بازدید
2448
آخرین بروزرسانی: 1398/05/19
خلاصه پرسش
در موضوع تقلید، عدول مقلّد از یک مرجع به مرجع دیگر همطراز، چه حکمی دارد؟
پرسش
آیا پس از چند سال تقلید از یک مجتهد زنده، عدول از وی، به مجتهد مساوى دیگر جایز است؟
پاسخ اجمالی

درباره تغییر و عدول از مرجع تقلید زنده، به مرجع زنده‌ی دیگر، چند حالت وجود دارد:

اگر معلوم شود که مرجع اول اعلم است، عدول جایز نیست و اگر معلوم شود مرجع دوم اعلم است، عدول واجب است، ولی اگر هر دو مرجع مساوی بوده و یا ثابت نشود که یکی اعلم از دیگری است، در مورد جواز یا عدم جواز عدول، بین فقها چند نظر است:

  1. عدول جایز است.[1] برخی از فقها نه تنها عدول را جایز می‌دانند، بلکه معتقدند که مکلّف هر دو فرد مساوی را می‌تواند مشترکاً به عنوان مرجع انتخاب کرده و به نظر هر کدامشان عمل کند، کافی است.[2]
  2. در مسائلی که با هم ارتباط ندارند، عدول جایز است.[3]
  3. در مسائلی که قبلاً طبق نظر مرجع اول عمل نکرده است، عدول جایز است.[4]
  4. در مسائلی که قبلاً یاد نگرفته‌ و آگاهی ندارد، عدول جایز است.[5]
  5. عدول مطلقاً جایز نیست.[6]

ضمائم:

پاسخ دفاتر مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است:

حضرت آیت الله العظمی بهجت (رحمة الله علیه):

در صورت تساوی دو مجتهد در اعلمیّت و اورعیّت[7] در تمام مسائل یا در بعض مسائل که با هم ارتباط ندارند، جایز است.[8]

حضرت آیت الله العظمی تبریزی (مد ظله العالی):

در مسائلى که یاد گرفته، رجوع به مجتهد دیگر جایز نیست.[9]

حضرت آیت الله العظمی خامنه‌ای (مد ظله العالی):

بطور کلی عدول از مجتهد زنده به مجتهد زنده دیگر بنابر احتیاط واجب جایز نیست، مگر اینکه مجتهد دوم اعلم یا ‏محتمل‌ الاعلمیه باشد.‏[10]

حضرت آیت الله العظمی امام خمینی (مد ظله العالی):

عدول به مجتهد مساوی که زنده است، جایز است. [11]

حضرت آیت الله العظمی سبحانی (مد ظله العالی):

عدول از مجتهدى به مجتهد دیگر جایز نیست مگر این که دومى اعلم باشد.[12]

حضرت آیت الله العظمی سیستانی (مد ظله العالی):

اگر از هر جهت مساوی باشند، عدول اشکال ندارد؛ زیرا در صورت تساوی دو مجتهد، مکلّف می‌تواند عملش را طبق فتوای یکی از آن دو انجام دهد، مگر در مواردی مانند قصر و اتمام که باید احتیاط کند.[13]

حضرت آیت الله العظمی شبیری زنجانی (مد ظله العالی):

چنانچه تقلید شما بر اساس ضوابط شرعی (اثبات اعلمیت از طرق معین شده در رساله) صورت گرفته، از همان مرجع اول تقلید نمایید، ولی اگر بر طبق ضوابط شرعی نبوده، الآن باید تحقیق نموده و از مرجع اعلم تقلید نمایید.[14]

حضرت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی (مد ظله العالی):

اگر هر دو مجتهد مساوى هستند مخیر است از هرکدام تقلید کند یا در بعضى از یکى و در بعضى از دیگرى، لکن در مسائلى که بر طبق تقلید یکى عمل کرده یا ملتزم به عمل شده هر چند عمل نکرده باشد بنا بر احتیاط نمی‌تواند در آن مسائل، از دیگرى که مساوى با اوست تقلید کند.[15]

حضرت آیت الله العظمی فاضل لنکرانی (رحمة الله علیه):

جایز است.[16]

حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (مد ظله العالی):

جایز نیست مگر در مسائلی که هنوز به فتوای مرجع خود عمل نکرده باشد که می‌تواند به فتوای مرجع مساوی عمل کند. [17]

حضرت آیت الله العظمی نوری همدانی(مد ظله العالی):

در مسائلی که قبلاً عمل نکرده است می‌تواند عدول نماید.[18]

حضرت آیت الله العظمی وحید خراسانی (مد ظله العالی):

جایز نیست.[19]

حضرت آیت الله هادوی تهرانی (دامت برکاته):

مکلف می‌تواند در برخی مسائل یا همه مسائل از مجتهد مساوی تقلید کند و در این حکم فرق نمی‌کند که از مجتهد اول در یک یا چند مسأله تقلید کرده یا در مسائل زیادی و طی چند سال تقلید کرده است.

لینک به سایت استفتائات

 


[1]. آیات عظام: امام خمینی و فاضل لنکرانی؛ خمینى، سید روح اللّٰه، تحریر الوسیله، ج ‌1، ص 6، م 4، قم، مؤسسه مطبوعات دار العلم، چاپ اول، بی تا.

[2]. آیات عظام سیستانی و هادوی تهرانی؛ ر. ک: سیستانى، سید على، منهاج الصالحین، ج 1، ص10،م  8، قم، دفتر حضرت آیة الله سیستانى، چاپ پنجم، 1417ق.

[3]. آیت الله العظمی بهجت.

[4]. آیات عظام؛ صافی گلپایگانی، مکارم شیرازی و نوری همدانی؛ آیت الله صافی: (در مسائلى که عمل نکرده یا ملتزم به عمل نشده).

[5]. آیت الله العظمی تبریزی.

[6]. آیات عظام؛ خامنه‌ای، سبحانی، شبیری زنجانی و وحید خراسانی؛ خامنه‌‌ای(بنابر احتیاط).

[7]. اورع در این‌جا، به این معنا است که ‌در اموری که در فتوا دادن و استنباط نقش دارند، بیشتر احتیاط کند و اهل تحقیق و بررسی باشد.

[8]. بهجت، محمد تقى، رساله توضیح المسائل، ص 9، قم، شفق، چاپ نود و دوم، 1428‍ق.

[9]. تبریزى، جواد، استفتاءات جدید، ج‌ 1، ص 11، قم، اول، بی‌تا.

[10]. خامنه‌اى، سید على، أجوبة الاستفتائات، ص 9، س 45، قم، دفتر معظم له، چاپ اول، 1424ق.

[11]. ر. ک: خمینى، سید روح اللّٰه، تحریر الوسیله، ج 1‌، ص 6، م 4، قم، مؤسسه مطبوعات دار العلم، چاپ اول، بی تا.

[12]. سبحانى، جعفر، رساله توضیح المسائل، ص 116، م 11، قم، مؤسسه امام صادق(ع)، چاپ سوم، 1429ق.

[13]. منهاج الصالحین، ج‌ 1، ص 10، م  8.

[14]. ر. ک: شبیرى زنجانى، سید موسى، رساله توضیح المسائل، ص 8، م 9، قم، سلسبیل، چاپ اول، 1430ق.

[15]. صافى گلپایگانى، لطف الله، جامع الأحکام، ج ‌1، ص 13، قم، حضرت معصومه(س)، چاپ چهارم، 1417 ه‍ق.

[16]. فاضل لنکرانى، محمد، الأحکام الواضحه، ص 7، م 15، قم، مرکز فقهى ائمه اطهار (ع)، چاپ چهارم، 1422‍ق.

[17]. استفتا از دفتر آیت ‌الله مکارم شیرازی، توسط سایت اسلام کوئست.

[18]. نوری همدانی، حسین، هزار و یک مساله فقهی، ج 2، ص 17، س 12، قم، نشر مهدی موعود(عج)، بی‌تا.

[19]. وحید خراسانى، حسین، منهاج الصالحین، ج 2‌، ص 3، م 14، قم، مدرسه امام باقر(ع)، چاپ پنجم، 1428ق.

نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    887033 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    548334 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    425967 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    413275 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    389849 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    369367 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    334303 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    319536 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    314602 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    310066 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...