جستجوی پیشرفته
بازدید
84642
آخرین بروزرسانی: 1393/02/03
خلاصه پرسش
کدام سوره به مادر قرآن معروف است؟
پرسش
کدام سوره به مادر قرآن معروف است؟
پاسخ اجمالی
سوره حمد، اولین سوره قرآن است، که اسامی مختلف و متعددی دارد که هر کدام از آن اسامی، به یکی از ویژگی‌ها اشاره دارد. یکی از نام‌های این سوره «امّ الکتاب»[1] است؛ «ام» به معنای اصل است و چون این سوره، به طور مختصر، بر اصول و عنوان‌های اصلی قرآنی اشاره دارد، چنین نامی به آن اطلاق شده است.[2] از جهت این‌که «ام» به معنای مادر نیز است، به آن مادر قرآن نیز گفته‌اند.[3]
نام‌های دیگر سوره حمد که در روایات به آن اشاره شده عبارت‌اند از:
1. فاتحة الکتاب[4]: زیرا مصحف و کتاب قرآن با این سوره آغاز می‌شود.
2. حمد[5]: زیرا در ابتدای این سوره، خدای عالمیان مورد ستایش قرار گرفته و واژه حمد در آن به کار رفته است.
3. اُمّ الکتاب[6]: ام به معنای اصل است و چون این سوره، به طور مختصر، بر اصول و عنوان‌های اصلی قرآنی اشاره دارد، چنین نامی به آن اطلاق شده است.
4. سَبع المَثانی[7]: کلمه «سبع» اشاره به این دارد که این سوره هفت آیه دارد و «مثانی» اشاره به این دارد که این سوره دو مرتبه نازل شده است؛ یک بار در مکه و یک بار در مدینه. شاید به این دلیل که در نماز دو مرتبه خوانده می‌شود، به آن مثانی گفته‌اند. در باره این وجه تسمیه، احتمال دیگری نیز وجود دارد و آن این که گفته‌اند: چون برخی از کلمات این سوره همچون ««اللَّه»، «رحمن»، «رحیم»، «ایّاک»، «صراط» و «علیه» دو مرتبه تکرار شده، این نام بر آن گذاشته شده است.[8]
5. ام القرآن[9]: زیرا این سوره اصل قرآن و جامع همه مطالب آن محسوب می‌شود.
به غیر از نام‌هایی که از جانب معصومین(ع) برای سوره حمد نقل شده، اسامی دیگری نیز برای سوره حمد گفته شده و در کتب تفاسیر آمده است که عبارتند از:
6. وافی: به این دلیل که قرائت آن در نماز باید به صورت کامل باشد و خواندن بخشی از آن، کافی نیست.
7. کافی: از این جهت که از سوره‌های دیگر بی‌نیاز ولی سوره‌های دیگر به آن محتاجند.
8. شافی (شفاء): زیرا این سوره شفا دهنده بیماری‌ها است.
9. اساس: به این دلیل که اساس عبادت، به آن بستگی دارد و یا به این دلیل که دربر دارنده اساس عبادت است.
10. شکر: چون حاوی شکرگذاری و حق‌شناسی از صاحب نعمت حقیقی است.
11. تعلیم مسأله: زیرا خداوند در این سوره، روش درخواست از او را به بندگانش نشان داده است. به این صورت که اول باید او را حمد و ثنا کنند و خلوص و توحید را در قلب خود جای دهند و بعد درخواست خود را مطرح سازند.
12. مناجات: از این رو که نمازگزار با این سوره با خدا مناجات می‌کند، چنین نامی بر آن اطلاق شده است.
13. تفویض: بدین جهت که این سوره متشمل بر استعانت بنده از خدا در همه امور و تفویض همه کارها به او است.
14. رقیه: برای این که این سوره، تعویذی برای همه بیماری‌ها و دردها و موجب حفظ از گزندگان و درندگان است.
15. دعا.
16. صلاة.[10]
 

[1]. شیخ صدوق، الامالی، کتابچی، ج 1، ص 549، تهران، چاپ ششم، 1376ش.
[2]. طیب، سید عبد الحسین، أطیب البیان فی تفسیر القرآن، ج 1، ص 82، تهران، انتشارات اسلام، چاپ دوم، 1378ش.
[3]. ر.ک: ابوالفتوح رازی، حسین بن علی، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیرالقرآن، تحقیق، دکتر یاحقی، محمد جعفر، دکتر ناصح، محمد مهدی، ج ‏1، ص 29، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، 1408ق؛ بلاغی، سید عبد الحجت، حجة التفاسیر و بلاغ الإکسیر، ج ‏1، ص 246، قم، انتشارات حکمت، 1386ق.
[4]. بحرانی، سید هاشم، البرهان فی تفسیر القرآن، ج 1، ص 95، بنیاد بعثت، تهران، چاپ اول، 1416ق.
[5]. علی بن موسی (امام هشتم)، الفقه المنسوب للإمام الرضا علیه السلام، ص 134، مؤسسة آل البیت علیهم السلام، مشهد، چاپ اول، 1406ق.
[6]. البرهان، ج 1، ص 98.
[7]. عیاشی، محمد بن مسعود، التفسیر، محقق و مصحح: رسولی محلاتی، هاشم، ج 1، ص 19، المطبعة العلمیة، تهران، چاپ اول، 1380ق.
[8]. طیب، سید عبد الحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، ج 1، ص 81-83، انتشارات اسلام، تهران، چاپ دوم، 1378ش.
[9]. حمیری، عبد الله بن جعفر، قرب الإسناد، ص 209، مؤسسه آل البیت علیهم السلام، قم، چاپ اول، 1413ق.
[10]. حسینی شاه عبدالعظیمی، حسین بن احمد، تفسیر اثنا عشری، ج 1، ص 24-25، انتشارات میقات، تهران، چاپ اول، 1363ش.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

  • مراد از «جسم اثیری» در متون فلسفی و عرفانی چیست؟
    14044 بیشتر بدانید
    «اثیر» بر گرفته از واژه «اِثر» یا «اِتر» یونانی، به معنای کره آتش بالاتر از کره هوا، فلک الدنیا و فلک الافلاک است؛ و به معنای ماده سیال، رقیق و بی‌وزن، قابل قبض و بسط، که فضا را پر کرده و در همه ٔ اجسام نافذ است،نیز ...
  • آیا در روایات سفارش به ترک کارهای دنیایی هنگام اذان شده است؟
    6875 دستور العمل ها
    یکی از دستوراتی که در آموزه‌های دینی به آن سفارش شده، این است: کسی که صدای اذان را می‌شنود از کارهای دنیایی پرهیز نموده و آماده انجام نماز شود، بنابراین، ممکن است خواندن درس را نیز یکی از مصادیق پرداختن به دنیا دانست و بهتر است از آن ...
  • در چه مواردی تنها قضای روزه واجب بوده و پرداخت کفاره لازم نیست؟
    13931 قضای روزه و کفارات
    مواردی که فقط قضاى روزه بر انسان واجب است و کفاره واجب نمی‌شود، عبارت‌اند از: 1. روزه‌دار در حال روزه، عمداً قِى (استفراغ) کند. 2. اگر انسان در شب ماه رمضان جنب باشد و بخوابد و بیدار شود و دوباره بخوابد و بیدار شود، سپس برای بار سوم ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    409935 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • با توجه به آیات 103 و 104 سوره کهف، راه تشخیص کار نیک از بد و ناپسند چیست؟
    16594 خیر و شر
    آیات شریفه، به معرفى زیانکارترین انسان ها و بدبخت‏ترین افراد بشر مى‏پردازد. زیان واقعى و خسران مضاعف آنجا است که انسان سرمایه‏هاى مادى و معنوى خویش را در یک مسیر غلط و انحرافى از دست دهد و گمان کند کار خوبى کرده است، نه از این کوشش ها ...
  • وقتی که فرشتگان یاوران حضرت مهدی هستند پس چرا غایب شده و ظهور نمی کند؟
    10674 دلایل غیبت
    درباره این سؤال توجه به دو نکته لازم است: اول آنکه امدادهای الاهی شرایطی دارد و بدون آنها تحقق نخواهند یافت. برای مثال در جنگ بدر مسلمانان آن شرایط را داشتند و ملائکه به گفته قرآن به کمک و یاری آنها آمدند؛ در حالی که در جنگ احد چنین نصرتی نقل ...
  • شأن نزول، مقاصد و اهداف کلی سوره حمد، و محورها و آموزه های آن چیست؟
    37819 تفسیر
    تعالیم سوره حمد در یک نگاه کلی، به دو بخش تقسیم مى ‏شود، بخشى از حمد و ثناى خدا سخن مى ‏گوید، و بخشى از نیازهاى بنده. آیات این سوره در باره خداوند و صفاتش؛ مانند ربوبیّت و رزاقیت است؛ موضوع معاد، شناخت راه حقّ و درخواست ...
  • زن و شوهری که از یکدیگر طلاق گرفته اند،کدام یک حق سرپرستی فرزندان خود را دارند؟
    10919 حضانت
    از نظر اسلام نفقه (مخارج و هزینه های مالی ) همه ی فرزندان بر عهده ی پدر است اما حق حضانت و سر پرستى و تربیت اطفال با توجه به سن آنان و پسر یا دختر بودن آنها متفاوت است.حضرت امام خمینی (ره)در پاسخ سؤالی در این زمینه فرموده ...
  • استمرار نسل بشر چگونه بود و فرزندان حضرت آدم(ع) با چه کسانی ازدواج کردند؟
    198424 تفسیر
    بر اساس منابع روایی و دیدگاه گروهی از مفسّران؛ نسل فعلی انسان نه از هابیل است و نه از قابیل، بلکه از فرزند دیگر حضرت آدم(ع) به‌ نام شیث است.اما درباره ازدواج فرزندان آدم(ع) در میان دانشمندان اسلامی دیدگاه‌‌هایی وجود دارد و هر کدام برای خود دلایلی از ...
  • حکم خواهر برادر رضاعی چیست؟
    109312 محارم رضاعی
    اگر منظور شما از خواهر برادر رضاعی خواهران پسر زنی است که شیر داده است، باید گفت که: تمام فرزندان زن به پسری که شیر خورده است محرم می شوند اگرچه شیر خوار با یکی از فرزندان زن، شیر خورده باشد که در عرف مردم فقط به او برادر ...

پربازدیدترین ها