جستجوی پیشرفته
بازدید
760
آخرین بروزرسانی: 1397/11/30
خلاصه پرسش
با توجه به این‌که درصد قابل توجهی از افراد جامعه را معلولان تشکیل می‌دهند، آیا دین اسلام برای زندگی و حقوق آنها راه‌کاری ارائه کرده است؟!
پرسش
با سلام؛ با توجه به این‌که درصد قابل توجهی از افراد جامعه را معلولان تشکیل می‌دهند، آیا دین اسلام برای زندگی و حقوق آنها راه‌کاری ارائه کرده است؟!
پاسخ اجمالی
با توجه به این‌که معلولان در صد قابل توجهی[1] از افراد جامعه را تشکیل می‌دهند، بدیهی است که احکام و قوانین اسلام آنها را نیز مورد نظر داشته و برای آنها حقوق و احکام خاصی را در نظر گرفته است؛ لذا با توجه به آیه «لاَ یُکَلِّفُ اللّهُ نَفْسًا إِلاَّ وُسْعَهَا»،[2] نظر اسلام در باره معلولان را از چند جنبه می‌توان مورد بررسی قرار داد:
1. از نظر کرامت انسانی معلولان با انسان‌های سالم برابر بوده، و مشمول آیه 70 سوره اسراء،[3] می‌شوند.
2. آنان ارث و دیه‌های برابر با دیگران دارند و در مواردی از این دست، با دیگران تفاوتی نداشته، بلکه در مواردی برای آنان امتیاز در نظر گرفته شده است؛ مانند این‌که کسی که به طور مادرزاد یک چشمش نابینا است، اگر کسی چشم دیگرش را کور کند، دیه کامل می‌گیرد.[4]
3. به دلیل مشکلاتی که برای آنان در زندگی عادی وجود دارد، خداوند پاداش های بهتری را برای آنان در نظر می‌گیرد:
«زمانی که روز قیامت فرا رسد، اهل بلا و بیماران دوست دارند که گوشت‌های بدنشان با قیچی‌ها قطعه قطعه می‌شد، زمانی که مشاهده می‌کنند ثواب و پاداش فراوانی را که خداوند به آنها عنایت می‌کند». [5]
4. معلولان از تخفیفهایی در عبادات نیز برخوردارند. به عنوان نمونه لازم نیست در نبردها حاضر شوند: «لَیْسَ عَلَى الْأَعْمى‏ حَرَجٌ وَ لا عَلَى الْأَعْرَجِ حَرَجٌ وَ لا عَلَى الْمَریضِ حَرَجٌ»؛[6] بر افراد کور، لنگ و مریض تکلیفی نیست [که در میدان نبرد حاضر نشوند]. با این وجود البته ممکن است آنان به دلیل مصالحی از برخی امتیازات محروم باشند؛ مانند این‌که فردی به دلیل معلولیت جسمی نتواند نماز خود را به صورت افرادی عادی بخواند که در این صورت اقتدای به وی برای امام جماعت کراهت دارد.[7] این محرومیت البته می‌تواند از یک لحاظ امتیاز محسوب شود؛ زیرا که امامت جماعت دارای مسئولیت سنگینی در قبال مأمومین است؛ لذا در این مورد به نوعی برداشتن مسئولیت از دوش آنها است.
5. این اصل کلی در اسلام است که هر فردی تا می‌تواند بهتر است از دسترنج خود بخورد تا آن‌که محتاج کمک‌های دیگران نباشد، مگر آن‌که ناچار باشد و این اصل شامل معلولان نیز خواهد شد؛ بر این اساس کمک به اشتغال مناسب معلولان بهتر از کمک بلاعوض خواهد بود.[8]
6. ترحم و دلسوزی نیز در فطرت انسان‌ها نهفته است، و طبیعی است که انسان‌ها باید نسبت به افراد غیربرخوردار از یک نعمت، نگاه دلسوزانه داشته باشند، اما این نگاه دلسوزانه نباید به گونه‌ای باشد که احیانا به رنجش خاطر معلولان منجر شود. این موضوع در روایات مورد توجه قرار گرفته است که اگر فرد غیربرخورداری را دیدیم، باید خدا را شکر کنیم که از آن نعمت برخورداریم، اما نباید این شکرگزاری ما به گوش آن فرد برسد تا اندک ناراحتی برای او ایجاد کند.[9]
از امام باقر(ع) نقل شده است؛ چون مبتلایى را دیدی آن‌چنان که متوجه نشود، سه بار بگو سپاس خدایى را که مرا از این بلا مصون داشت و اگر می‌خواست مبتلایم می‌نمود. و هر کس این‌را بگوید آن بلا هرگز به او نرسد. و پیامبر اکرم(ص) فرمود: هر گاه مبتلایانى را دیدید خدا را حمد گویید، چنان‌که نشنوند که موجب اندوهشان شود.[10]
هم‌چنین آن‌حضرت فرمود: «هرگاه معلولی را دیدی سه مرتبه بدون آن‌که وی متوجه شود، بگو سپاس خدایی را که مرا از این بلا مصون داشت، و اگر می‌خواست مبتلایم می‌کرد. کسی که چنین بگوید این بلا هرگز به او نمی‌رسد». [11]
 
 
[1]. صرف نظر از صحت آمارها(که براساس گزارش سازمان بهزیستی افراد معلول 350 هزار نفرند)
[2]. بقره، 286.
[3] «وَ لَقَدْ کَرَّمْنا بَنِی آدَمَ وَ حَمَلْناهُمْ فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ و فَضَّلْنَاهُمْ عَلَی کَثِیرٍ مِمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِیلاً».
[4]. ابن حیون، نعمان بن محمد مغربی، دعائم الإسلام و ذکر الحلال و الحرام و القضایا و الأحکام، محقق، مصحح، فیضی، آصف،‏ ج 2، ص 431، قم، مؤسسة آل البیت علیهم السلام، چاپ دوم، 1385ق؛ تبصرة المتعلمین، محقق، یوسفی غروی، محمد هادی، ص 201، تهران، فرهنگ و ارشاد، چاپ اول، 1411ق؛ مکارم، ناصر، استفتائات، ج 3 ص 454 ش 1194.
[5]. علی بن موسی (امام هشتم)، الفقه المنسوب للإمام الرضا علیه السلام، ص 341، مشهد، مؤسسة آل البیت علیهم السلام، چاپ اول، 1406ق.
[6]. فتح، 17.
[7]. ر. ک:36342؛.
[8]. ر. ک: 13033، (قرض الحسنه و برتری آن نسبت به صدقه).
[9]. ابنا بسطام، عبد الله، حسین، طبّ الأئمة علیهم السلام، محقق، مصحح، خرسان، محمد مهدی، ص 112، قم، دار الشریف الرضی، چاپ دوم، 1411ق.
[10]. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج 2، ص 98، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق.
[11]. همان، ص 97.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    913711 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    584027 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    519191 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    443884 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    420300 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    378488 تفسیر
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    373628 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    360029 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    333196 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    321681 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...