بازدید
17353
آخرین بروزرسانی: 1394/09/04
 
کد سایت fa57564 کد بایگانی 70664 نمایه موقوفات مجهول المصرف و متعذر شدن جهت مصرف در موقوفه
طبقه بندی موضوعی تصرف در موقوفات
خلاصه پرسش
مراد از «موقوفات مجهول المصرف» و «متعذر المصرف» چیست؟
پرسش
اصطلاحات «موقوفه مجهول المصرف» و «متعذر المصرف» را توضیح دهید؟
پاسخ اجمالی
اصطلاحات مورد پرسش در مسئله «وقف» مطرح بوده و توضیح آن به ترتیب، چنین است:
1. وقف مجهول در دو معنا به کار می‌رود:
الف. در وقف خاص، به معنای وقفی است که موقوفٌ‌علیهم در آن مشخص و معلوم نبوده و به هیچ صورت قابلیت کشف هم نداشته باشد؛ مثلاً واقف پس از تنظیم وقف‌نامه، در حالی‌که جای اسامی موقوفٌ‌علیهم را خالی گذاشته است، به دلیلی اتفاقاً فوت نماید. در این فرض به‌طور معمول، نمی‌توان احراز کرد که موقوفٌ‌علیهم چه کسانی بودند؛ لذا چنین وقفی باطل است.[1]
ب. در وقف عام، به معنای وقف مجهول‌المصرف است.
توضیح این‌که، چنانچه نوع یا جهت مصرف عواید موقوفه مشخّص نبوده و قدر متیقّنی هم در بین نباشد - یعنی به‌طور اجمال هم نتوان مشخّص نمود که واقف مال خود را صرف چه اموری نموده است -  وقفِ مجهول المصرف پدید آمده است؛ مثل این‌که واقف بگوید: مال خود را وقف کردم تا عواید آن برای استفاده هموطنانم صرف شود. از نظر حکم کلّی حقوقی، در چنین فرضی، عواید آن صرف امور خیریه عمومی می‌شود.[2] ولی چنانچه اصلِ وقفیتِ مال محرز نباشد، حکم به بُطلان آن داده می‌شود.
2. متعذر شدن[3] جهت مصرف عین موقوفه، که بحث از آن در استثنائات تصرف و فروش موقوفه می‌آید، مربوط به زمانی است که مصرف موقوفه‌ در آن جهتی که واقف آن، تعیین کرده است، غیر ممکن یا مشکل باشد. در این‌جا موقوفه را در نزدیک‌ترین مورد به نظر واقف مصرف نموده، یا اگر موقوفه به جهت خرابی قابل استفاده نباشد، آن‌را فروخته و پولش را در جهتی مشابه استفاده می‌کنند.
مثلاً در جایی‌که فرشی وقف مسجدی شده و به جهت پوسیدگی قابل مصرف در جهت موقوف نباشد، می‌توان آن‌را فروخت و هزینه آن‌ صرف خرید فرش دیگر برای مسجد شود.[4]
 

[1]. مفهوم ماده 71 قانون مدنی.
[2]. بند اول ماده 91 قانون مدنی.
[3]. «هر چند در برخی از نوشتارها از واژه «معتذر»، استفاده شده، ولی در کتاب‌های فقهی و حتی حقوقی، از واژه «مُتَعَذِّر» بمعنای غیر ممکن، استفاده گردیده و از نظر ادبی نیز با توجه به مثال‌های ارائه شده در باب وقف، واژه «متعذّر»، صحیح است».، ر.ک: امام خمینی، استفتاءات، ج 2، ص 388، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ پنجم، 1422ق،طاهری، حبیب الله، حقوق مدنی، ج 1، ص 89 - 94 دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ دوم، 1418ق.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    887625 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    548915 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    426416 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    413923 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    390398 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    369573 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    334939 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    320765 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    314850 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    310265 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...