بازدید
8302
آخرین بروزرسانی: 1393/07/15
خلاصه پرسش
آیا عدم جواز تقلید در عقاید، مستلزم جایز نبودن تقلید در احکام نخواهد بود؟
پرسش
گفته می شود در عقاید نباید تقلید کرد. من در مراجعه به روایات (متون نقلی) در عقاید گیردارم و به دور مباحثه اصولیین و اخبارین بر می گردم، اگر اجتهاد لازم دارم تا به روایات بپردازم، در عقیده نیز همچنان لازم دارم و اگر نیاز ندارم به طریق اولی در آن لازم ندارم، مگر به درجه افتا و قضا (اعلم بودن در افتا و قضا) که در آن حرفی ندارم. همچنین در مورد احکام جدید برایم محرز است که رجوع به علما محرز است و با اخبارین بحث می کنم و ردشان می کنم.
اما دور محرز در این جا است که باید مجتهد باشم، تا در رساله ام دوای درد عقیده ام را بیابم، و گرنه باید در عقاید به جز دلیل عقلی چیزی نداشته باشم، و این مورد توافق احدی نیست؛ چون بخشی از روایات عقلی است، پس رجوع نکردن به فقه در بخش احادیث دور است، و اگر باید به روایات رجوع نکرد، نباید ادله اجتهاد و مراجعه به مرجع و تقلید را پذیرفت جز با عقل که رجوع جاهل به عالم یا سیره عقلایی است که این دلایل عقلی و عقلایی نیز به نظر بنده مورد قبول نیست؛ زیرا در مراجعه به مجتهد یا اعلم باید تا حدی از دانش و علوم برخوردار باشم، تا مجتهد و اعلم را بتوانم بشناسم. همچنین اگر بخواهم به شخص سوم مراجعه کنم، در نتیجه سر از دور یا تسلسل در می آورد. پس اگر غیر مجتهدم، آیا اجازه دارم که در اعتقادم به روایات رجوع کنم؟
پاسخ اجمالی

برای روشن شدن پاسخ این سؤال چند نکته را باید متذکر شویم:

 

1. منظور از عدم جواز تقلید در اصول دین، این است که در اصول دین نمی توان به گمان و ظن اکتفا کرد، بلکه اعتقاد باید بر اساس دلیل و یقین باشد،[1] اما در احکام و فروع دین تقلید کافی است؛ هر چند شخص از فتوای مجتهد و مرجع تقلید خود یقین و جزم به واقعیت پیدا نکند، و احتمال بدهد حکم واقعی در نزد خداوند و صاحب شریعت غیر از آن باشد.

 

2. آنچه در اول رساله های عملیه آمده است، عدم جواز تقلید در اصول دین است، نه در تمام مسائل اعتقادی.[2]

 

توضیح این که اعتقادات و عقاید اسلام دو بخش است: یک بخش آن اصول دین است و اعتقاد به آنها ضروری است، و برای تحقق اسلام و مسلمان بودن یک فرد ضرورت دارد. بخش دوم؛ مسائلی است که هرچند از نوع عقاید و اعتقادات است، ولی اعتقاد به آن واجب نیست و در مسلمان بودن شخص دخالتی ندارد. اصول اعتقادات؛ مانند اعتقاد به وجود خداوند، یا اعتقاد به نبوت انبیا و رسالت حضرت محمد (ص)، اعتقاد به معاد و قیامت که انسان ها پس از مردن دوباره زنده می شوند، تا به جزای پاداش اعمال خود برسند. بنابراین، اعتقاد انسان به این اصول باید بر اساس یقین و جزم باشد، گمان و تقلید از دیگران در این اصول کافی نیست.

 

بخش دوم عقاید؛ تفاصیل و جزئیات اصول دین است؛ مثل این که آیا صفات خداوند عین ذات او است؟ صفات خداوند چند قسم است، صفات فعلی چیست؟ صفات ذاتی چیست؟ علم خداوند به اشیا چگونه است؟ آیا در نبوت عصمت لازم است یا نه؟ محدوده عصمت چقدر است؟ آیا معاد جسمانی است یا روحانی؟ کیفیت بهشت به چه نحو است؟ آیا اهل جهنم برای همیشه در جهنم  هستند یا نه؟ اعتقاد به این جزئیات و تفاصیل ضرورت ندارد و در تحقق مسلمان بودن شخص دخالت ندارند؛ البته اگر کسی بخواهد در این مسائل مطلبی را به اسلام نسبت دهد، یا باید بر اساس تحقیق و اجتهاد خودش باشد، یا مستند به گفته متخصص در مسائل دینی.

 

3. این روشن است که انسان برای حصول اعتقاد و یقین به اصول دین نمی تواند به آیات و روایات - به عنوان دلیل تعبدی و نقلی - مراجعه کند؛ زیرا مستلزم دور است. بر خلاف احکام و فروع دین که دست یابی به آن بدون مراجعه به آیات و روایات امکان ندارد. بنابراین، مقایسه اصول دین با احکام، مقایسه ای نابجا است. آنچه که با احکام و فروعات می توان مقایسه کرد، تفاصیل و جزئیات عقاید است که تقلید در آن جایز است، هر چند تقلید بسیاری از آنها وجوب و ضرورت ندارد.

 

4. رجوع به مجتهد و شناخت مرجع تقلید، مستلزم دور و تسلسل نخواهد بود؛ زیرا راه شناخت مجتهد و مجتهد اعلم، منحصر در داشتن تخصص در علم فقه و معاشرت با آن مجتهد و اعلم نیست، بلکه از راه های دیگر؛ مانند شیوع و معروف بودن او در جامعه، یا نقل چند نفر که مورد اعتماد هستند، نیز می توان مجتهد و اعلم را شناخت. چنان که در همه رشته های تخصصی چنین است؛ مثلاً پزشک متخصص را از راه شیوع و معروف بودن او در جامعه، یا خبر دادن چند نفر مورد اعتماد می توان شناخت.


 

[1]. توضیح المسائل مراجع، ج 1، ص 11.

[2] . همان.

 

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    902513 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    566261 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    492926 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    425704 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    405610 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    374152 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    360445 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    345317 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    325602 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    315905 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...