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق.
[2]. ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج 9، ص 309، محقق و مصحح: میر دامادی، جمال الدین،‏ دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع، دار صادر، بیروت، چاپ سوم، 1414ق.
[3]. حمیری، عبد الله بن جعفر، قرب الإسناد، ص 32، مؤسسه آل البیت ع، قم، چاپ اول، 1413ق.
[4]. در روایات بابی به همین عنوان به صورت مفصل به این موضوع پرداخته است. برای دسترسی به این روایات می توانید کلیدواژه هایی مانند: الخلا، الغائط، المخرج، المتوضأ، الحظیرة، قضاء الحاجة و... را در نرم افزارهای روایی و فقهی جست‌وجو و مطالعه نمایید.
 
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    932379 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    628141 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    568253 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    456047 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    450366 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    401600 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    388618 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    384268 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    341604 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • نزدیکی با همسر از طریق مقعد در صورت رضایت او چه حکمی دارد؟
    333087 Laws and Jurisprudence
    مراجع محترم تقلیدی که فرموده اند : دخول در پشت (مقعد) «کراهت شدیده» دارد[1]، کراهت شدیده به این معنا است که چنین چیزی مورد پسند خداوند نیست و اگر آن را انجام ندهد بهتر است ولی گناهی برای انجام دهنده آن نوشته نمی شود. باید توجه داشت در مورد ...