بازدید
4531
آخرین بروزرسانی: 1391/05/12
خلاصه پرسش
آیا روایت امام صادق (ع) شامل مجتهدانی که در فتوا اشتباه می‌نمایند نیز می‌شود؟
پرسش
ابو بصیر می‌گوید: به امام صادق(ع) عرض کردم: مطالبى براى ما پیش مى‌آید که حکمش را از قرآن و سنت نمى‌فهمیم، پس آیا خودمان می‌توانیم رأی دهیم؟ آن حضرت فرمود: نه؛ زیرا اگر درست رفتى پاداش ندارى، و اگر خطا کنى بر خدا دروغ بسته‌اى (اصول کافی، ج 1، ص 56). بنابر این، اگر مجتهدی در حکمی اشتباه کرد پس دروغ‌گو است. آیا حدیث این را می‌خواهد بگوید؟
پاسخ اجمالی

1. حدیث مزبور در پرسش، دربارۀ اجتهاد مجتهدان و استباط احکام شرعی از طریق منابع معتبر شرعی (قرآن، سنت، عقل و اجماع) نیست، چرا که نظر به قیاس دارد؛ یعنی اگر کسی به‌وسیلۀ قیاس حکمی را استنباط نماید و فتوا دهد، حتی اگر درست حکم کرده باشد؛ چون از راه صحیح نبوده، پاداشی ندارد، و اگر اشتباه حکم داده باشد، به خدا دروغ بسته است.[1]

2. گفتنی است که رجوع به دانشمندان و عالمان دینی در زمان حضور ائمه اطهار(ع)، نیز رایج بوده است، همان‌طور که برخی از مردم که از مدینه دور بودند و دسترسی به امام (ع) برایشان مشکل بود، فقیهان از ناحیه ائمه(ع) -مانند زکریا بن آدم و یونس بن عبد الرحمن- دستور داشتند که بر کرسی فتوا بنشینند و مسائل حلال و حرام را برای مردم بیان نمایند.

از باب نمونه به بیان دو روایت اکتفا می‌شود:

1. على بن مسیّب می‌گوید: خدمت حضرت رضا (ع) عرض کردم: محل من از شما دور است و به شما دسترسى ندارم، و همیشه نمی‌توانم خدمت شما برسم، مسائل دینى خود را از کدام شخص بگیرم؟ فرمود: از زکریا بن آدم قمّى که دین و دنیایش محفوظ و مورد اطمینان است، راوى می‌گوید: من برگشتم و هر چه احتیاج داشتم از وى سؤال می‌کردم.[2]

2. از عبد العزیز مهتدی که نماینده و از یاران نزدیک امام رضا (ع) در شهر قم بود، روایت شده است که گفت: به امام رضا (ع) گفتم: برای من در هر زمانی، امکان حضور خدمت شما نیست، در مسائل دینی به چه شخصی مراجعه نمایم؟ حضرت فرمود: یونس بن عبد الرحمن.[3]

 


[1]. مازندرانى، محمد صالح بن احمد، شرح الکافی، الأصول و الروضة، محقق و مصحح، شعرانى، ابوالحسن، ج 2، ص 314، ‏المکتبة الإسلامیة، تهران، چاپ اول، 1382ق.

[2]. شیخ مفید، الإختصاص‏، ص 87، کنگره هزاره شیخ مفید، قم، چاپ اول، 1413ق.

[3]. شیخ حر عاملى، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج 27، ص 148، ح 34، مؤسسة آل البیت(ع)، قم، 1409ق.‏

 

نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    897122 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    559847 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    464673 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    422076 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    399950 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    372498 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    354588 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    336438 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    321756 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    313743 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...