بازدید
1021
آخرین بروزرسانی: 1397/06/01
خلاصه پرسش
حضرت مسیح(ع) فرمود: «مرده‌ها را زنده و بیماران را شفا دادم، اما با وجود تلاشی که برای درمان افراد احمق داشتم، موفقیتی به دست نیاوردم»؛ آیا افرادی که از هوشی کمتری برخوردارند، به صورت جبری باید در ضلالت و گمراهی باشند؟!
پرسش
در روایاتی خواندم که؛ حضرت مسیح بن مریم فرمود: «برای علاج مردم احمق کوشش کردم ولی نتوانستم آنان را درمان و اصلاح نمایم». امام علی(ع) فرمود: «حماقت دردی است بی‌درمان و مرضی است خوب‌نشدنی». آیا زندگی جبر است و بدبختی جبر؟ من نشانه انسان‌های نادان را در خود احساس می‌کنم و آماده رفتن به جهنم هستم. گناه می‌کنم و نمی‌ترسم. خود را به سبب اندیشه و عبادتی که در این سال‌ها کرده‌ام برتر می‌دانم. از گناه و خدا شرمم کم شده و از گناه ناراحت نیستم. سخن حقیقت را نمی‌دانم و شاید هم نمی‌خواهم. خدایا این بود زندگی؟ پس مرا به جهنم ببر. شاید شما آخرین کسی باشید که مرا از بی‌‌دین شدن و نا‌امیدی منصرف کنید.
پاسخ اجمالی
1. معنای لغوی احمق
واژه احمق از ریشه «حمق» به معنای کم‌عقلی[1] و ساده‌لوحی و نادانی[2] است. و «احمق» به کسی گفته می‌شود که کلام او بر فکرش مقدّم باشد؛ یعنی فکر نمی‌کند کلامی که می‌گوید صحیح است یا غلط. پس، از روی غفلت سخن می‌گوید.[3]
2. احمق از نگاه روایات
روایات متعددی در نکوهش کم‌عقلی و بی‌خردی و نادانی وارد شده است؛ مانند این‌که:
امام علی(ع) فرمود: «حماقت دردى است بی‌درمان و مرضى است خوب نشدنى».[4]
امام صادق(ع) به نقل از عیسی بن مریم(ع) فرمود: «من بیماران را با اجازه خدا شفا می‌دهم، در همین راستا به آسانی کور و جذامى را بهبود بخشیده و مرده‌ها را زنده کردم، امّا از معالجه احمق و اصلاح او عاجز ماندم! پرسیدند: اى روح الله احمق کیست؟ فرمود: کسى که خودرأى و خودپسند است و همیشه حقّ را از آن خود می‌داند، نه بر علیه او، در حالى‌که حقیقت این است که او هیچ فضل و حقّى ندارد، این چنین شخصى احمق است که هیچ راهى براى مداواى او نیست».[5]
گفتنی است؛ مقصود از «افراد احمق» در این دسته از روایات، افرادی نیستند که به صورت مادرزادی از بهره هوشی کمتری برخوردار بوده و به دنبال آن به تناسب هوششان از تکلیف کمتری برخوردارند، بلکه مراد از احمق، افرادی هستند که با اختیار خود زمینه را برای درک کمتر واقعیات فراهم می‌کنند و نادان باقی می‌مانند و یا به عبارت بهتر، خود را به نادانی می‌زنند؛ چنان‌که امام علی(ع)، در سخنانی می‌فرماید:
«احمق‌ترین مردم کسى است که گمان کند عاقل‌ترین مردم است».[6]
«احمق‌ترین مردم کسى است که [دیگران را] از خوبى بازمی‌دارد (یا: خوبی نمی‌کند) و انتظار تشکّر دارد، و بدى می‌کند و توقع پاداش نیک دارد».[7]
بنابراین، روایاتی که در نکوهش افراد احمق آمده، معنا و مفهومی ندارد که از آن، جبر و سلب اختیار برداشت شود، بلکه انسان‌ها در به دست آوردن دانایی و انجام کارهای نیک و دوری از بدی و انتخاب مسیر درست الهی، اختیار دارند.[8]
 

[1]. ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج 10، ص 67، بیروت، دار الفکر، چاپ سوم، 1414ق.
[2]. فرهنگ فارسی عمید، فرهنگ فارسی معین، واژه «حمق».
[3]. طریحی، فخر الدین، مجمع البحرین، ج 5، ص 152، تهران، کتابفروشی مرتضوی، چاپ سوم، 1375ش.
[4]. تمیمی آمدی، عبد الواحد بن محمد، غرر الحکم و درر الکلم، ص 96، قم، دار الکتاب الإسلامی‏، چاپ دوم، 1410ق.
[5]. شیخ مفید، الاختصاص، ص 221، قم، المؤتمر العالمی لالفیة الشیخ المفید، چاپ اول، 1413ق.
[6]. غرر الحکم و درر الکلم، ص 198.
[7]. همان، ص 211.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

  • دلایل مشروعیت اجاره چیست؟
    6131 بیشتر بدانیم 1390/12/14
    احکام و دستورات الاهی بر دو قسم اند؛ تأسیسی و امضایی. الف. احکام تأسیسی: احکامی را که اسلام برای موضوعات تشریع می کند گاهی آن موضوع، جدید است و قبلاً در میان مردم معمول و مرسوم نبوده؛ مانند پرداخت زکات و خمس که برای مشروعیت ...
  • بحرین در زمان پیامبر(ص) به کدام مناطق گفته می‌شد و مردمش چگونه اسلام آوردند؟ آیا پیامبر(ص) آتش‌کده‌های آنها را تصرف کرد؟
    1665 رفتار با پیروان 1395/07/19
    بحرین در زمان ظهور اسلام، به بخش وسیعی از سرزمین‌های ساحلی بین بصره و عمان گفته می‌شد. حاکم بحرین، شخصی به نام منذر بن ساوی بود. پیامبر اسلام(ص) نامه‌ای را توسط علاء بن حضرمی برای او فرستاده و او را به اسلام دعوت کرد و او نیز اسلام ...
  • چرا برخی اهل مکه به پیامبر(ص) «ابن ابی کبشه» می‌گفتند؟
    2660 تاریخ 1396/06/13
    یکی از نام‌هایی که به پیامبر اکرم(ص) و عموماً توسط مشرکان[1] نسبت داده می‌شد، «ابن ابی کبشه» است. در این‌که چرا این نام به پیامبر(ص) نسبت داده می‌شد چندین وجه ذکر کرده‌اند: 1. ابن ابی کبشه انسان نادانی در قبیله قریش بود که هرگاه ...
  • در مقابل این ادعا که هرچه در قرآن وجود دارد از تورات حضرت موسی(ع) گرفته شده است، چه پاسخی دارید؟
    4200 پیامبران و کتابهای آسمانی 1393/02/02
    اگر منظور آنان تورات تحریف شده کنونی است، تورات کنونی بدترین نسبت‌ها را در زمینه بنا کردن بتکده، ترویج بت‌پرستى، عشق بی‌حساب به زنان و تعبیرات بسیار زننده از توصیف‌هاى عاشقانه پیامبران بیان کرده که نقل همه آن شرم‌آور است.[1] ساحت قرآن از این ...
  • نام کلیات خمس در منطق ارسطو چیست؟
    5634 صناعات خمس 1392/09/02
    در کتاب‌های منطق برای کلمه کلیات خمس در منطق ارسطو نام خاصی ذکر نشده است. دلیل این مطلب این است که ارسطو مبحث کلیات خمس را در منطق خود مطرح نکرده است، بلکه بعد از وی فرفریوس حکیم(از شاگردان فلوطین)[1] برای مباحث منطق ارسطو ...
  • تقلب و دست بردن در نمره پایان نامه چه حکمی دارد؟
    5461 رعایت مقررات و قوانین 1391/10/11
    کار شما خلاف شرع بوده و باید استغفار و توبه کنید. ولی اگر صلاحیت علمی دکترای حرفه‌ای رشته مذکور را دارید، اشتغال شما به این کار بلامانع و حقوقتان حلال است. ضمائم: پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است:
  • اگر آپارتمانی تخریب و زمین آن فروخته شود، مبلغ آن را چگونه باید بین مالکین تقسیم کرد؟
    5025 احکام مجتمع ها و آپارتمان ها 1393/09/04
    در صورت فقدان قراردادی قبلی در مورد زمین مشاع، نسبت مالکیت افراد با توجه به وسعت آپارتمان و سهم آنها از بنای قبلی تعیین شده و وجوه دریافتی از فروش زمین باید با این نسبت تقسیم شود. ضمائم: پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است:
  • یاران امام زمان(عج) چه خصوصیات و ویژگی‌های دارند؟
    4993 امام مهدی عج 1395/11/21
    سربازان و یاران امام مهدی(عج) در مرحله نخست؛ مانند دیگر مؤمنان پارسا، دارای ایمان و عمل صالح می‌باشند. آنان علاوه بر این خصوصیت، اما دارای امتیازات و ویژگی‌های خاصی هستند که آنها را از مؤمنان دیگر برجسته می‌سازد، آن‌گونه که امام عـلی(ع) فرمود نـه از نسل‌های گذشته کسی ...
  • آیا از پول شبهه ناک یا حرام می توان برای مسجد کمک گرفت؟
    9490 احکام مساجد و مکانهای مقدس 1390/01/22
    در مورد پول حرام تردیدی نیست که تصرّف در آن و مصرفش به هر نحوی بدون اجازه صاحب و مالک آن جایز نیست. اما در مورد پول شبهه ناک باید گفت: مالی که غیر شرعی بودن آن را دقیقاً نمی دانیم، اما احتمال می دهیم که حرام باشد؛ به عنوان ...
  • دیدگاه دنیای استکباری به زن و آزادی زن چگونه است؟
    8828 زن 1390/07/30
    مسئله آزادی زنان، امروزه یکی از مسائل پر اهمیت اجتماعی در غرب محسوب می شود. زن در طول تاریخ زیر سیطره مرد قرار داشته است، او همواره در جامعه ای می زیست که حقوق اجتماعی و فردی او پایمال شده است. در برخی از جوامع حتی او را ...

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    887244 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    548557 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    426171 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    413432 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    390018 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    369460 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    334636 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    320022 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    314691 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    310137 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...