جستجوی پیشرفته
بازدید
30610
آخرین بروزرسانی: 1386/09/22
خلاصه پرسش
نظر شما در باره مراقبه (meditation) یوگا-ذن، چیست؟
پرسش
نظر شما در باره مراقبه (meditation) یوگا-ذن، چیست؟
پاسخ اجمالی

مدعیان این روش می گویند تمرین مراقبه، ما را به سفر شگفت انگیز شکاف بین افکارمان می برد، در آنجا فایده های بسیاری از قبیل زندگی سالم تر و سرشار از آرامش بدون اضطراب، نگرانی و بدون خستگی وجود دارد و به ما این توانایی را می دهد تا به سطوح مختلف ذهن و حالت هوشیاری دسترسی بیابیم.

با بررسی مختصر درباره ی مراقبه و ذن و یوگا می توان این نتیجه را گرفت، اگرچه اینها تا حدی می تواند مفید واقع شود ولی قابل اطمینان و خالی از خطا نیستند، چون جهان هستی مجموعه ای به هم پیوسته است و قوانین حاکم بر نفس انسان بیرون از قوانین حاکم بر جهان تکوین نیست پس قوانینی می تواند اطمینان بخش باشد که از منبع آگاه به جهان تکوین و تشریع نشأت گرفته باشد بنابراین دستوراتی که از سوی خداوند خالق تکوین توسط انبیای الاهی بدست بشر رسیده قابل اعتماد است اما مکاتب مختلف مانند ذن بودایی و یوگا چون اولا؛ فاقد ساختار نظام مند اندیشه هستند و ثانیا؛ مبتنی بر آموزه های وحیانی نیستند قابل اعتماد و اطمینان بخش نیستند.

پاسخ تفصیلی

(Meditation) در لغت به معنی مراقبه است. روش مراقبه و یا تعمق باطنی و درون بینی را در سال 1970 برنر معرفی کرده در این روش فرد به تفکر در مورد شخصیت خود می پردازد و با این پرسش که من کیستم؟ مدت ها در گوشه ای می نشیند و درباره ی خود و زندگی خود به فکر فرو می رود. اخیراً نویسندگان غربی با الهام از مشرق زمین مراقبه را برای تمرین تمرکز و آرامش عمیق، برطرف کردن فشار روحی و تمرکز انرژی مورد توجه قرار داده اند. در مراقبه سیر تفکر در درون انسان همراه با یاد خدا انجام می پذیرد، زیرا یاد خدا به خود آگاهی روحی، منجر می شود. یعنی مراقبه را همراهی فکر و ذکر می دانند که برای دستیابی به سطوح عمیق تر هوشیاری و خودآگاهی روحی انجام می شود و معمولاً از طریق تکرار یک کلمه ی خاص به وجود می آید. به زعم دکتر بنسون[1] مراقبه مبتی بر چهار عنصر اساسی یعنی: 1. محیط آرام، 2. تمرکز فکر بر یک موضوع شخصی، 3. ذهنیت انفعالی 4. حالت بدنی آرام، می باشد.

تفکر عمیق، تحت عناوین خلسه ی عمیق، مدیتیشن و یا تعمق باطنی و درونی و غور در باطن مورد توجه قرار گرفته است. خلسه ی عمیق به معنی منحصر کردن تمرکز حواس به درون است. مراقبه فرایندی است که ما را قادر می سازد تا به سطوح مختلف ذهن و حالت هوشیاری دسترسی پیدا کنیم. این حالت مانند کوک کردن یک ساز است برای نواختن. این روش به فرد این امکان را می دهد که زمینه یا حالتی درونی در خود خلق کند که در آن نه تنها طعم یک نیروی لذت بخش را می چشد، بلکه وارد یک نوع معرفت شهودی می شود. هدف غایی تمام روش های مراقبه کسب هوشیاری ناب می باشد.[2] مدعیان این روش می گویند تمرین مراقبه، ما را به سفر شگفت انگیز شکاف بین افکارمان می برد، در آنجا فایده های بسیاری از قبیل زندگی سالم تر و سرشار از آرامش بدون اضطراب، نگرانی و بدون خستگی وجود دارد. اما همه ی اینها فایده های حاشیه ای هستند و مهم ترین فایده برای مراقبه، ورود به شکاف بین افکار است.[3]

برای مراقبه روش های مختلفی ارائه شده، یکی از آن روش ها روش مراقبه «جاپا» است که یک استاد بزرگ هندی آن را بیان کرده است. «جاپا» به معنی تکرار مداوم نام خدا است. با این روش مراقبه می توان در شکاف بین افکار ماند، البته برای مدتی.[4] در آئین بودایی هم روش بنیادی بودا شدن مراقبه است که در مکتب ذن دو صورت برای آن طرح شده است 1. مراقبه تتاگته که در آن ذهن آلوده نشده لازم است. 2. مراقبه به روش اساتید بودایی که نیازمند هیچ تلاش عقلانی در جهت دستیابی به درک ناگهانی و بلافاصله ی بودا ذهن نیست. گرچه فرد در هر حالی می تواند مراقبه داشته باشد، اما طریق معمول مراقبه در حال چهار زانو می باشد. اوج مراقبه ممکن است تدریجی یا ناگهانی باشد و فرقه های مختلف در این مورد روش های مختلف دارند تا قوه ی خیال را پرورش دهند مثل سؤالات عجیب و غریب یا روش صاعقه که در آن از تنبیه و کتک زدن برای بیدار کردن استفاده می شود.[5]

اما درباره ی ذن بودایی باید گفت شکل مهایانه ی بودایی که عمدتاً در ژاپن یافت می شود در کشورهای غربی هم رو به رشد است. پیروان مکتب ذن بر این باورند که وقتی از چیستی ذن می پرسی در حقیقت از نفس خود می پرسی، زیرا ذن به تو می گوید که نفس تو چیست و بیان می کند که آن موجود غیر مادی و دست نایافتنی است، از ویژگی های بارز ذن بیان عبارت های متناقض  است مثل، نیست هست، هست نیست، من تو هستم و تو من هستی... آموزه ها و تعالیم ذن بر کلمات االهی و متون مقدس استوار نیست، بلکه به شکل خاصی و بیرون از تعالیم مقدس و از ذهن به ذهن است.[6] و یوگا هم طریقی است باستانی برای شناخت و درک عمیق عملکرد جسم و ذهن که در قرن اخیر به دلیل اثرات غیر قابل انکار آن بر سلامت جسم و روان از استقبال جهانی برخوردار شده است. انجام تمرینات یوگا نیاز به امکانات و وسایل خاصی ندارد. البته یوگا به عنوان یکی از مکاتب عرفانی رایج در هند هم شمرده می شود که مبتنی بر آداب خویشتن داری و ورزش های بدنی است که دارای زیر مجموعه های مختلفی می باشد. اهدافی که در یوگا دنبال می شود عبارت است از داشتن اخلاق نیکو، آموختن قوانین اجتماعی و صلح و دوستی با دیگران و پاکسازی ذهن و ... . ذهن ما دائماً در ترافیک افکار گوناگون و تصمیم ها و خواهش های شخصی به سر می برد، لذا برای اصلاح آن نیاز به مراقبه داریم.[7]

با بررسی مختصر درباره ی مراقبه و ذن و یوگا می توان این نتیجه را گرفت، اگرچه اینها تا حدی مفید واقع می شوند ولی قابل اطمینان و خالی از خطا نیستند، چون جهان هستی مجموعه ای به هم پیوسته است و قوانین حاکم بر نفس انسان بیرون از قوانین حاکم بر جهان تکوین نیست و قوانینی می تواند اطمینان بخش باشد که از منبع آگاه به جهان تکوین و تشریع نشأت گرفته باشد. بنابراین دستوراتی که از سوی خداوند خالق تکوین توسط انبیای الاهی بدست بشر رسیده قابل اعتماد است لذا انسان وقتی منبع قابل اطمینان دینی را در اختیاردارد باید برای تزکیه و تهذیب و انجام مراقبه و احساس آرامش درونی به چیزهایی عمل کند که توسط معصوم (ع) آورده شده اسیت. در عرفان اسلامی برترین ریاضت ها برای نفس و ایجاد حکومت الهی در کشور وجود که همان عمل و توجه به حلال و حرام و اطاعت مطلقه از مکتب اهل بیت علیهم السلام است، بیان شده است. چنان که حضرت علی (ع) که پدر عرفان اسلامی است، فرمودند: الشریعة ریاضة النفس (یعنی دین داشتن و متدین بودن بالاترین ریاضت ها می باشد)[8] بزرگان علم مانند ابن سینا نیز عبادت را ریاضت نفس معرفی می کند و می گوید: به وسیله ی عبادت می توان قوای نفس را رام کرد تا در هنگام توجه به حضرت حق مزاحمت ایجاد نکنند، بلکه همراهی نمایند.[9] و مراقبه شرعی این است که مراقب نفس باشیم و کشیک آن را بکشیم تا کرداری انجام دهد که سرمایه و توشه ای برای جهان آخرت باشد.[10]

علامه حسن زاده ی آملی در این زمینه چنین می فرمایند: آنکه [هر کس] چند روزی از هرزه خوری و هرزه کاری و از گزاف و یاوه سرای بلکه زیاده گویی و خلاصه از مشتهیات و تعشقات حیوانی باز بدارد، می بیند که اقتضای تکوینی نفس این است که از ریاضت، ضیا و صفا می یابد و آثار او را نور و بهایی است، پس اگر ریاضت مطابق دستورالعمل انسان ساز اعنی منطق وحی (ان هذا القرآن یهدی للتی هی اقوم)[11]بوده باشد، اقتضای تکوینی نفس به کمال غایی و نهایی خود نایل آید.[12]



[1] رضایی زاده، محمود، مهارت های مدیریت خویشتن داری، ص 237، مؤسسه تحقیقات و آموزش مدیریت، 1385.

[2] همان، ص 232 تا 242.

[3] وین دبلیو دایر، مراقبه، ترجمه سیما فرجی، ص 25، انتشارات نسل نو اندیش.

[4] همان، ص 51.

[5] مقاله نگرش نقادانه به ذن بودایی از دیدگاه توحید، مژگان سخایی، سایت پاسخگویی به مسایل دینی.

[6] همان، به نقل از کتاب (what is Zen)، ص 102.

[7] فصل نامه یوگا مهر، شماره 2، پاییز 79.

[8] ناظم زاده ی قمی، علی در آئینه عرفان.

[9] ابن سینا، الاشارات و التنبیهات،نمط 9، فصل 3.

[10] طباطبایی، علامه محمد حسین، المیزان، ج 2، ص 170.

[11] اسرا، 9.

[12] گنجینه گوهر روان، ص15.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    925948 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    616677 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    548424 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    452288 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    439670 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    388122 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    385010 تفسیر
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    376419 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    338549 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    326976 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...