بازدید
8619
آخرین بروزرسانی: 1394/05/04
خلاصه پرسش
مای نافیه و لای نافیه چه تفاوتی با هم دارند؟
پرسش
فرق ما و لای نافیه که برسر فعل مضارع می‌آید را با نکات ادبیاتی و ادبی و بلاغی بیان کنید.
پاسخ اجمالی
فعل مضارع دارای چند ویژگی می‌باشد که عبارت‌اند از:
1. می‌تواند در زمان حال یا آینده استعمال شود. 2. مثبت است؛ یعنی دلالت بر واقع شدن فعلی می‌کند نه واقع نشدن آن. 3. مرفوع است. 4. معنای آن خبری است و از تحقق چیزی خبر می‌دهد. 5. معنا را به طور ساده و بدون تأکید بیان می‌کند.[1]
گاهی به اول یا آخر فعل مضارع، حروفی اضافه می‌شوند[2] که موجب از بین رفتن برخی از حالات یاد شده می‌شوند؛ از جمله آن، می‌توانیم به حروف نفی «ما» و «لا» اشاره کنیم که قبل از فعل مضارع واقع شده و معناى آن‌را منفى می‌کنند. به عنوان نمونه «یذهب» که به معنای «می‌رود» است، اگر حروف نافیه قبل از آن قرار گیرد(«ما یذهب»، یا «لا یذهب»)، معنایش «نمی‌رود» خواهد شد. البته این دو حرف نفی به مضارع اختصاص ندارند، بلکه بر سر فعل ماضی نیز در آمده و معنای آن‌را منفی می‌کنند.[3] مانند «ذهب» که می‌شود «او رفت» ولی هنگامی که گفته شود «ما ذهب» یا «لا ذهب» معنایش می‌شود «او نرفت».
فرق بین ما و لای نافیه
1. بنابر دیدگاه بیشتر علمای علم ادب، اگر لای نافیه در اول فعل مضارع قرار گیرد؛ معنای آن‌را که مشترک بین حال و استقبال است اختصاص به استقبال می‌دهد،[4] بر خلاف مای نافیه.
2. «ما» مطلقاً صدارت طلب است؛ یعنی اجازه عمل را به عامل ماقبل در فعل مضارعی که ما بر سرش در آمده نمی‌دهد، بر خلاف «لا» که تنها در صورتی صدارت طلب است که در جواب قسم قرار گیرد[5] و در غیر این‌صورت صدارت طلب نیست؛ یعنی عامل قبل از «لا» می‌تواند در فعل مضارعی که لا بر سرش در آمده عمل کند. مانند: «لِئَلَّا یَکُونَ لِلنَّاسِ‏»[6] در این‌جا «اَن» ناصبه که قبل از لای نافیه قرار گرفته در «یکون» عمل کرده و آن‌را منصوب نموده است، و این حاکی از عدم صدارت لا است.[7] البته اقوال دیگری نیز در صدارت یا عدم صدارت «لا» وجود دارد.[8]
 

[1]. طباطبائی، سید محمد رضا، صرف ساده به ضمیمۀ صرف مقدماتی، ص 57 - 58، قم، مؤسسه انتشارات دار العلم، چاپ پنجاه و نهم، 1384ش.
[2]. 1. حروف تعیین مانند لام مفتوحه یا مانند سین و سوفَ 2. حروف نفی مانند ما و لا 3. حروف جزم و نصب 4. حروف استفهام 5. حروف تأکید.»، صرف ساده، ص 58.
[3]. ر.ک: همان، ص 59.
[4]. صفایى بوشهری، غلامعلى‏، ترجمه و شرح مغنی الأدیب،‏ ج 3، ص 96، قم، قدس، چاپ هشتم، 1387ش.
[5]. زیرا حروفى که در جواب قسم قرار می‌گیرند و قسم با آن برخورد و ملاقات می‌کند تمامى آنها صدارت طلب هستند و «لا» هم حمل بر آنها می‌شود.
[6]. نساء، 165.
[7]. ترجمه و شرح مغنی الأدیب، ج ‏3، ص 98 – 99.
[8]. «لا» مطلقاً - چه در جواب قسم باشد و چه نباشد - صدارت دارد و قول دیگرى نیز در این مسئله است که می‌‏گوید «لا» مطلقاً صدارت ندارد». ترجمه و شرح مغنی الأدیب، ج ‏3، ص 99.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    892288 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    554615 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    429905 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    418889 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    394869 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    370958 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    349087 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    329660 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    316561 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    311956 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...