جستجوی پیشرفته
بازدید
1099
آخرین بروزرسانی: 1398/09/20
 
کد سایت fa98339 کد بایگانی 114742 نمایه محصله یا معدوله بودن قضیه «الماهیة من حیث هی لیست الا هی»
طبقه بندی موضوعی کلیات
خلاصه پرسش
قضیه «الماهیة من حیث هی لیست الا هی»، قضیه‌ای موجبه است یا سالبه؟ محصله است یا معدوله؟ و در هر فرض،‌ چه معنایی خواهد داشت؟
پرسش
قضیه «الماهیة من حیث هی لیست الا هی» موجبه است یا سالبه؟ محصله است یا معدوله؟ با بیان تفاوت معنای قضیه از جهت موجبه و سالبه بودن و محصله و معدوله بودن.
پاسخ اجمالی

قضیه تقسیمات گوناگونی دارد که یکی از تقسیمات آن، تقسیم به موجبه و سالبه است؛ زیرا قضیه به حسب رابطه یا این‌گونه است که یک رابطه - اعم از اتحادى یا تلازمى یا تعاندى - اثبات مى‌شود و یا چنین رابطه‌ای نفى مى‌شود. اولى را «قضیه موجبه» و دومى را «قضیه سالبه» مى‌خوانند. مثلاً اگر بگوییم «زید ایستاده است»، قضیه حملیه موجبه است، و اگر بگوییم «زید ایستاده نیست»، قضیه حملیه سالبه است. اگر بگوییم: «اگر بارندگى زیاد باشد محصول فراوان است»، قضیه شرطیه متصله موجبه است، و اگر بگوییم: «اگر باران به کوهستان نبارد، به سالى دجله گردد خشک رودى»، شرطیه متصله سالبه است.[1]

تقسیم دیگر قضیه، تقسیم آن به «محصله» و «معدوله» است؛ «قضیه محصله» قضیه‌ای است که موضوع یا محمول آن امر موجود و محصلی است؛ مانند انسان، محمد، عالم، عادل و ...؛ و «قضیه معدوله» قضیه‌ای است که موضوع یا محمول آن معدول است؛ یعنی حرف سلب و نفی بر آن وارد شده به گونه‌ای که حرف سلب، جزء موضوع یا محمول شده است.

علمای منطق در بیان فرق بین قضیه سالبه با معدوله - بویژه در فرق بین معدولة المحمول و سالبه محصلة المحمول - گفته‌اند این دو به چند جهت تفاوت دارند:

  1. تفاوت از نظر معنا: زیرا در «قضیه سالبه» رابطه و حمل سلب می‌گردد و در «قضیه معدوله» سلب جزئی از محمول است و به اصطلاح مسلوب حمل بر موضوع می‌شود.
  2. تفاوت از نظر لفظ: (البته این تفاوت اختصاص به زبان عربی دارد): در قضیه سالبه حرف ربط بعد از حرف سلب قرار می‌گیرد تا دلالت بر سلب حمل کند، مثل «لیس الانسان هو حجرا»، اما در معدوله حرف ربط قبل از حرف سلب قرار می‌گیرد تا دلالت بر حمل سلب کند، مانند «الانسان هو لیس حجرا». البته این در صورتی است که رابطه در قضیه ذکر شود، و گرنه یا باید به نیت گوینده و یا قرائن دیگر رجوع شود.
  3. تفاوت از نظر ادات نفی: غالباً حرف سلب «لیس» برای قضایای سالبه، و حرف سلب «لا» و «غیر» برای قضایای معدوله به کار می‌رود.[2]

بنابراین، قضیه «الماهیة من حیث هی لیست الا هی» قضیه سالبه محصله است.

 

[1]. ر. ک: (اقسام قضایا در منطق)، 19410.

[2]. ر. ک: الحیدری، السید رائد، المقرر فی توضیح منطق المظفر، ج 1، ص 57- 61، ذوی القربی، الطبعة الاولی، 1422ق.   

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    932368 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    628127 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    568138 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    456039 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    450350 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    401586 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    388613 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    384263 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    341601 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • نزدیکی با همسر از طریق مقعد در صورت رضایت او چه حکمی دارد؟
    333071 Laws and Jurisprudence
    مراجع محترم تقلیدی که فرموده اند : دخول در پشت (مقعد) «کراهت شدیده» دارد[1]، کراهت شدیده به این معنا است که چنین چیزی مورد پسند خداوند نیست و اگر آن را انجام ندهد بهتر است ولی گناهی برای انجام دهنده آن نوشته نمی شود. باید توجه داشت در مورد ...