بازدید
266
آخرین بروزرسانی: 1398/01/25
خلاصه پرسش
در دانش اصول، «انسداد» به چه معنا است، و «مقدمات انسداد» چیست؟
پرسش
مقدمات انسداد چیست؟
پاسخ اجمالی
معنای انسداد
«انسداد» در لغت به معنای «بسته بودن» در مقابل «انفتاح» به معنای «باز بودن» است. و در دانش اصول فقه هرگاه برای مکلف هر دو راه علم(قطع و یقین) و علمی(ظن خاص) به احکام شرعی بسته باشد، میگویند با «انسداد» برخورد کردهایم.
«انسداد» از عناوینى است که در کتاب‏هاى اصولى متأخّر رایج شده، و بیشتر در بحث «حجیّت خبر واحد» بدان پرداخته شده است.
راه به دست آوردن علم و یقین در مسائل اعتقادى در همه زمان‏ها باز است. همچنین است راه علم و علمى به احکام شرعى فرعى در زمان حضور معصومان(ع)، لیکن در زمان غیبت، در انسداد یا انفتاح راه تحصیل علم و علمى به احکام شرعى فرعى اختلاف است. مشهور فقیهان قائل به انفتاح‏اند، و برخى مانند میرزاى قمى و پیروان او به انسداد راه تحصیل علم و علمى معتقدند؛ از اینرو آنها را «انسدادى» نامیده‏اند.
دلیل انسداد
 انسدادی‏ها با مقدماتی ادعا میکنند که راه تحصیل علم و علمی در مباحث فرعی مسدود است که مجموعه مستندات آنان به «دلیل انسداد» شهرت دارد.
 این دلیل چهار،[1] یا پنج‏ مقدّمه دارد که «مقدّمات انسداد» نامیده میشود. و به شرح زیر است:
1. علم اجمالى به ثبوت احکام واقعى در شرع،
2. انسداد راه علم و علمى به احکام واقعى،
3. عدم جواز اهمال و اعراض از احکام واقعى،
4. عدم وجوب احتیاط در همه احکام به دلیل لازم آمدن عسر و حرج، و یا عدم جواز آن به دلیل مختل شدن نظام زندگى اجتماعى،
5. قبح ترجیح مرجوح (وهم) بر راجح (ظنّ).
نتیجه دلیل انسداد
نتیجه دلیل انسداد وجوب عمل به هر ظنّى است، مگر ظنّى که دلیل قطعى بر عدم جواز عمل به آن وجود داشته باشد، مانند قیاس.
در اینکه نتیجه دلیل انسداد کشف از حکم شارع به حجّت بودن این ظنّ است، یا صرفاً حکم عقل است، در بین قائلان به انسداد اختلاف است. از عقیده اول به «کشف» و از دیگرى به «حکومت» تعبیر می‏شود.
ظنّ‏هایى که حجیّت آنها با دلیل انسداد ثابت می‏شود، «ظنّ مطلق» نامیده میشود که در مقابل آن، «ظنّ خاص» است که حجیّت آن با دلیل خاص دیگری غیر از دلیل انسداد ثابت می‏شود.[2]
 
 
 

[1]. ر. ک: بحرانى، محمد صنقور على‏، المعجم الأصولی، ص 292، قم، عترت، چاپ اول، 1421ق؛ مظفر، محمد رضا، اصول الفقه، ج 2، ص 27- 28، بیروت، دار التعارف للمطبوعات، 1403ق.
[2]. ر. ک: هاشمی شاهرودی، سید محمود، جمعی از پژوهشگران، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت(ع)، ج ‏1، ص 692- 693، قم، مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی، چاپ اول، 1426ق.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    881808 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    544033 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    422555 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    408321 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    385441 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    367685 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    331359 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    312662 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    309926 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    308376 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...