جستجوی پیشرفته
بازدید
16452
خلاصه پرسش
همان طور که می دانیم صدقه باعث دفع بلایا می شود. با این اوصاف آیا بلاهای دفع شده به دریافت کنندگان صدقه منتقل نمی شود؟
پرسش
همان طور که می دانیم صدقه باعث دفع بلایا می شود. با این اوصاف آیا بلاهای دفع شده به دریافت کنندگان صدقه منتقل نمی شود؟
پاسخ اجمالی

«صدقه» مصدر است از مادّۀ «صدق» که جمع آن «صدقات» و به معنای عطا و بخشش كه براى ثواب مى ‏دهند آمده است.[1]

تعریف صدقه

صدقه آن چیزی است که شخص برای خدا و اثبات صداقت و راستی خویش در راه خدا به فقرا و مساکین، عطا می کند.[2]

حکم شرعی صدقه و آثار آن:

در اسلام دو نوع صدقه تشریع شده است.

1. صدقه واجب که مقصود از آن زکات است، با انواع آن. و آیۀ: «خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَ تُزَكِّيهِمْ بِهَا وَ صَلِّ عَلَيْهِمْ إِنَّ صَلاَتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ وَ اللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ»، [3] دلالت بر صدقه واجب دارد. برای کسب اطلاع از صدقه واجب و مصادیق آن سؤال شماره 2981، 4597 مطالعه فرمایید.

2. صدقه مستحب که امروزه هر گاه کسی لفظ صدقه را استعمال کند، صدقۀ مستحب به ذهن انسان خطور می کند، و مقصود سؤال کننده نیز همین صدقه مستحب است. برای اطلاع از مقدار ثواب صدقه مستحب و فرقش با قرض سؤال شماره  13033 مطالعه فرمایید.

قبل از پرداختن به اصل سؤال، به طور مختصر، آثار و فایده های صدقه را بیان می کنیم.

در روایات، برای صدقه آثار و فواید گوناگونی بیان شده است که می توان آنها را به دو بخش تقسیم کرد:

بخش اول، جلب خیرات و منفعت برای صدقه دهنده؛ مانند نزول رزق و روزی، زیاد شدن مال، برکت در مال، قرار گرفتن در رحمت پروردگار، شفای مریض و بازگشت صحت و سلامتی.

بخش دوم، دفع بدی ها و بلاها از صدقه دهنده؛ نظیر دفع غضب پروردگار، دفع نحوست روز و شب، دفع مرض، جلوگیری آتش سوزی، دفع از غرق شدن، پیش گیری از عارض شدن دیوانگی، دفع مردن به وضع بد و ناگوار. و خلاصه این که در روایات وارد شده است که صدقه، هفتاد نوع از انواع بلاها را از صدقه دهنده دفع می کند».[4]

در اکثر روایات وارده در بخش دوم، از آثار صدقه، از مادّۀ «دفع»، مانند: «یدفع»، «تدفع» و «ادفعوا» و... استفاده شده؛ از این رو برای جواب به سؤال مذکور لازم است معنای دفع در لغت بررسی شود.

دفع، در لغت به معنای «حمایت و پشتیبانی نمودن،[5] ازاله و برطرف کردن به قوت و قدرت،[6] و منع کردن آمده است».[7] بنا بر این، مراد از دفع بلا به سبب صدقه: «یعنی هر گاه بنده ای صدقه می دهد، و خداوند اراده می کند، بلاها و بدی هایی را که از آسمان به سوی زمین سرازیر می شوند از او دفع کند، خداوند با قدرت خویش، از نزول بلا جلو گیری می کند، و صدقه دهنده را از بلایا و بدی هایی که در آن روز می خواهد از آسمان به سوی زمین بر سر بنده نازل شود حفظ می کند و از بنده اش به جهت این که صدقه پرداخت کرده در برابر آن بلاها حمایت و پشتیبانی می کند». چنان که قریب به همین مضمون در روایت ابی ولاد از امام صادق(ع)[8] بیان شده است.

شایان توجه است که چون مدیریت و دستور عذاب و بلا از سوی پروردگار متعال است و او نیز بر همه کس و همه چیز علوّ و برتری و شرف مکانی و مرتبه ای دارد، از این جهت در روایات، تعبیر به نزول و سرازیر شدن بلا از آسمان، شده و آسمان هم کنایه از بلندی مرتبه است نه منظومۀ شمسی که اصطلاح امروزی است. مؤید این سخن آیاتی از قرآن است که می فرمایند: «آيا از اين ايمن هستيد كه در خشكى (با يك زلزله شديد) شما را در زمين فرو ببرد، يا طوفانى از سنگريزه بر شما بفرستد...».[9]

در آیه ای دیگر می فرمایند: «آيا خود را از عذاب كسى كه حاكم بر آسمان است در امان مى‏دانيد كه دستور دهد زمين بشكافد و شما را فرو برد و به لرزش خود ادامه دهد»؟[10]

با عنایت به این دو آیه و آیات دیگر قرآن کریم در این موضوع، استفاده می شود که بلاها گاهی آسمانی و گاهی زمینی هستند، اما مدیریت و دستور هر دو قسم از سوی پروردگار متعال است؛ از این جهت تعبیر به نزول و سرازیری بلا می شود.

با توجه به معنای دفع، در لغت و روایات وارده در باب صدقه چنین نتیجه می گیریم که: اساساً بلا و شرّی از سوی خداوند رحیم، بر صدقه دهنده نازل نمی شود تا تصور شود که شاید آن بلاها به دریافت کنندۀ صدقه منتقل شود، به عبارت منطقی، سالبه به انتفاع موضوع است؛ یعنی صدقه جلوی نزول بلا را می گیرد.

از طرفی معنای دفع، چنان چه گذشت؛ حمایت کردن خداوند از شخص صدقه دهنده در برابر بلاها و منع نزول بلا و بدی است، نه ارسال و انتقال بلا به غیر. بنابر این، هیچ دلیل عقلی یا نقلی، مبنی بر انتقال بلای دفع شده، به دریافت کننده صدقه وجود ندارد.

 


[1]. مهيار، رضا، فرهنگ ابجدى عربى- فارسى، ص 551، واژه «صدق».

[2]. مصطفوى، حسن، التحقيق في كلمات القرآن الكريم، ج 6، ص 217، ج 12، ص 59، بنگاه ترجمه و نشر كتاب، تهران، 1360 ش.

[3]. «از اموال آنها صدقه‏اى (بعنوان زكات) بگير، تا بوسيله آن، آنها را پاك سازى و پرورش دهى! و (به هنگام گرفتن زكات،) به آنها دعا كن كه دعاى تو، مايه آرامش آنهاست و خداوند شنوا و داناست»؛ توبه، 103.

[4]. كلينى، محمد بن يعقوب بن اسحاق، الكافي، محقق، غفارى، على اكبر و آخوندى، محمد، ج 4، ص 3 - 10، دار الكتب الإسلامية، تهران‏، چاپ چهارم، 1407 ق.

[5]. راغب اصفهانى، حسين بن محمد، المفردات في غريب القرآن، تحقيق، داودی، صفوان عدنان، ص 316، دارالعلم الدار الشامية، دمشق، بيروت، چاپ اول، 1412 ق.

[6]. ابن منظور محمد بن مكرم، لسان العرب، ج 8، ص 87، دار صادر، بيروت،1414 ق.

[7].  فراهيدى، خليل بن احمد، كتاب العين، ج 2، ص 45، انتشارات هجرت، قم، چاپ دوم، 1410 ق.

[8]. الكافي، ج 4، ص 5.

[9]. «فَأَمِنْتُمْ أَنْ يَخْسِفَ بِكُمْ جانِبَ الْبَرِّ أَوْ يُرْسِلَ عَلَيْكُمْ حاصِباً...»، اسراء، 68.

[10]. «أَ أَمِنْتُمْ مَنْ فِي السَّماءِ أَنْ يَخْسِفَ بِكُمُ الْأَرْضَ فَإِذا هِيَ تَمُورُ»، ملک، 16.

 

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    913710 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    584025 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    519189 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    443884 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    420299 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    378488 تفسیر
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    373628 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    360028 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    333195 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    321681 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...