جستجوی پیشرفته
بازدید
308123
آخرین بروزرسانی: 1398/06/12
خلاصه پرسش
آیا از آیات قرآن می‌توان امامت علی(ع) را اثبات کرد؟
پرسش
آیا از آیات قرآن می‌شود امامت امام علی(ع) را اثبات کرد؟ (البته این دلایل را برای ارائه به برادران اهل‌سنت می‌خواهم. لطفا بیان فرمایید که روش اثباتم چگونه باید باشد؟
پاسخ اجمالی

بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل‌سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در کتب خودشان نقل شده، می‌باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت‌جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی متوسل نشود و چشم را به روی حقیقت نبندد.

در قرآن مجید آیات فراوانی است که با استفاده از احادیثی که از پیامبر اکرم(ص) در شأن نزول آنها وارد شده است، امامت امام علی(ع) را اثبات می‌نمایند؛ مانند:

  1. آیه تبلیغ: «یا ایها الرسول بلغ ما انزل الیک من ربک...»، که طبق روایات معتبر از اهل‌سنت در جریان غدیر خم نازل شده، و در این‌روز تاریخی پیامبر(ص) با اعلام ولایت و جانشینی حضرت علی(ع) رسالت خود را تکمیل فرمود.
  2. آیه ولایت: «انما ولیکم الله و رسوله و الذین امنوا الذین یقیمون الصلاة...»، که ولایت حضرت علی(ع)[1] در کنار ولایت خدا و رسول(ص) قرار داده شده است.
  3. آیه اولی الامر: «یا ایها الذین امنوا اطیعوا الله و اطیعوا الرسول و اولی الامر منکم...»، که اطاعت از اولی الامر را به نحو مطلق واجب کرده است، و از این الزام مطلق به دست می‌آید که امام باید معصوم باشد؛ لذا غیر از حضرت علی(ع) که از عصمت برخوردار نیستند، نمی‌توانند امام باشد. علاوه بر این روایاتی که از کتب اهل‌سنت در ذیل این آیه به معرفی حضرت علی(ع) به عنوان امام و جانشین پیامبر(ع) پرداخته است، بیش از اندازه است.
  4. آیه صادقین: «یا ایها الذین امنوا اتقوا الله و کونوا مع الصادقین...» که می‌فرماید: ای اهل ایمان، تقوا داشته و با صادقین باشید و در روایات بیان شده است که: منظور از صادقین علی(ع) و اهل‌بیت پیامبر(ص) می‌باشند.

 


[1] . چون طبق روایات معتبر آن‌که در رکوع انگشترش را به سائل داد علی(ع) بود.

پاسخ تفصیلی

تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در منابع اهل‌سنت نقل شده است، بهترین راه برای اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل‌سنت می‌باشد. در این راستا باید ببینید دلالت و مفاد آیه چیست و برای فهم مفاد و مدلول آیات، توجه به قرائن لفظیه و حالیه و روایاتی که شأن نزول، تفسیر، مصداق آیات را بیان می‌کنند، از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند.

در قرآن مجید آیات فراوانی داریم که به بیان و اثبات امامت علی(ع) و دیگر ائمه طاهرین دلالت دارد. و البته دلالت این آیات[1] با توجه به احادیث بسیار زیاد «متواتر» است که از رسول گرامی اسلام(ص) در شأن نزول این آیات وارد شده است. احادیثی که مورد قبول شیعه و سنی است، ما در این‌جا به چند آیه اشاره می‌کنیم:[2]

  1. آیه تبلیغ: ای پیامبر! آنچه را از سوی پروردگارت نازل شده است به طور کامل(به مردم) برسان، و اگر انجام ندهی، رسالت او را انجام نداده‌‌ای، و خداوند تو را از (خطرهای احتمالی) مردم نگاه می‌دارد، و خداوند جمعیت کافران لجوج را هدایت نمی‌کند».[3]

خداوند متعال پیامبرش را با شدت هر چه تمام‌تر امر فرمود که رسالت خود را ابلاغ نماید و طبق روایات، پیامبر اکرم(ص) به دنبال نزول این آیه، در جایی به نام غدیر خم، حضرت علی(ع) را به جانشینی خود برگزید.[4]

جریان غدیر در سال آخر عمر پیامبر اکرم(ص) در «حجة الوداع» اتفاق افتاد و آن‌حضرت، با بیان «... من کنت مولاه فهذا علی مولاه...»؛[5](هر کس من مولای او هستم علی مولای اوست و...)، به امامت علی بن ابی‌طالب تصریح فرمود و رسالت خود را ابلاغ فرمود.

این واقعه توسط عده‌ی زیادی(110 نفر) از صحابه[6] پیامبر اکرم(ص)، و هم‌چنین از 84 نفر از تابعین و 36 نفر از دانش‌مندان و نویسندگان، نقل شده است. علامه امینی با مدارک و دلایل محکم از منابع معروف اسلامی(اهل‌سنت و شیعه)، در کتاب الغدیر تمامی این نقل‌ها را آورده است.[7]

  1. آیه ولایت: «ولی و سرپرست شما تنها خدا است و پیامبر او، و آنها که ایمان آورده‌اند و نماز را به پا می‌دارند و در حال رکوع زکات می‌پردازند».[8]

بسیاری از مفسران و محدثان گفته‌اند که این آیه در شأن علی(ع) نازل شده است.

سیوطی از دانش‌مندان اهل‌سنت در تفسیر الدر المنثور در ذیل این آیه از «ابن عباس» نقل می‌کند: «علی(ع) در حال رکوع نماز بود که سائلی تقاضای کمک کرد و آن‌حضرت انگشترش را به او صدقه داد، پیامبر(ص) از سائل پرسید: چه کسی این انگشتر را به تو صدقه داد؟ سائل به حضرت علی(ع) اشاره کرد و گفت: آن مرد که در حال رکوع است»، در این هنگام این آیه نازل شد.[9]

هم‌چنین از دانش‌مندان اهل‌سنت «واحدی»[10] و «زمخشری»[11] این روایت را نقل کرده و تصریح کرده‌اند که آیه «انما ولیکم الله و رسوله و الذین امنوا الذین یقیمون الصلاة...»،[12] درباره حضرت علی(ع) نازل شده است.

فخر رازی در تفسیر خود از عبدالله بن سلام نقل می‌کند، هنگامی که این آیه نازل شد، من به رسول خدا(ص) عرض کردم که با چشم خود دیدم که علی(ع) انگشترش را در حال رکوع به نیازمندی صدقه داد؛ به همین دلیل ما ولایت او را می‌پذیریم! وی هم‌چنین روایت دیگری نظیر همین روایت را از ابوذر در شأن نزول این آیه نقل می‌کند.[13]

طبری نیز در تفسیر خود روایات متعددی در ذیل این آیه و شأن نزول آن نقل می‌کند که اکثر آنها می‌گویند: درباره حضرت علی(ع) نازل شده است.[14]

علامه امینی در کتاب الغدیر، نزول این آیه درباره حضرت علی را با روایاتی از حدود بیست کتاب معتبر از کتاب‌های اهل‌سنت، با ذکر دقیق مدارک و منابع آن، نقل کرده است.[15]

در این آیه، ولایت حضرت علی(ع) در ردیف ولایت خدا و پیامبر(ص) قرار داده شد.

  1. آیه اولی الامر: «ای کسانی که ایمان آورده‌اید اطاعت کنید خدا را و اطاعت کنید رسول خدا(ص) و اولی الامر از خودتان را».[16]

از سویی دانش‌مندان[17] گفته‌اند که آیه اولی الامر درباره حضرت علی(ع) نازل شده است.

مثلا «حاکم حسکانی» مفسر معروف اهل‌سنت، در ذیل این آیه پنج حدیث نقل کرده که در همه آنها عنوان «اولی الامر» بر علی(ع) تطبیق شده است.[18]

در تفسیر البحر المحیط نوشته «ابوحیان اندلسی مغربی» در میان اقوالی که درباره اولی الامر نقل کرده، از مقاتل، میمون و کلبی(سه نفر از مفسران) نقل می‌کند که منظور از آن، ائمه اهل‌بیت(ع) هستند.[19]

«ابوبکر بن مؤمن شیرازی» (از علمای اهل‌سنت) در رساله اعتقاد از ابن عباس نقل می‌کند که آیه فوق درباره حضرت علی(ع) نازل شده است.[20]

از سویی دیگر در این آیه شریفه با سبک و سیاق واحد و عدم تکرار لفظ «اطیعوا»، اطاعت خدا و رسول و اولی الامر واجب شده است، و از این جهت مراد از اولی الامر معصوم است (و الا دستور به اطاعت از آنها به نحو اطلاق معنا نداشت)، همان‌گونه که خدا و پیامبرش معصوم‌اند.

آنچه بیان شد تنها بخشی از احادیثی بود که از منابع اهل‌سنت و راویان مورد قبول آنان، و هم‌چنین از کتب شیعه تنها درباره سه آیه، از آیاتی که درباره ولایت و امامت علی(ع) نازل شده است بیان گردید.[21]

غیر از این سه آیه که به صورت مختصر ذکر شد، آیات دیگری نظیر: آیه صادقین: «یا ایها الذین امنوا اتقوا الله و کونوا مع الصادقین»،[22] و آیه قربی: «قل لا اسئلکم علیه اجراً الا المودة فی القربی»[23] نیز مستقیماً به ولایت و امامت حضرت علی(ع) و دیگر ائمه پرداخته است که در روایات پیامبر اکرم(ص) که در کتاب‌های اهل‌سنت و شیعه نقل شده، آمده است.

علاوه بر این آیات، آیات دیگری، بازگو کننده فضیلتی از فضیلت‌های حضرت علی(ع) و برتری آن‌حضرت بر سایر صحابه و یاران و نزدیکان پیامبر اکرم(ص) است. حال با استناد به حکم عقل که تقدیم «مرجوح» بر «ارجح» را قبیح می‌شمارد، می‌توان نتیجه گرفت که امامت و جانشینی پیامبر اکرم(ص) حق حضرت علی (ع) است.[24]

 


[1] . برای آگاهی از این‌که چرا نام امامان به صراحت در قرآن نیامده است، ر. ک: «نام امامان‏علیهم السلام در قرآن»، 200.

[2] . برای آگاهی بیشتر، ر. ک: «دلایل اعتقاد به امامت و امامان»، 321.

[3] . مائده، 67. برای آگاهی بیشتر، ر. ک: «اهل‌سنت و آیه تبلیغ»، 141.

[4] . مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، امامت در قرآن، ج 9، ص 182 به بعد، تهران، دار الکتب الاسلامیه.

[5] . هلالی، سلیم بن قیس، کتاب سلیم بن قیس الهلالی، محقق، مصحح، انصاری زنجانی خوئینی، محمد، ج ‏2، ص 644، قم، الهادی، چاپ اول، 1405ق.

[6]. ابوسعید خدری، زیدین ارقم، جابر بن عبدالله انصاری، ابن عباس، براء بن عازب، حذیفه، ابوهریره، ابن مسعود و عامر بن لیلی، از آن جمله‌اند.

[7] . ر.ک: «اهل سنت و آیه تبلیغ»، 141.

[8] . مائده، 55.

[9] . سیوطی، جلال الدین، الدرالمنثور فی تفسیر المأثور، ج 2، ص 293، قم، کتابخانه آیة الله مرعشی نجفی، 1404ق.

[10] . اسباب النزول، ص 148.

[11] . ‏زمخشری، محمود، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، ج 1، ص 649، بیروت، دار الکتاب العربی، چاپ سوم، 1407ق.

[12] . مائده، 55.

[13] . فخرالدین رازی، ابوعبدالله محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، ج 12، ص 383، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ سوم، 1420ق.

[14] . تفسیر طبری، ج 6، ص 186.

[15] . علامه امینی، الغدیر، ج 2، ص 52 و 53.

[16] . نساء، 59.

[17] . در تفسیر برهان نیز ده‌ها روایت از منابع اهل‌بیت(ع) در ذیل این آیه آمده است که می‌گوید: آیه مزبور درباره علی(ع) یا آن حضرت و سایر ائمه اهل‌بیت(ع) نازل شده و حتی در بعضی از روایات نام دوازده امام(ع) یک یک آمده است. بحرانی، سید هاشم، تفسیر برهان، ج 2، ص 103، تهران، بنیاد بعثت، چاپ اول، 1416ق.

[18] . حسکانی، عبید الله بن احمد، شواهد التنزیل، تحقیق، محمودی‏، محمد باقر، ج 1، ص 148- 151، تهران، سازمان چاپ وانتشارات وزارت ارشاد اسلامی، چاپ اول، 1411ق.

[19] . اندلسى، ابوحیان محمد بن یوسف، بحر المحیط، ج 3، ص 278.

[20] . مرعشی تستری، قاضی نور الله، احقاق الحق، ج 3، ص 425.

[21] . پیرامون این آیات و آیات دیگر نکات قابل توجه دیگری در میان کتب اهل‌سنت وجود دارد که برای اطلاع بیشتر باید به کتاب‌های معتبر مراجعه کرد.

[22] . توبه، 119. در روایات بیان شده است که: منظور از صادقین حضرت علی(ع) و اهل‌بیت پیامبر(ص) می باشند. ینابیع المودة، ص 115؛ شواهد التنزیل، ج 1، ص 262.

[23] . شوری، 33. برای آگاهی بیشتر، ر. ک: «اهل بیت‏علیهم السلام و آیه‏ى مودت»، 160.

[24] . برای مطالعه بیشتر، ر. ک: مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر پیام قرآن، امامت و ولایت در قرآن مجید، ج 9، ص 177 به بعد.

 

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    933676 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    630307 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    583825 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    457335 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    452500 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    403633 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    389553 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    385640 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    342463 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • نزدیکی با همسر از طریق مقعد در صورت رضایت او چه حکمی دارد؟
    334918 Laws and Jurisprudence
    مراجع محترم تقلیدی که فرموده اند : دخول در پشت (مقعد) «کراهت شدیده» دارد[1]، کراهت شدیده به این معنا است که چنین چیزی مورد پسند خداوند نیست و اگر آن را انجام ندهد بهتر است ولی گناهی برای انجام دهنده آن نوشته نمی شود. باید توجه داشت در مورد ...