جستجوی پیشرفته
بازدید
1727
آخرین بروزرسانی: 1402/05/04
خلاصه پرسش
در آیه‌ای از قرآن می‌خوانیم که خورشید این اجازه را ندارد تا به ماه نزدیک شود؛ اما آیه‌ای دیگر، جمع شدن آن دو را از نشانه‌های قیامت اعلام می‌کند، آیا این دو آیه ناهمخوان نیستند؟
پرسش
با توجه به این‌که در سوره یس آمده است که: «لَا الشَّمْسُ یَنْبَغِی لَها أَنْ تُدْرِکَ الْقَمَرَ»؛ (سزاوار و شایسته نیست که خورشید ماه را ادراک نماید)، پس منظور از جمع شدن خورشید و ماه در آیه‌ی «وَ جُمِعَ الشَّمْسُ وَ الْقَمَر»، چیست؟
پاسخ اجمالی

 

خدای متعال در قرآن کریم، در سوره قیامت به یکی از نشانه‌های برپایی قیامت اشاره می‌کند و می‌فرماید:

«وَ جُمِعَ الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ»؛[1] و (در آن روز) خورشید و ماه با هم یکی می‌شوند.

اما در آیه‌ای دیگر فرموده است:‌ «لَا الشَّمْسُ یَنْبَغِی لَها أَنْ تُدْرِکَ الْقَمَرَ...»،[2] نه خورشید را سزد که به ماه برسد و نه شب می‌تواند بر روز پیشى گیرد؛ بلکه هر کدام در مسیر خود شناورند.

در ظاهر به نظر می‌رسد این که این دو آیه با هم همخوان نیستتند؛ اما باید گفت در این دنیا، میلیون‌ها سال است که خورشید و ماه، همواره در آن مسیرى هستند که برایشان ترسیم شده، نه خورشید به ماه می‌رسد و نه ماه در خورشید جذب می‌شود تا به این طریق، تدبیرى که خدا به وسیله‌ی آن دو جارى ساخته مختل نشود، و همین‌گونه نه شب از روز جلو می‌افتد و نه روز از شب؛ بلکه این دو وضعیت با تدبیر خدا پشت سر هم قرار دارند، و ممکن نیست از یکدیگر جلو بیفتند، و در نتیجه همیشه شب باشد و یا همیشه روز![3]

اما در قیامت این روند به هم خورده و وضعیت عالم ماده به گونه‌ای دیگر رقم خواهد خورد؛ در آن‌روز، «تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَیْرَ الْأَرْضِ وَ السَّماواتُ وَ بَرَزُوا لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّار»؛[4] زمین، به زمینى دیگر تغییر یافته و وضعیت آسمان‌ها نیز تغییر می‌یابد و مردم در پیش‌گاه خداى یگانه مقتدر حاضر خواهند شد.[5]

بر این اساس، دو آیه یادشده ناهمخوان نیستند؛ زیرا یک آیه در مورد وضعیت خورشید و ماه در دنیا، و آیه دیگر راجع به وضعیت آن دو در آخرت است.

حال منظور از جمع‌شدن ماه و خورشید در آستانه قیامت چیست؟ مفسران تفسیرهاى مختلفی ارائه کرده‌اند؛ مانند:

  1. هر دو با هم از مغرب طلوع می‌کنند.[6]
  2. هر دو نور خود را از دست می‌دهند.[7]
  3. جمع ‌شدن خورشید و ماه تنها بیان یک نمونه است؛ زیرا تمام کرات و سیارات از ستارگان تا کره زمین یک‌‌جا جمع می‌شوند؛ چون این کرات غیر از حرکت دورى یک حرکت مستقیم نیز دارند و در نهایت همه از حرکت بازایستاده و تماما یک‌جا جمع می‌شوند.[8]
  4. ماه به تدریج تحت تأثیر جاذبه خورشید به آن نزدیک و سرانجام به سوى آن جذب و جمع می‌شود، و هر دو بی‌فروغ می‌گردند.[9]

بنابر این، تا زمانی که خورشید خورشید است و ماه ماه، با هم قابل جمع‌ شدن نیستند؛ اما هنگامی که قیامت برپا شود این قانون تغییر می‌کند، و قانون آن‌روز حاکم خواهد شد.

به هر حال، آیه فوق به یکی از مهم‌ترین پدیده‌هاى تحولات آخر جهان، یعنى جمع‌ شدن خورشید و ماه اشاره می‌کند.

در آیات دیگر نیز به موضوعاتی مشابه اشاره شده است، مانند: «إِذَا الشَّمْسُ کُوِّرَتْ»؛[10] (هنگامى که خورشید تاریک شود).

همان‌گونه که می‌دانید، نور ماه از خورشید است، و هنگامى که خورشید تاریک شود ماه نیز تاریک می‌گردد، در نتیجه کره زمین در تاریکى وحشتناکى فرو می‌رود. و به این ترتیب با یک انقلاب و تحول عظیم، جهان پایان می‌‏یابد و سپس با تحول عظیم دیگرى (با نفخه صور دوم که نفخه حیات است) رستاخیز انسان‌ها آغاز می‌گردد.[11]  


[1]. قیامت، 9.

[2]. یس، 40.

[3]. ر. ک: طباطبائی، سید محمد حسین‏، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ‏17، ص 91، قم، دفتر انتشارات اسلامی‏، چاپ پنجم‏، 1417ق..

[4]. ابراهیم، 48.

[5]. ر. ک: «تفسیر آیه «یوم تبدل الارض غیر الارض»، 23055.

[6]. ‏زمخشری، محمود، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، ج ‏4، ص 660، بیروت، دار الکتاب العربی، چاپ سوم، 1407ق؛ رشیدالدین میبدی، احمد بن ابی سعد، کشف الأسرار و عدة الأبرار، تحقیق، حکمت‏، علی اصغر، ج ‏10، ص 302، تهران، امیر کبیر، تهران، چاپ پنجم، 1371ش.

[7]. کشف الأسرار و عدة الأبرار، ج ‏10، ص 302.

[8]. ر.ک: طیب، سید عبد الحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، ج ‏13، ص 294، تهران، اسلام، چاپ دوم، 1378ش..

[9]. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ‏25، ص 289، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ اول، 1374ش.

[10]. تکویر، 1.

[11]. تفسیر نمونه، ج ‏25، ص 289.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • قضا و قدر الهی را به زبانی ساده و روان توضیح دهید؟
    15804 قضا و قدر 1400/05/12
    «قضا» یعنی حکم، قطع و حتمیت. در نظام آفرینش، ‌موجودات مادی از چندین راه ممکن است به وجود بیایند، به عنوان مثال اگر به خانه‌ی شما از چند کوچه راه باشد، ورود به خانه‌ی شما از چند راه ممکن است. حال اگر از میان چندین ...
  • آداب و احکام قبل و بعد از مردن چیست؟
    265998 احتضار 1392/02/30
    آدابى که در این باره مطرح است، دو بخش دارد؛ بخشى مربوط به قبل از مرگ است که با عنوان «احکام محتضر» از آن یاد مى‌شود و از جمله آنها، این است که باید شخص را در هنگام مردن به پشت بخوابانند به طورى که کف پاهایش به ...
  • این که می گویند خدا فلان بنده اش را به خودش وا گذاشته است، معنایش چیست؟
    22794 تفسیر 1389/11/04
    این یک مفهوم قرآنی است. خداوند متعال در قرآن می فرماید:"نَسُوا اللَّهَ فَنَسِیَهُمْ "؛ خدا را فراموش کردند، و خدا (نیز) آنها را فراموش کرد. این معنایش این است که چون برخی از انسان ها در دنیا خدا را ...
  • آیا حقیقت حضرت علی (ع) ازلی است؟
    16128 دانش، مقام و توانایی های معصومان 1388/02/12
    معنای ازلی بودن این است که موجودی در گذشته، سابقه عدم (نبود) نداشته باشد؛[1] یعنی همیشه وجود داشته است. منظور از حقیقت حضرت علی (ع)، اگر وجود مادی ایشان باشد روشن است که وجود مادی ایشان ازلی نیست ولی اگر منظور از حقیقت، ...
  • آیا روزه بدون خواندن نماز صحیح و قبول است؟
    114384 Laws and Jurisprudence 1390/05/26
    مطابق با آموزه‌های دینی، نماز اولین فعل عبادی در میان اعمال دینی ما است؛ یعنی پس از اصول اعتقادی (اصول دین)، در مرحله عمل (که از آن به فروع دین تعبیر می‌شود)، اولین چیزی که موضوعیت دارد، نماز است که از آن به ستون و عمود دین تعبیر شده ...
  • منظور از فراز «فاقد کل مفقود» در برخی دعاها چیست؟
    5223 حدیث 1397/06/18
    در مورد معنای جمله «وَ فاقِدَ کُلِ‏ مَفْقُود»[1] که در توقیعی از سوی امام زمان(عج) در دعای ماه رجب، وارد شده است، احتمالاتی وجود دارد: 1. واژه «فقدان» از ریشه «فقد» به معنای عدم و نیستی است،[2] و «فَقَدَهُ»؛ یعنی‌ ...
  • آیا زبان عربی بر باقی زبان‌ها برتری دارد؟
    14381 علوم قرآنی 1392/01/14
    در ابتدا باید به این نکته توجه داشت، که الزامی نیست تا وحی الهی با کامل‌ترین زبان نازل شود، همان‌گونه که شاهدیم برخی از کتاب‌های آسمانی با زبانی غیر از زبان عربی نازل شده‌اند. از سوی دیگر بررسی دقیق ساختار یک زبان و مقایسه آن با دیگر ...
  • آیا فروشنده و راهنمایی کننده روش مصرف قرص "سقط جنین" مباشر سقط محسوب می‌گردد؟ این گناه حق الناس دارد؟
    11771 سقط جنین 1393/02/22
    مباشر سقط به کسی گفته می‌شود که عمل سقط را انجام می‌دهد مانند زنی که قرص می‌خورد یا کسی که آمپول تزریق می‌کند، اما فروشنده قرص یا آموزش دهنده سقط، مباشر محسوب نمی‌شود. ولى به هر حال فروش این‌گونه محصولات و یا راهنمایى (در حدى که مصداق کمک ...
  • خلاصه‌ای از زندگی ام سلمه همسر پیامبر اسلام(ص) را بیان کنید؟
    10795 تاريخ بزرگان 1399/09/05
    نام و نسب ام سلمهام سلمه، کنیه‌ی یکی از امهات المؤمنین از همسران گرامی پیامبر اسلام(ص) است که نامش قبل از اسلام، هند، یا رمله بود.[1] پدرش سهیل[2] و یا حذیفه با کنیه‌ی ابی‌مغیره، ملقب به زاد الرکب،[3] ...
  • چه قیام‌ها و شورش‌هایی در زمان امامت امام هادی(ع) اتفاق افتاد؟
    8615 تاریخ 1393/10/18
    در دوران امامت امام هادی(ع) که با حکومت چندین خلیفه عباسی همزمان بود، برخوردهای اعتقادی، مناقشه‌های علمی، تبعیض‌های قومی، فشارهای اقتصادی و سیاسی؛ جنبش‌های مختلفی را با انگیزه‌های دینی یا غیر دینی برانگیخت که برخی از آنها مانند حرکت کولی‌ها را نمی‌توان به هیچ وجه، قیامی اسلامی دانست، ...

پربازدیدترین ها