جستجوی پیشرفته
بازدید
11124
آخرین بروزرسانی: 1396/03/31
خلاصه پرسش
آیا اژدهایی وارد مسجد کوفه شده و با امام علی(ع) گفت‌وگو کرد؟! آیا نام‌گذاری یکی از ورودی‌های مسجد کوفه به «باب الثعبان» به همین دلیل است؟ چرا به آن ورودی، «باب الفیل» هم می‌گویند؟!
پرسش
کیفیت و سند حدیث باب الثعبان درباره امام علی(ع) چگونه است؟
پاسخ اجمالی
پیرامون ورود یک مار بزرگ از یکی از ورودی‌های مسجد کوفه که اکنون به «باب الفیل» معروف است، سخن گفتنش با امام علی(ع) و نام‌گذاری آن درب به «باب الثعبان»، نقل‌هایی در منابع روایی وجود دارد.
نخست باید گفت؛ در برخی نقل‌ها تعبیر به «ثعبان» وجود دارد،[1] که در لغت به معنای «مار بزرگ»[2] و یا «اژدها»[3] است. اما در برخی نقل‌های دیگر تعبیر به «حَیَّة» (مار) شده است[4] که شامل هر نوع ماری می‌شود.
حال به دو روایت از این واقعه می‌پردازیم:
1. ابی الجارود از امام باقر(ع) چنین نقل می‌کند: علی(ع) بر منبر نشسته بود که ماری بزرگ، از باب الفیل وارد مسجد [کوفه] شد [و مردم به سمتش حمله‌ور شدند]، علی(ع) فرمود: «رهایش کنید، او فرستاده گروهی از جنیان است». سپس آن مار با امام به گفتگو پرداخته و از آنجا خارج شد. مردم حقیقت ماجرا را از امام خواستند؛ امام فرمود: «او فرستاده گروهی از جنیان بود، و به من خبر داد که میان دو گروه از آنان درگیری و جنگ رخ داده و آنان از من می‌خواهند تا میانشان صلح برقرار کنم و من نیز وعده دادم که امشب به میان آنها خواهم رفت». مردم گفتند: آیا ما هم بیاییم؟! امام اجازه دادند. مردم پس از نماز عشاء به بیرون شهر رفتند. امام در اطراف آنان خطی کشید و دستور داد به هیچ وجه از آن خط خارج نشوند و خود به جمع جنیان رفت...».[5]
2. جابر از امام باقر(ع) چنین نقل می‌کند: امیرالمؤمنین(ع) بر منبر بود که مار بزرگی از طرف یکى از درهاى مسجد وارد شد و مردم قصد کشتن او را کردند، امام شخصی را فرستاد تا جلوی آنها را بگیرد. آن مار به داخل مسجد آمد تا به منبر رسید. به امیرالمؤمنین(ع) درود گفت و آن‌حضرت به او اشاره کرد که صبر کند تا سخنرانى امام تمام شود. زمانی که سخنرانى پایان یافت، امام به مار گفت: «تو کیستى؟» گفت: من عمرو فرزند عثمانی هستم که نماینده شما در میان جنیان بود. پدرم وصیت کرد تا نزد شما آمده و نظرتان را جویا شوم ، یا امیر المؤمنین! به من چه فرمانى می‌دهى؟ علی(ع) به او فرمود: «من تو را به تقوا سفارش می‌کنم. برگرد و بجای پدرت نماینده من در میان جنیان باش!».[6]
علامه مجلسی با آن‌که سند این حدیث را ضعیف می‌داند، با این حال معتقد است مضمون این روایت متواتر بوده و می‌توان آن‌را پذیرفت. همچنین ایشان نقل می‌کند که بنی ‌امیه برای این‌که این نام و معجزه را از ذهن مردم پاک کنند، بر این درب از مسجد کوفه یک فیل بستند تا آن‌که به تدریج به باب الفیل مشهور شد.[7]
البته درباره علت نامیده شدن این درب به «باب الفیل»، گزارش‌های دیگری نیز وجود دارد:
زمانی که مسلمانان مدائن را فتح کردند، یک فیل از آن‌جا به غنیمت گرفتند. نامه‌ای به خلیفه دوم نوشته و از او در مورد آن فیل کسب تکلیف کردند. خلیفه توصیه کرد که اگر مشتری یافتید آن را بفروشید! فردی از اهالی حیره، فیل را خرید. فیل نزد او بود و او را جل و پالان می‌کرد و به مردم نشانش می‌داد و در آبادی‌ها او را می‌گرداند. بعد از گذشت مدتی،‌ أمّ ‌أیوب دختر عمارة بن عقبه همسر مغیرة بن شعبه (که بعدها با زیاد بن ابیه ازدواج کرد) به تماشای فیل علاقمند شد. او به صاحب فیل پولی داد که او را در کنار مسجد کوفه و همانجایی که امروز به باب الفیل معروف است نگهداری کند، اما آن فیل چند قدم برنداشته بود که سرنگون شد و جان داد! برخی گفتند که جادوگری در همان جا ، فیلی را سوار الاغی کرد! و این دروغ است. برخی نیز معتقدند که حوضچه درون مسجد را سوار فیلی کرده و از این درب وارد مسجد نمودند و گروهی هم گزارش دادند که درب این باب را با استفاده از یک فیل به این منطقه آوردند و برای همین به این درب، «بابل الفیل» می‌گویند.[8]
 

[1]. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، محقق، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج 1، ص 396، تهران، دارالکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق.
[2]. ‏طریحی، فخر الدین، مجمع البحرین، تحقیق، حسینی‏، سید احمد، ج2، ص 17، تهران، کتابفروشی مرتضوی، چاپ سوم، 1375ش.
[3]. قرشی، سید علی اکبر، قاموس قرآن، ج 2، ص 305، تهران، دارالکتب الإسلامیة، چاپ ششم، 1371ش.
[4]. قطب الدین راوندی، سعید بن عبدالله، الخرائج و الجرائح، ج 1، ص 189، قم، مؤسسه امام مهدی، چاپ اول، 1409ق.
[5]. الخرائج و الجرائح، ج ‏1، ص 189؛ با اندکی تفاوت: خصیبی، حسین بن حمدان، الهدایة الکبری، ص 147، بیروت، البلاغ، 1419ق.
[6]. کافی، ج ‏1، ص 396؛ با اندکی تفاوت: صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات فی فضائل آل محمّد(ص)، محقق، کوچه باغی، محسن بن عباسعلی،‏ ج 1، ص 97، قم، مکتبة آیة الله المرعشی النجفی، چاپ دوم، 1404ق.
[7]. مجلسی، محمد باقر، مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول، محقق، رسولی، سید هاشم، ج 4، ص 295، تهران، ‌دارالکتب الإسلامیة، چاپ دوم، 1404ق.
[8]. بلاذری، فتوح البلدان، ص 282، بیروت، دار مکتبة الهلال، 1988م.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    916408 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    590369 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    524108 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    445496 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    424225 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    380143 تفسیر
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    377148 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    363269 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    334364 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    322569 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...