جستجوی پیشرفته
بازدید
10194
آخرین بروزرسانی: 1400/11/10
خلاصه پرسش
عالم آل‌ محمد(ص) لقب کدام امام است؟
پرسش
چه کسی به امام رضا(ع) لقب عالم آل محمد داد و چرا؟
پاسخ اجمالی

بر اساس روایاتی که از رسول خدا(ص) و اهل‌بیت(ع) نقل شده است، منابع علم امامان معصوم(ع) از طریق پیامبر اکرم(ص)، ارتباط با فرشتگان، منابع مکتوب و مخصوصی که تنها در اختیار آن‌حضرات(ع) قرار دارد و الهام به دست می‌آید.[1] از آن‌جا که امامان معصوم(ع) همه از منابع واحدی بهره‌مند می‌شوند، در نتیجه علم آنها نیز یکی است. بر این اساس می‌توان تمام ائمه(ع) را عالم آل‌محمد(ص) به شمار آورد. در همین راستا از ائمه چنین وارد شده است:

  1. امام باقر(ع) از رسول خدا(ص) نقل می‌کند: حدیث آل‌محمد(ص) صعب و مستصعب(مشکل و سخت) است، جز فرشته مقرب یا پیامبر مرسل یا بنده‏ای که خدا دلش را به ایمان آزموده، به آن ایمان نمی‌آورد. پس هر حدیثی که از آل‌محمد(ص) به شما رسید و در برابر آن دل شما آرامش یافت و آن‌را آشنا دیدید، بپذیرید. و هر حدیثی را که دل شما آن‌را نپذیرفت، آن‌را به خدا و پیامبر(ص) و عالم آل‌محمد(ص) رد کنید...».[2]
  2. امام صادق‌(ع) در ذیل آیه‌ی «اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ»،[3] فرمود منظور از «مَثَلُ نُورِهِ»، رسول خدا(ص)، «کمِشْکاةٍ»، سینه آن‌حضرت(ص)، «فِیها مِصْباحٌ»، مصباح نور علم، «الْمِصْباحُ فِی زُجاجَةٍ»، علم رسول خدا(ص) است که بر دل امام علی(ع) صادر شد... سپس آن‌حضرت(ع) فرمود «یوقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبارَکةٍ زَیتُونَةٍ لا شَرْقِیةٍ وَ لا غَرْبِیةٍ»، امام علی(ع) است که نه یهودی است و نه نصرانی. امام صادق(ع) در ادامه فرمود: «یکادُ زَیتُها یضِی‏ءُ وَ لَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نارٌ»، نزدیک است که علم از سوی عالم از آل‌محمد(ص) صادر شود...».[4]

مشخص است دو روایت بالا، عنوان «عالم آل محمد» را ویژگی تمام ائمه(ع) می‌دانند؛ اما با این وجود، بر اساس برخی از روایات، امام رضا(ع) به صورت خاص عالم آل‌محمد(ص) معرفی شده است:

امام کاظم(ع) به فرزندش، اسحاق فرمود: «برادر شما علی بن موسی(ع) عالم آل‌ محمد(ص) است، مسائل خود را از وی بپرسید، و مطالب او را نگهداری کنید. من از پدرم جعفر بن محمد(ع) مکرر شنیدم که فرمود: عالم آل ‌محمد(ص) در صلب و ذریه تو است، ای کاش من او را می‌دیدم، وی با امیرالمؤمنین(ع) همنام است».[5]

نقل‌های دیگری نیز وجود دارد که در آنها از امام‌های دیگر هم با عنوان «عالم» و یا «عالم آل محمد» یاد شده است:

  1. عبداللَّه بن نجاشی به مذهب زیدیه اعتقاد داشت. وی از عمار سجستانی خواست تا از امام صادق(ع) اجازه ملاقات بگیرد. آن‌حضرت(ع) در این ملاقات، کرامتی از خود نشان داده و خطاب به او فرمودند: به یاد می‌آوری روزی را که از مقابل عده‌‏ای می‌گذشتی و آب ناودان به لباس تو ترشح کرد. تو هم گفتی: نجس است و خود را با لباس‌‌هایت در نهری انداختی و بچه‏‌ها جمع شدند و بر تو خندیدند! چه چیزی تو را وادار کرد که آن کار را انجام دادی؟ عبداللَّه به عمار گفت: چرا این قضیه را به امام(ع) گفتی؟ عمار گفت: نه به خدا سوگند من به او خبر ندادم. وقتی که آنها از مجلس امام(ع) بیرون آمدند، عبدالله گفت: ای عمار! شهادت می‌دهم فقط ایشان عالم آل‌محمد(ص) است، نه کسی دیگر.[6]
  2. شقیق بلخی گفت: سالی به حج رفتم. در بین راه کراماتی از یک جوان دیدم که باعث تعجبم شد. بعد از مدتی آن‌جوان را در مکه دیدم که جماعتی اطراف او هستند و از او مسائل حلال و حرام را می‌پرسیدند. از اطرافیان خود پرسیدم: این جوان کیست و نامش چیست؟ گفتند: او ابو ابراهیم، عالم آل‌محمّد(ص)، موسی‌ بن جعفر(ع) است.[7]

بر اساس برخی از روایات، مشخص می‌شود که برای رعایت تقیه، راویان حدیث به جای استفاده از نام اصلی آن‌حضرات، از القابی؛ مانند عالم استفاده می‌کردند؛ که در بیشتر موارد، مراد از لقب «العالم»، وجود مقدس امام کاظم(ع) است.[8]

 


[1]. «منابع علم امام (ع)»، 3024.

[2]. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج 1، ص 401، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق.

[3]. نور، 35.

[4]. شیخ صدوق، محمد بن علی‏، توحید، محقق، مصحح، حسینی، هاشم‏، ص 157 – 158، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول، 1398ق. شبیه این روایت با کمی تغییر از امام باقر(ع) نیز صادر شده است؛ همان، ص 158.

[5]. طبرسی، فضل بن حسن، اعلام الوری بأعلام الهدی، ص 328، تهران، دار الکتب الاسلامیة، چاپ سوم، 1390ق

[6]. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج 47، ص 153 – 154، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، 1403ق.

[7]. طبری آملی، محمد بن جریر، دلائل الامامة، ص 319، قم، بعثت، چاپ اول، 1413ق.

[8]. خصیبی، حسین بن حمدان، الهدایة الکبری، ص 313، بیروت، البلاغ، 1419ق؛ اعلام الوری بأعلام الهدی، ص 355؛ ر. ک: «لقب عالم برای امام کاظم(ع) و فقیه برای امام هادی(ع)»، 108202.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    758463 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • معنای ذکر «لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم» چیست و این ذکر چه آثار و برکاتی دارد؟
    738005 حدیث 1396/06/14
    «لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ»؛ یعنی هیچ نیرو و توانى جز از سوى خداوند بلندمرتبه و بزرگ نیست‏. واژه «حول» در لغت به معنای حرکت و جنبش،[1] و «قوّة» به معنای استطاعت و توانایی است.[2] بنابر ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    652285 Practical 1390/07/12
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    647224 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    641913 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    581964 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • فضیلت و آداب و شرایط نماز جمعه چیست؟ و به چه صورت خوانده می‌شود؟
    577252 نماز جمعه 1389/09/10
    در مورد جایگاه و فضیلتش نماز جمعه همین بس که سوره‌ای از قرآن به نامش می‌باشد.نماز جمعه یک از عباداتی است که به جماعت خوانده می‌شود. این نماز دو خطبه دارد که با حمد و ثنای الهی شروع می‌شود و امام جمعه در این خطبه‌ها باید مردم را به تقوای ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    560281 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
     دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    560164 جن 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • می خواهم دعا کنم همسرم در زندگی مطیع من باشد آیا در این زمینه دعایی از اهل بیت (ع) به ما رسیده است؟
    551918 Practical 1389/02/22
    دعاها، لازم نیست حتماً به زبان عربى خوانده شوند؛ هرچند به عربی بهتر است، حتى دعا در نماز به زبان فارسى جایز است.نکته مهم تر این که انسان باید شرایط دیگر تأثیر گذاری دعا ...