بازدید
886
آخرین بروزرسانی: 1397/05/18
خلاصه پرسش
مفسران، چه توضیحی پیرامون «نطفه امشاج» که در قرآن بدان اشاره شده، ارائه کرده‌اند؟
پرسش
نظر مفسران قرون گذشته در مورد آیه دوم سوره انسان چیست؟
پاسخ اجمالی
قرآن کریم در مورد خلقت انسان و مبدأ پیدایش آن تعبیرات گوناگونی دارد که نشان می‌دهد آفرینش انسان مراحل مختلفی داشته است.
دسته‌ای از آیات قرآن، ماده نخستین انسان را «گل» معرفی می‌کند.[1] دسته‌ای دیگر می‌فرماید: انسان را از «آب» خلق کردیم.[2] آیاتی منشأ آفرینش آدمی را «نطفه» می‌دانند.[3] در آیه‌ای دیگر می‌فرماید انسان از «عَجَل» آفریده شده است.[4]
اما در آیه «إِنَّا خَلَقْنَا الْإِنْسانَ مِنْ نُطْفَةٍ أَمْشاج»؛[5] می‌فرماید: ما انسان را از نطفه امشاج آفریدیم.
آنچه در این آیه محور بحث است، کلمه «امشاج» است که محل گفت‌وگوی مفسران قدیم و جدید است.
کلمه "أمشاج" جمع "مشیج" و یا "مشج"، به معناى مخلوط و ممزوج است، و اگر نطفه را به این صفت معرفى کرده(نطفه امشاج)، شاید به اعتبار اجزاى مختلف آن و یا به اعتبار مخلوط شدن آب نر با آب ماده(اسپرم و اوول) باشد.[6]
درباره علّت جمع آمدن امشاج گفته‌‏اند: به اعتبار اجزای نطفه و یا به اعتبار آمیخته شدن نطفه زن و مرد است. و چون نطفه، حامل خصلت‌هاى توارث است و اخلاق و سجایاى پدران و مادران را به فرزندان منتقل می‌کند، شاید از این جهت امشاج گفته شده است؛ یعنى از نطفه‌‏ای که داراى آمیخته‌‌ها است انسان را آفریدیم. و شاید اشاره به سلّول‌ها و کرومزوم‌‏ها و ژن‌‏هاى بی‌شمار نطفه باشد.[7]
آنچه به طور خلاصه در معنای امشاج گفته شده چنین است:
1. ابن عبّاس، حسن، عکرمه و مجاهد گفته‌اند: نطفه امشاج؛ یعنى مخلوط از آب مرد و آب زن.
2. قتاده می‌گوید: امشاج به معناى اطوار است؛ یعنى حالات مختلف انسان از ابتدای انعقاد نطفه تا زمانی که صورت انسانی به خود می‌گیرد؛ یعنی ابتدا به صورت نطفه، بعد علقه، بعد مضغه، بعد عظام، تا این‌که انسان می‌شود.
3. مجاهد و ضحّاک و کلبى اما گفته‌‏اند: مقصود اختلاف رنگ‌هاى نطفه است؛ یعنی نطفه مرد سفید و سرخ و نطفه زن سبز و زرد است. پس نطفه امشاج یعنی نطفه‌ای که دارای رنگ‌‏هاى مختلف است.
4. حسن می‌گوید: امشاج یعنی نطفه مخلوط شده با خون حیض. وقتى زن حامل و آبستن شد، دیگر حیض منقطع می‌شود.
5. ابن مسعود گفته است: امشاج موی رگ‌هایی است که در نطفه وجود دارد.
6. بعضى هم گفته‌اند: امشاج. عبارت از طبیعت‌هایی است که در انسان وجود دارد؛ مانند گرمی، سردی و یبوست و رطوبت. خداوند آنها را در نطفه قرار داد، سپس آن‌را با بنیه حیوانى منظم تنظیم نمود، آن‌گاه در آن روح حیاتى دمید، پس از آن براىش چشم و گوش قرار داد. و این است سخن خدای متعال که فرمود: «فَجَعَلْناهُ سَمِیعاً بَصِیراً».[8]
 

[1]. انعام، 1؛ سجده، 7؛ صافات، 18.
[2]. فرقان، 54؛  طارق، 6.
[3]. نحل، 4؛ یس، 77؛ دهر، 2؛ عبس، 19.
[4]. انبیاء، 37.
[5]. انسان، 2.
[6]. طباطبائی، سید محمد حسین‏، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ‏20، ص 121، قم، دفتر انتشارات اسلامی‏، چاپ پنجم‏، 1417ق.
[7]. قرشی، سید علی اکبر، قاموس قرآن، ج ‏6، ص 259، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ ششم، 1371ش.
[8]. ر. ک: طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمه، بلاغی‏، محمد جواد، ج ‏10، ص 615، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، 1372ش.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    892163 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    554390 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    429803 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    418658 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    394733 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    370914 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    348599 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    329370 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    316510 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    311910 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...