بازدید
4259
آخرین بروزرسانی: 1393/12/02
خلاصه پرسش
آیا سیره عقلا برای حجیت نیاز به امضای شارع دارد؟
پرسش
آیا سیره عقلا به امضای شارع نیاز دارد؟
پاسخ اجمالی
برای دریافت تعریف سیره و بنای عقلاء ر.ک: «سیره مستمره، سیره متشرعه، بنای عقلا و عرف»، سؤال 43565.
در سیره عقلا ممکن است با مواردی برخورد کنیم که ارتباط مستقیم با شریعت نداشته باشد، اما درباره سیره عقلائی که رابطه‌ای با شرع دارد، سؤالی مطرح می‌شود که آیا این سیره‌ها حجت‌اند؟ یعنی به مجرّد این‌که می‌بینیم عقلا در زندگی روزمره خود به خبر شخص ثقه و مورد اعتماد توجه و اعتنا کرده و به آن ترتیب اثر می‌دهند، آیا از این سیره می‌توان در امور شرعی استفاده کرد؟
آنچه مورد اتفاق است؛ این است که سیره عقلا باید مورد قبول شارع باشد، تا بتوان از آن در امور شرعی استفاده کرد،[1] اما بحث این است که رضایت شارع از یک سیره خاص عقلایی را چگونه کشف کنیم؟ دو راه برای کشف رضایت شارع ذکر شده است:[2]
1. موافقت صریح شارع و امضای سیره عقلائیه در موردی خاص: در موردی خاص، از طرف شارع یکی از سیره‌های عقلائیه تأیید و امضاء شده باشد. مثلاً در سیره عقلا و در اوضاع طبیعی و عادی، چنین بوده است که اموال و دارایی‌های هر شخص بعد از مرگش به اطرافیان او مانند فرزندان و همسر و پدر و مادرش می‌رسد، شارع این سیره را امضاء کرده، اگر چه آن‌را به‌وسیله قوانین ارث، مشخص و معین و ضابطه‌مند کرده است.
2. عدم رد و طرد یک سیره عقلائیه خاص از طرف شارع: سیره‌های عقلائیه زیادی است که ادعا شده با توجه به کثرت عمل به آنها و مبتلا به بودن آنها، می‌توان نتیجه گرفت که حتماً در منظر و دید شارع بوده است، اما ما هیچ منعی از آن از طرف شارع نداریم. ادعا شده چنین سیره‌های عقلائی که در منظر شارع بوده و شارع می‌توانسته آن‌را در صورت صلاح‌دید و وجود مصلحت منع کند ولی منع نکرده است، چنین سیره‌های عقلائی حجت است.
رجوع به خبر ثقه و شخص مورد اعتماد از این‌گونه سیره‌های عقلائی است که چنین ادعایی درباره آن شده است.[3]
سؤال بعدی این است که آیا برای اثبات موافقت شارع با یک سیره عقلائیه، عدم رد و طرد شارع کفایت می‌کند؟ یا باید موافق شارع و به اصطلاح امضای شارع هم باشد؟
اگر چه عده‌ای تنها راه حجیت سیره عقلا را در امور شرعی؛ موافقت و امضای شارع می‌دانند، اما این نظر توسط عده قابل توجهی از علما مورد قبول واقع نشده است، بلکه گفته‌اند همین مقدار که یک سیره عقلائیه در منظر و دید شارع باشد و شارع آن‌را منع نکند، دلالت بر امضا و قبول آن توسط شارع دارد.[4]
 

[1]. مظفر، محمد رضا، اصول فقه، ج 2، ص 174، قم، اسماعیلیان، 1383ش.
[2]. صدر، سید رضا، الاجتهاد و التقلید، ص 274، قم، بوستان کتاب، 1420ق.
[3]. خوئی، ابوالقاسم، اجود التقریرات، ج 2، ص 115، قم، العرفان، 1352ش.
[4]. همان.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    901521 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    565204 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    489694 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    424991 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    404661 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    373847 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    359751 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    344197 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    324894 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    315537 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...