بازدید
42437
آخرین بروزرسانی: 1397/07/09
خلاصه پرسش
خداوند در قرآن می فرماید آدم و حوا با خوردن میوه ممنوعه، عورتشان بر آنها آشکار شد. حال آیا خداوند آدم و حوا را جاهل آفریده بود و آدم و حوا با خوردن میوه ممنوعه آگاه به معایب خود شدند؟
پرسش
خداوند در قرآن می فرماید آدم و حوا با خوردن میوه ممنوعه، عورتشان بر آنها آشکار شد. حال آیا خداوند آدم و حوا را جاهل آفریده بود و آدم و حوا با خوردن میوه ممنوعه آگاه به معایب خود شدند؟
پاسخ اجمالی

در بعضی ادیان، داستانی درباره حضرت آدم و حوا آمده که آنها با خوردن میوه ای که از طرف خداوند از آن منع شده بودند، عورت شان بر آنها آشکار شد. در قرآن نیز طی آیاتی به این ماجرا پرداخته شده است. این آیات را می توان در دو قسم بررسی کرد که قسم دوم بیشتر مورد بحث ما می باشد. دومین قسم از این آیات که از ریشه "بدی یبدی" به معنای آشکار شدن استفاده کرده است، هم از نظر تعداد بیشتر است و هم از نظر دلالت، بیشتر به این سؤال مرتبط می شود. این کلمه در آیات دیگری از قرآن نیز مورد استفاده قرار گرفته و با توجه به معنای این لفظ و استفاده ای که از آن در آیات دیگر شده، مفسران ترجمه لفظی این کلمه را در تبیین آیه آورده اند و این معنا که آنها قبل از خوردن میوه جاهل به قبح بوده اند و بعد از نمایانی عورات عالم به این قبح شده اند، از این آیات به دست نمی آید، بلکه ظاهر آیات به این معنا است که قبل از خوردن میوه، آشکاری عورات بر آنها نمایان نبوده و بعد از خوردن بر آنها آشکار شده است. از عوامل پنهان بودن می توان این امر را ذکر کرد که این موضوع مورد ابتلاء آنها نبوده است و آنها به همین جهت دغدغه چندانی نسبت به آن نداشتند.

 

پاسخ تفصیلی

برای پاسخ به این سؤال لازم است بررسی هایی را انجام دهیم که ما آنها را در این مراحل تقسیم بندی کرده ایم:

 

1. آیاتی که در این زمینه وجود دارند، را بررسی کنیم. به این ترتیب که آیات مرتبط با این موضوع را ذکر کرده و به لحاظ تفاوت های موجود در آنها تقسیماتی را به وجود آوریم.

 

2. تاملی در کلمات مورد استفاده آیات که حداکثر دلالت آنها چه می تواند باشد و ما از مدلول اینها چه نتایجی می توانیم بگیریم.

 

3. بعد از بررسی آیات در پی جواب رفته و بررسی می کنیم که بنابر مدلول آیات، حضرت آدم و حوا قبل از خوردن میوه ممنوعه، علم به قبح نمایان شدن عورت های خود داشته اند یا این که بعد از خوردن آگاه شده اند؟

 

این داستان که با خوردن میوه ممنوعه عورت حضرت آدم و حوا بر آنها مکشوف شد، تنها از داستان های اسلامی نمی باشد، بلکه در عهد عتیق از کتاب مقدس که متن مقدس یهودیان و مسیحیان است نیز می توان این داستان را یافت:

 

"و چون زن دید که آن درخت برای خوراک نیکوست و بنظر خوش نما و درختی دلپذیر و دانش افزا، پس از میوه اش گرفته، بخورد و به شوهر خود نیز داد و او خورد. آنگاه چشمان هر دو ایشان باز شد و فهمیدند که عریانند. پس برگهای انجیر به هم دوخته، سترها برای خویشتن ساختند".[1]

 

قرآن نیز به عنوان کتاب مقدس ما مسلمانان این داستان را نقل کرده است. آیات موجود در این باب را می توان در چندین نقطه از قرآن یافت که تعدادی از آنها تکرار آیات دیگر می باشند. اما این آیات را می توان به لحاظ کلمات مورد استفاده در آن، که در دلالت ها نیز تغییراتی را ایجاد می کند، به دو نوع تقسیم کرد که هر دو به این معنا اشاره دارند که آدم و حوا با خوردن میوه ممنوعه، عورتشان بر آنها آشکار شده است.

 

قسم اول آیاتی است که در آن از فعل معلوم استفاده شده است: "یَابَنىِ ءَادَمَ لَا یَفْتِنَنَّکُمُ الشَّیْطَانُ کَمَا أَخْرَجَ أَبَوَیْکُم مِّنَ الْجَنَّةِ یَنزِعُ عَنهْمَا لِبَاسَهُمَا لِیرُیَهُمَا سَوْءَاتهِمَا".[2]

 

این آیه وجوه تمثیلی بسیاری را در خود جای داده است. به خصوص این که قبل از این آیه از تقوا به عنوان لباس بهتر یاد شده است: "وَ لِبَاسُ التَّقْوَى‏ ذَالِکَ خَیرْ...".[3] عده ای از مفسران، این عبارت را نشان از وجه تمثیلی در این آیه می دانند که نتیجه اش آن می شود: " اى بنى آدم! بدانید که براى شما معایبى است که جز لباس تقوا چیزى آن را نمى‏پوشاند، و لباس تقوا همان لباسى است که ما از راه فطرت به شما پوشانده‏ایم پس زنهار! که شیطان فریبتان دهد و این جامه خدا دادى را از تن شما بیرون نماید، همانطورى که در بهشت از تن پدر و مادرتان بیرون کرد. آرى، ما شیطان‏ها را دوست کسانى قرار دادیم که به آیات ما ایمان نیاورده با پاى خود دنبال آنها به راه بیفتند". از این جا معلوم مى‏شود آن کارى که ابلیس در بهشت با آدم و حوا کرده (کندن لباس براى نمایاندن عورت‏هایشان) تمثیلى است که کندن لباس تقوا را از تن همه آدمیان به سبب فریفتن ایشان نشان مى‏دهد.[4]

 

فخر رازی، درباره این آیه چند نکته را متذکر شده که در تفسیرهای شیعی نیز آمده است:

 

نکته اول: استناد کندن لباس به شیطان در آنجا که فرموده "ینزع عنهما لباسهما" به جهت استناد به علت است یعنی چون شیطان سبب این فعل شد، آنرا به او استناد کرده اند.

 

نکته دوم: لام در "لیریهما"، لام عاقبت است به این معنا که عاقبت کارشان آن شد که عورتشان نمایان شود. به بیان دیگر خداوند آشکار شدن عورت آدم و حوّا را، مقصود شیطان قرار داد و با خوردن میوه، عریانی عاقبت کار آنها شد.

 

نکته سوم: لباسی که آنها تا قبل از خوردن میوه بر تن داشتند از چه چیزی بود. آیا از جنس لباسهای امروزی بوده است یا اینکه از نوع دیگری بود. وی می گوید: عده ای گفته اند این لباس از جنس نور بوده است و بعضی این لباس را تمثیلی از تقوا دانسته اند، عده ای نیز این لباس را لباس بهشتی می دانند همان گونه که از ظاهر آیه این به دست می آید.[5]

 

2. دسته دوم آیاتی هستند که تماما از مشتقات فعل "بدا یبدی" استفاده شده: "فَأَکَلَا مِنهْا فَبَدَتْ لهَمَا سَوْءَاتُهُمَا وَ طَفِقَا یخَصِفَانِ عَلَیهْمَا مِن وَرَقِ الجْنَّة".[6] و نظیر این آیه "فَوَسْوَسَ لَهُمَا الشَّیطانُ لِیبْدِی لَهُما ما وُورِی عَنْهُما مِنْ سَوْآتِهِما".[7] و آیاتی مانند آیات مذکور که در سوره های مختلف وجود دارد.

 

در ابتدا باید دید کلمه "بدت" و "یبدی" که از ریشه "بدا" مشتق شده اند به چه معنا می باشند؟ آیا از این کلمه این معنا به دست می آید که قبل از این واقعه، آدم و حوا جاهل نسبت به این موضوع بوده اند، یا این که دلالتی از این کلمه بر این نمی باشد که قبل از فعل جهل وجود داشته و بعد از آن علم به دست آمده است. تفاسیر در بیان کلمه بدا آن را به معنای آشکار شدن گرفته اند[8] که در مقابل مخفی بودن است نه جاهل بودن.

 

کلمه بدا در موارد بسیاری از قرآن آمده است که چند مورد از آن می تواند در این جا مورد استناد قرار گیرد. یکی از آنها آیه 28 سوره انعام می باشد: بَلْ بَدَا لهَم مَّا کاَنُواْ یخُفُونَ مِن قَبْل" این آیه درباره گناهکاران است. زمانی که در برابر آتش قرار می گیرند و خواهان برگشت به دنیا برای جبران ما فات هستند. در این جا معنای بدا نبودن و نیستی و سپس بود شدن نیست و نمی توان از این کلمه جهل و سپس علم را فهمید. در آیه مورد بحث نیز همین سیاق جاری است و نمی توان از این کلمه به دست آورد که حضرت آدم و حوا جاهل به این مسئله بوده اند و این جهل دلیلی اثباتی در قرآن و در احادیث ندارد.

 

کلمه موارات نیز که در "ما ووری عنهما" آمده به معنای قرار دادن چیزى در پشت آنچه آن را مى‏پوشاند، آمده است.[9] لغت دیگری که در هر دو آیه نیز وجود دارد و باید معنای آن مورد توجه قرار گیرد کلمه "سوآت" است. در تفاسیر، این لغت را به معنای عورت گرفته اند[10] و از آن، عضوی از بدن قصد شده است و معنای عام آن که به معنای زشتی و بدی است مورد لحاظ نمی باشد. پس آیاتی که گفته اند با خوردن میوه ممنوعه سوآت آنها بر آنها آشکار شد، منظورشان عورات آنها است نه معایب آنها، آن گونه که در متن سؤال گمان شده است.

 

حال باید علل مخفی شدن این قبح بر آنها را بررسی کنیم. انسان ها نعمت هایی را دارند که سبب مخفی شدن مسائل و قبائحی بر آنها می شود. آنها وقتی نعمتی را دارند و به صورت ناخود آگاه از آن استفاده می کنند، دیگر دغدغه ای نسبت به مسائل و مشکلاتی که در نبود این نعمت متوجه آنان می شود ندارند. به عنوان مثال زمانی که انسان نعمت سلامتی را دارد بدون دغدغه از آن استفاده می کند و تمام کارهای مورد نیاز خود را انجام می دهد و دغدغه و توجهی برای مریضی و نبود سلامتی ندارد. اما زمانی که این نعمت را از دست می دهد، قبائحی بر او آشکار می شود که نعمت سلامتی حجابی برای آن بوده است. البته این بدان معنا نیست که او جاهل به این قبح بوده، بلکه او عالم به این مسئله بوده، ولی این نعمت حجابی بر آن قبح بوده است و با رفتن این نعمت این قبح بر او آشکار شده است. داستان آدم و حوا نیز از این دست می باشد به این نحو که آنها با وجود نعمت حجاب نوری یا حجاب تقوا و ...، توجهی به قبح عورت نداشتند و وقتی این نعمت و در واقع این حالت از آنها گرفته شد توجه آنها به این مسئله جلب شده و این قبح بر آنها آشکار شد.

 

شاهد بر علم آنها این است که بعد از سلب این نعمت و آشکار شدن قبح نمایانی عورات، آنها تلاش کردند با برگ درختان خود را بپوشانند: "فَأَکَلَا مِنهْا فَبَدَتْ لهَمَا سَوْءَاتُهُمَا وَ طَفِقَا یخَصِفَانِ عَلَیهْمَا مِن وَرَقِ الجْنَّةِ".[11] از این عبارات به دست می آید که این نعمت بر آنها مخفی بوده است، نه این که آنها جاهل بوده اند؛ زیرا به محض گرفته شدن نعمت، این امر بر آنها آشکار شد و آنها در پی پوشاندن عورات خود آمدند. ضمناً اگر جهل قبل از فعل وجود داشت، باید در این صورت از مشتقات کلمه "علم" که در مقابل جهل است و نشان دهنده این می باشد که قبل خوردن این دو جاهل به این موضوع بوده اند و پس از این عالم به موضوع گشته اند، استفاده می شد. شاهد دیگر بر این که اینها به قبح نمایان شدن عورت آگاه بوده اند این است که به محض کنده شدن لباس از آنها، به دنبال گرفتن لباس رفته و از برگ درختان بهشتی به عنوان لباس استفاده کرده اند.

 

در نتیجه این بررسی باید اذعان داشت که مدلول آیات این را نمی رساند که آن دو جاهل به این قبح بوده اند و ظاهر عبارات همان گونه که از تفاسیر نقل شد اصرار در اذعان به مخفی بودن دارند. به ظاهر لغت مخفی بودن نیز که مورد استفاده قرار گرفته بیشتر با علم سازگار است به گونه ای که معنا این می شود که آنها عالم به این موضوع بوده اند، اما به جهت این که مورد ابتلا و دغدغه آنها نبوده است، بر آنها این قبح مخفی شده بود.

 

 

[1] . کتاب مقدس، سفر پیدایش، باب3، آیه 6-7.

[2]اعراف، 27.

[3] . اعراف، 26.

[4] . طباطبایی، محمد حسین، تفسیرالمیزان، موسوى همدانى، سید محمد باقر، ج ‏8، ص 87، دفتر انتشارات اسلامى، قم، 1374 ش.

[5] . فخرالدین رازى، ابوعبدالله، مفاتیح الغیب، ج ‏14، ص 223، دار احیاء التراث العربی، بیروت، 1420ق.

[6]طه، 121.

[7] . اعراف ،20.

[8]. قرشى، سید على اکبر، تفسیر أحسن الحدیث، ج ‏6، ص 45، بنیاد بعثت، تهران، 1377؛ حسینى شیرازى، سید محمد، تبیین القرآن، ص 332، دار العلوم، بیروت، 1423 ق.

[9] . طبرسى، فضل بن حسن‏، تفسیر جوامع الجامع، مترجمان، ج ‏2، ص 303، بنیاد پژوهشهاى اسلامى آستان قدس رضوى‏، چاپ دوم، مشهد، 1377 ش.‏

[10] . فیض کاشانى، ملا محسن، تفسیرالصافى‏، تحقیق، اعلمى، حسین، ج ‏2، ص 186، انتشارات الصدر، چاپ دوم، تهران، 1415 ق‏.

[11] . طه، 121.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    901855 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    565542 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    491021 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    425160 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    404986 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    373947 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    359973 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    344606 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    325153 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    315687 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...