جستجوی پیشرفته
بازدید
747
آخرین بروزرسانی: 1398/08/19
خلاصه پرسش
زید بن ثابت که بود و چه جایگاهی در میان مسلمانان داشت؟
پرسش
زندگی‌نامه زید بن ثابت را بیان نمایید؟ چرا زید بن ثابت، عثمانی مسلک بود؟ و دلیل عدم بیعت او با حضرت علی(ع) چه بود؟
پاسخ اجمالی

زید بن ثابت بن ضحاک، مادرش، نوار بنت مالک بن معاویه است.

کنیه‌های زید عبارت بود از: ابوسعید، ابوعبدالرحمن و ابوخارجه. [1]

او هنگام مبعث پیامبر(ص) شش سال داشت و پدرش در «جنگ بعاث» در چند سال بعد از بعثت کشته شد.[2] وی هنگام هجرت پیامبر(ص) به مدینه، یازده سال داشت.[3] و در جنگ بدر به علت سن کم حضور نداشت، ولى در جنگ احد شرکت داشت،[4] اما برخی می‌گویند که او در جنگ احد نیز شرکت نداشت و اولین بار در جنگ خندق شرکت نمود.[5]

منصب‌های حکومتی زید بن ثابت

ابتدا باید گفت با توجه به این‌که زید بن ثابت از صحابه‌ای بود که در پشتیبانی از خلفای سه‌گانه نقش مهمی را ایفا می‌کرد، ممکن است در مدح و ستایش و نیز جایگاه و عملکرد او مبالغه‌هایی از سوی راویان اهل‌سنت رخ داده باشد.

به هر حال برخی گزارش‌ها حاکی از آن است که در مقطعی از زمان، زید یکی از کاتبان وحی بود[6] و از کسانی به شمار می‌آمد که در زمان پیامبر(ص) در جمع‌آوری قرآن نقش داشت.[7] او بعد از رحلت پیامبر(ص) براى ابوبکر و عمر کتابت مى‏کرد[8] و در منصب قضاوت و فتوا و قرائت و مسائل میراث از افراد سرشناس دوره خلافت عمر و عثمان و امام على(ع) بود[9] و روایتی منتسب به پیامبر اسلام(ص) وجود دارد که زید را داناترین امّت در مسائل میراث اعلام می‌کند و عمر و عثمان در قضاوت و فتوا دادن و مسائل میراث و قرائت هیچ‌کس را بر زید بن ثابت مقدم نمى‏داشتند.[10]

در طرف مقابل، در روایتی از امام باقر(ع) نقل شده است: من گواهی می‌دهم که زید بن ثابت در موضوع فرائض بر خلاف حکم خدا و منطبق با حکم جاهلیت عمل کرده است. [11]

منزلت او نزد عمر و عثمان باعث شد که آنان به هنگام سفر او را جانشین خود در مدینه قرار می‌دادند[12] و وقتی به عمر پیشنهاد کردند که زید را به شهرهای دیگر بفرستد، گفت: مکان و منزلت زید بر من پوشیده نیست، ولى مردم شهر به زید نیازمندند و او برای مردم مطالبى نقل مى‏کند که پیش کس دیگرى نمى‏یابند.[13]

گزارش شده است که اصحاب پیامبر(ص) زید بن ثابت را از مصادیق راسخون در علم می‌دانستند.[14]

در صحنه سیاسی، او یکى از همراهان عمر در جریان آوردن امام على(ع) براى بیعت با ابوبکر بود.[15] هم‌چنین او از چهار نفری بود که عثمان را هنگام محاصره توسط مخالفانش یارى کرد.[16] ثروت زیادی که او در این دوران به دست آورد، باعث شد که سهل بن حنیف هنگام دفاع او از عثمان، به او بگوید که عثمان تو را با نخل‏هاى عضید مدینه سیر کرده است،[17] چراکه عثمان در یک روز صد هزار درهم به او داد.[18] ثروت او به حدی زیاد شد، وقتی که از دنیا رفت، چندان طلا و نقره به جا گذاشته بود که آن‌را با تبر مى‏شکستند، به جز اموال و املاک دیگر که قیمت آن یک‌صد هزار دینار بود.[19]

رابطه زید بن ثابت‏ با امام علی(ع)

زید با این‌که به فضل امام علی(ع) اعتقاد داشت و به او احترام می‌گذاشت[20] و نیز از افرادی بود که حدیث ثقلین را روایت کرده بود،[21] اما بعد از عثمان و هنگامی که از جانب او مسئولیت دیوان و بیت المال را داشت با امام على(ع) بیعت نکرد[22] و در هیچ‌یک از جنگ‌های آن‌حضرت(ع) حضور نداشت[23] و با وجود احترام ظاهری در عمل از افرادی بود که کینه امام(ع) را در دل داشت.[24]

وفات زید بن ثابت

در مورد تاریخ درگذشت زید بن ثابت، اختلاف نظر فراوانی وجود دارد و مرگ او را در سال‌های 42، 43، 45، 51، 52 و 55 ق گزارش کرده‌اند. [25] به هر حال مروان بن حکم بر او نماز خواند.[26]

گفته شده است که ابن عباس بعد از مرگ او گفت: «امروز دانش فراوان از دنیا رفت».[27]

و نیز ابوهریره گفت: «بهترین این امت از دنیا رفته است».[28]

 

[1]. ابن عبدالبر، یوسف بن عبد الله‏، الاستیعاب فی معرفة الأصحاب، تحقیق، البجاوی، علی محمد، ج 2، ص 537، بیروت، دار الجیل، چاپ اول، 1412ق.

[2]. ابن اثیر جزری، علی بن محمد، اسد الغابة فی معرفة الصحابة، ج 2، ص 126، بیروت، دار الفکر، 1409ق.

[3]. همان.

[4]. همان.

[5]. همان.

[6]. الاستیعاب فی معرفة الأصحاب ، ج ‏2، ص 538.

[7]. همان.

[8]. اسد الغابة فی معرفة الصحابة، ج 2، ص 127.

[9]. ابن سعد کاتب واقدی، محمد بن سعد‏، الطبقات الکبری‏، ج 2، ص 275، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ دوم، 1418ق.

[10]. الطبقات الکبری، ج ‏2، ص 274.

[11]. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج 14، ص 639، قم، دار الحدیث، 1429 ق.

[12]. اسد الغابة فی معرفة الصحابة، ج 2، ص 127.

[13]. الطبقات الکبری‏، ج 2، ص 275.

[14]. ابن جوزی، عبد الرحمن بن علی‏، المنتظم،‏ محقق، عطا، محمد عبد القادر، عطا، مصطفی عبد القادر، ج 5، ص 215، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ اول، 1412ق.

[15]. بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، تحقیق، زکار، سهیل، زرکلی، ج 1، ص 585، بیروت، ریاض، دار الفکر، چاپ اول، 1417ق.

[16]. ابن اثیر جزری، علی بن محمد، الکامل فی التاریخ، ج 3، ص 151، بیروت، دار صادر، 1385ق.

[17]. انساب ‏الأشراف، ج ‏5، ص 569.

[18]. همان، ج ‏5، ص 526.

[19]. مسعودی، ابو الحسن علی بن الحسین، مروج الذهب و معادن الجوهر، تحقیق، داغر، اسعد، ج 2، ص 333، قم، دار الهجرة، چاپ دوم، 1409ق.

[20]. اسد الغابة فی معرفة الصحابة، ج 2، ص 127.

[21]. شیخ صدوق، امالی، ص 415، بیروت، اعلمی، چاپ پنجم، 1400ق.

[22]الکامل فی التاریخ، ج 3، ص 191.

[23]. اسد الغابة فی معرفة الصحابة، ج 2، ص 127.

[24]. ثقفی، ابراهیم بن محمد بن سعید بن هلال، الغارات أو الإستنفار و الغارات، محقق، مصحح، محدث، جلال الدین،‏ ج 2، ص 569، تهران، انجمن آثار ملی، چاپ اول، 1395ق.

[25]. اسد الغابة فی معرفة الصحابة، ج 2، ص 127.

[26]. همان.

[27]. همان، ج ‏5، ص 216.

[28]. همان.

نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    904429 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    568575 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    499351 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    428135 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    407690 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    374789 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    361799 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    347608 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    326700 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    316680 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...