جستجوی پیشرفته
بازدید
7518
تاریخ بروزرسانی 1394/07/25
 
کد سایت fa38137 کد بایگانی 46393 نمایه مقام منصب حکومت در غدیر برای امام علی(ع) از دیدگاه امام خمینی
طبقه بندی موضوعی غدیر خم
خلاصه پرسش
آیا امام علی(ع) از کودکی دارای تمام مقامات معنوی بوده و روز غدیر تنها برای یک نصب تشریعی بود؟!
پرسش
در مورد قضیه غدیر و ولایت امام علی(ع) برخی از بزرگان؛ مانند امام خمینی(ره) می‌گویند: هیچ‌گونه مقام و منصب معنوی‌ای برای حضرت علی(ع) پس از واقعه غدیر اتفاق نیفتاد، چه این‌که حضرت علی(ع) به خاطر مقامی که داشتند به این منصب رسیدند و این قضیه غدیر فقط یک نصب تشریعی بود نه تکوینی. از طرف دیگر؛ در برخی روایات داریم؛ هنگامی که امامی از دنیا می‌رفت امام بعدی بر سر بالین او حاضر می‌شدند و دهان بر دهان امام قبلی می‌گذاشتند و معارف امام قبلی بر امام بعدی منتقل می‌شد. و یا این‌که امام موقعی که به مقام امامت می‌رسد پرده‌های معرفت بر روی او باز می‌شود. تناقض این دو مسئله را چگونه می‌توان توجیه کرد؟
پاسخ اجمالی
از مهم‌ترین حوادث صدر اسلام، می‌توان به جریان غدیر اشاره کرد. پیامبر گرامی اسلام(ص) در این روز به دستور خداوند، حضرت علی(ع) را جانشین بعد از خود تعیین کرد. با توجه به این‌که امام علی(ع) و دیگر معصومان، همه مقامات معنوی از جمله عصمت، علم و... را در همان ابتدای تولد به همراه داشتند، نمی‌توان گفت که در این روز، مقامی معنوی به ایشان عطا شده باشد، بلکه در این روز فقط به مردم اعلام شد که ایشان به علت برخوردار بودن از مقامات معنوی، شایستگی جانشینی خاتم پیامبران را دارد و مردم باید بعد از پیامبرشان او را امام و ولی خود بدانند.
 
پاسخ تفصیلی
یکی از مهم‌ترین وقایع صدر اسلام، جریان غدیر است. در این روز به دستور خداوند متعال، پیامبر اسلام(ص)، حضرت علی بن ابی‌طالب(ع) را به عنوان جانشین و خلیفه بعد از خود برای مسلمانان معرفی کرد. اما این‌که در این روز و در این اقدام، مقام و منزلتی برای حضرت علی(ع) جعل شده است یا نه، امام خمینی در این راستا چنین تحلیلی ارائه می‌دهد: «مسئله غدیر، مسئله‌اى نیست که بنفسه براى حضرت امیر یک مسئله‌اى پیش بیاورد ... [بلکه] آن وجودِ شریف که منبع همه جهات بوده است، موجب این شده است که غدیر پیش بیاید ... قضیه غدیر، قضیه جعل حکومت است، این است که قابل نصب است و الّا مقامات معنوى قابل نصب نیست ... ولایتى که در حدیث غدیر است به معناى حکومت است، نه به معناى مقام معنوى».[1] یعنی آنچه که در روز غدیر به امام علی(ع) هدیه شد، منصب حکومت برای ایشان بود که رسیدن به این منصب، ناشی از دارا بودن مقاماتی معنوی بود که قبلاً در ایشان وجود داشت.
برای توضیح بیشتر این موضوع، هر کدام از مقامات معنوی امام را جداگانه بررسی می‌کنیم:
1. عصمت: یکی از خصوصیات امام، داشتن عصمت است. عصمت حالتی است که شخص از ارتکاب گناهان در امان می‌ماند.[2] عصمت درجاتی دارد که مرتبه اعلای آن فقط در پیامبر خدا(ص) و ائمه اطهار(ع) وجود دارد. این ویژگی ارزشمند، از زمان تولد در امامان وجود داشته است.[3]
2. علم: دیگر ویژگی امامان، علم الهی است که از جانب خداوند به او اعطاء شده است. این خصوصیت نیز از همان ابتدای تولد در او وجود دارد. امام صادق(ع) در این زمینه فرموده است: «هنگامی که امام متولد می‌شود، دستش را بر زمین گذاشته و سرش را به سمت آسمان بلند می‌کند. او با قرار دادن دستش بر زمین، تمام علومی که خدا از آسمان بر زمین نازل کرده است را دریافت می‌کند...».‏[4]
البته علم امامان، همواره رو به افزایش است.[5] یکی از مراحلی که به علم امام افزوده می‌شود و یا آن‌که علم نهفته، به صورت فعال‌تری خود را نشان می‌دهد، هنگامی است که امام قبل از او از دنیا می‌رود و او جانشینش می‌شود.[6]
3. ولایت: همه پیامبران و اوصیاء، بر مردم ولایت دارند و برخی از پیامبران و اوصیاء نیز، بر بعضی دیگر ولایت دارند؛ یعنی هر کدام که مقام و منزلت بالاتری دارد، بر کسانی که مقامشان از او پایین‌تر است، ولایت دارد. این اولویت در تصرف، ناشی از آن عصمت و علمی است که خداوند به آنان عطا کرده است. امامان معصوم از همان ابتدای تولد(به علت برخورداری از عصمت و علم) بر مردم و امامان بعد از خود، ولایت دارند.[7]
4. امامت: امامت مقامی است که افراد محدودی از آن برخوردارند. شخصی همچون حضرت ابراهیم(ع) پس از طی آزمایشات و امتحانات متعدد، شایستگی دریافت چنین مقامی را پیدا کرد. اما پیامبر اسلام(ص) و اهل‌بیت او، این مقام را از ابتدای تولد خود به همراه داشتند؛ به گونه‌ای که می‌توان آن‌را جزء خصوصیات ذاتی آن بزرگواران دانست. با این حال، تا زمانی که امام قبلی زنده است، رهبری و مدیریت امور بر عهده امام قبلی بوده و امام بعدی، سکوت اختیار کرده و تحت اوامر امام قبلی حرکت می‌کند.[8]
همان‌طور که مشاهده شد؛ همه امامان معصوم(ع)، مقامات معنوی مربوط به خود را از همان بدو تولد به همراه داشته‌اند و تنها هنگام واگذاری امامت به آنان، دانششان به روز شده و نیز دانش نهفته در وجودشان به نحو بارزتری خودنمایی می‌کند که این همان تحولی است که بر اساس روایات، هنگام آغاز امامت برای امام رخ می‌دهد. بنابراین، آنچه که در روز غدیر واقع شد، فقط اعلام و اطلاع دادن رسمی و عمومی و در سطح وسیع نسبت به ولایت داشتن امام علی(ع) بر مردم[9] بوده است؛[10] به گونه‌ای که موجب کامل شدن دین شد.[11] از این‌رو؛ جبرئیل در جریان غدیر، به پیامبر(ص) چنین گفت: «همان‌طور که مردم را به نماز و زکات و روزه و حج راهنمایی کردی، به ولایت علی(ع) نیز راهنمایی کن».[12]
اما آن بخش از علومی که هم‌زمان یا قبل از وفات امام قبلی به امام بعدی منتقل می‌شود، مربوط به لحظات آخر حیات امام قبلی است.[13] درباره امام علی(ع) نیز چنین آمده است: «پیامبر خدا(ص) مدت کمی قبل از رحلتش، حضرت علی را طلب کرد هزار در از علم به او یاد داد که هر در، به هزار در دیگر باز می‌شد».[14] با توجه به این‌که رحلت پیامبر(ص) را اواخر ماه صفر[15] یا اوائل ماه ربیع الاول[16] دانسته‌اند، باید گفت؛ جریان انتقال این علوم به حضرت علی(ع)، حدود دو ماه بعد از واقعه غدیر رخ داده است؛ از این‌رو نمی‌توان این مسئله را نیز مربوط به روز غدیر دانست.
 

[1]. خمینی، روح الله، صحیفه امام، ج 20، ص 112 - 113، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ چهارم، 1386ش.
[4]. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج 1‏، ص 386، تهران، دارالکتب الإسلامیة، چاپ چهارم 1407ق.
[5]. مجلسى، محمد باقر، بحار الانوار، ج 17‏، ص 136، بیروت، دار إحیاء التراث العربی‏، چاپ دوم، 1403ق.
[6]. الکافی، ج 1، ص 387.
[9]. «خداوند به پیامبرش، محمد دستور داد تا علی را برای مردم نصب کرده و آنان را از ولایت او با خبر کند»؛ عیاشی، محمد بن مسعود، تفسیر العیّاشی‏، محقق: رسولى محلاتى، هاشم، ج 1، ص 331، تهران،‏ المطبعة العلمیة، چاپ اول، 1380ق.
[10]. البته اتفاقات دیگری همچون بیعت کردن مردم با حضرت علی(ع) نیز در این روز واقع شده که بر اهمیت این روز افزوده است.
[12]. تفسیر عیاشی، ج 1، ص 333.
[13]. صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات فی فضائل آل محمد، محقق، کوچه باغی، محسن بن عباسعلی، ج 1، ص 477، قم، مکبته آیة المرعشی النجفی، چاپ دوم، 1404ق.
[14]. صدوق، محمد بن على‏، الامالی، ص 638، تهران، کتابچی، چاپ ششم، 1376ش.
[15]. احمد بن الحسین البیهقى، دلائل ‏النبوة، عبد المعطى قلعجى، ج‏ 7،ص 235، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ اول، 1405ق.
[16]. طبری، محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک (تاریخ طبری)، ج ‏3، ص 20-21، بیروت، دار التراث، چاپ دوم، 1387ق.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    837972 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    510615 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    383382 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    380127 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود.نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ثنای الاهی شروع ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    353135 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    304829 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    295490 حقوق و احکام 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد. در هر حال، ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    292301 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    288768 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    270617 اخلاق عملی 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

6727  نفر