جستجوی پیشرفته
بازدید
525
آخرین بروزرسانی: 1403/02/31
خلاصه پرسش
اگر فردی سه بار در نمازش دچار حواس‌پرتی شود، دستور می‌آید که نماز را به صورتش بزنید! آیا خدایی که مهربان‌تر از مادر است، روزی پنج‌بار چنین دستوری را برای بنده نمازگزارش صادر می‌کند؟!
پرسش
سلام؛ می‌گویند خدا صد برابر از مادر مهربان‌تر است. اما من از بچگی با روایاتی برخورد کردم که نشانگر آن است که خدا مهربان نیست! مثلا این‌که اگر بنده‌ای در نماز بیش از سه بار حواسش پرت شود، به فرشتگان می‌گوید که نمازش را به صورتش بزنید!! اگر از همان بچگی تا حالا خدا روزی پنج‌بار و با چنین لحنی درباره من با فرشتگانش حرف بزند، می‌توان به او مهربان گفت؟!
پاسخ اجمالی

 

  1. خدای متعال در قرآن کریم بارها به مهربان‌بودن خود تصریح کرده و فرمود که من مهربان‌ترین مهربانانم:

«... فَاللَّهُ خَیْرٌ حافِظاً وَ هُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمینَ»؛[1] خداوند بهترین حافظ، و مهربان‌ترین مهربانان است.

«قالَ لا تَثْریبَ عَلَیْکُمُ الْیَوْمَ یَغْفِرُ اللَّهُ لَکُمْ وَ هُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمینَ»؛[2] امروز ملامت و توبیخى بر شما نیست! خداوند شما را می‌‏بخشد و او مهربان‌ترین مهربانان است.

بر این اساس، مهربان‌بودن خدای متعال نسبت به افراد باایمان، موضوعی نیست که بتوان در آن تردید کرد.[3]

  1. نماز وسیله‌ای برای ارتباط انسان با خدا است و اگر انسان در ضمن سخن با خدا، حواسش جای دیگر باشد، به نوعی سبک‌شمردن نماز به شمار خواهد آمد.

با این وجود برای سبک‌شمردن نماز نمی‌توان مصداق معینی را تعیین کرد؛ چرا که این مسئله به حسب افراد و حالات متفاوت است. آنچه به صورت قطعی می‌توان گفت؛ این است که هر کاری که به نوعی بی‌اعتنایی به نماز محسوب شود، مصداق سبک‌شمردن نماز خواهد بود، و گرنه تنها اول وقت نخواندن، با عجله خواندن، حواس‌پرتی و ... را نمی‌توان مصداق کامل سبک شمردن، یا ضایع نمودن نماز به حساب آورد.

اما در مورد روایت موجود در پرسش باید گفت: با بررسی‌هایی که انجام شد روایت موجود در پرسش را در منابع نیافتیم، شاید ترکیبی از دو روایت ذیل باشد.

الف) متن یکی از روایات موجود در این زمینه از قرار زیر است:

«إِذَا قَامَ الْعَبْدُ إِلَى الصَّلَاةِ أَقْبَلَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَیْهِ بِوَجْهِهِ فَلَا یَزَالُ مُقْبِلًا عَلَیْهِ حَتَّى‏ یَلْتَفِتَ‏ ثَلَاثَ‏ مَرَّاتٍ‏ فَإِذَا الْتَفَتَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ أَعْرَضَ عَنْهُ»‏؛[4] هنگامی که بنده‌اى به نماز ایستد، خدای بزرگ به صورت تمام‌رخ به او می‌نگرد و همواره (تا پایان نماز) رویش به سمت او است، مگر آن‌که سه بار [به غیر خدا] توجه کند (و از خدا غافل شود) که در این صورت خداوند نیز از او روى‌گردان خواهد شد.

ب) به نظر می‌رسد مقصود این روایت موردی باشد که این حواس‌پرتی به نوعی همراه با بی‌اعتنایی و سهل‌انگاری باشد؛ زیرا در روایت کلمه «التفت» آمده است که به نوعی نشانگر اختیاری بودن حواس‌پرتی است؛ یعنی فردی با اختیار و با برنامه‌ریزی قبلی در وسط نماز، ذهن خود را درگیر اموری ‌کند که عملا قطع‌کننده اتصال او با خداوند است.

پس طبیعی است که خداوند نیز دیگر توجه خاصی به او نداشته باشد.

تصور کنید شما شعری را در ستایش مادر از گذشته‌های دور به یاد دارید و اکنون می‌خواهید آن‌را برای مادر مهربانتان بخوانید. اگر مادرتان در این میان متوجه شود که ذهنتان جای دیگری بوده و تنها چیزی را از حفظ برای او می‌خوانید، به یقین ستایش شما بر روح و روان او تأثیرگذار نبوده و موجب شادمانی‌اش نخواهد شد.

طبیعی است نمازی که در آن توجهی نباشد، تأثیری در تکامل معنوی انسان ندارد، ولی با این وجود، مهربانی خداوند منجر به آن شده است که نیازی به اعاده و قضای چنین نمازی نداشته باشیم؛ بلکه تکلیفمان ساقط شده و عذابی از این بابت در انتظارمان نیست. البته برای جبران چنین کاستی‌هایی فرمود نوافلی را به جا آوریم که در این صورت، همان نماز واجب ناقصمان نیز به بهترین وجهی پذیرفته خواهد شد.

از این‌رو، اگر در روایتی آمده باشد که چنین نمازی به صورتش کوبیده می‌شود، این تنها کنایه‌ای از آن است که فرد نتوانسته با این نماز خود، جایگاه معنوی‌اش را ارتقا دهد:

«إن الصلاة أفضل العبادة لله و هی أحسن صورة خلقها الله فمن أداها بکمالها و تمامها فقد أدى واجب حقها و من تهاون فیها ضرب بها وجهه»؛‏[5] نماز بهترین عبادت خدا و زیباترین مظهر آفرینش پروردگار است و به همین دلیل، هرکس آن‌را به صورت تمام و کمال بخواند، حقش را ادا کرده؛ اما هرکس آن‌را سبک شمرد، نمازش به صورتش کوبیده خواهد شد.


[1]. یوسف، 64.

[2]. یوسف، 92.

[3]. ر. ک: مهربان بودن خدای متعال؛ «خدای مهربان‌تر از مادر».

[4]. برقی، ابو جعفر احمد، محاسن، محقق، مصحح، محدث، جلال الدین،‏ ج ‏1، ص 81، قم، دار الکتب الإسلامیة، چاپ دوم، 1371ق .ر. ک: بی‌توجهی در نماز و عقوبت آن

[5]. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج ‏81، ص 246، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، 1403ق.

 

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • قضا و قدر الهی را به زبانی ساده و روان توضیح دهید؟
    15804 قضا و قدر 1400/05/12
    «قضا» یعنی حکم، قطع و حتمیت. در نظام آفرینش، ‌موجودات مادی از چندین راه ممکن است به وجود بیایند، به عنوان مثال اگر به خانه‌ی شما از چند کوچه راه باشد، ورود به خانه‌ی شما از چند راه ممکن است. حال اگر از میان چندین ...
  • آداب و احکام قبل و بعد از مردن چیست؟
    265998 احتضار 1392/02/30
    آدابى که در این باره مطرح است، دو بخش دارد؛ بخشى مربوط به قبل از مرگ است که با عنوان «احکام محتضر» از آن یاد مى‌شود و از جمله آنها، این است که باید شخص را در هنگام مردن به پشت بخوابانند به طورى که کف پاهایش به ...
  • این که می گویند خدا فلان بنده اش را به خودش وا گذاشته است، معنایش چیست؟
    22794 تفسیر 1389/11/04
    این یک مفهوم قرآنی است. خداوند متعال در قرآن می فرماید:"نَسُوا اللَّهَ فَنَسِیَهُمْ "؛ خدا را فراموش کردند، و خدا (نیز) آنها را فراموش کرد. این معنایش این است که چون برخی از انسان ها در دنیا خدا را ...
  • آیا حقیقت حضرت علی (ع) ازلی است؟
    16128 دانش، مقام و توانایی های معصومان 1388/02/12
    معنای ازلی بودن این است که موجودی در گذشته، سابقه عدم (نبود) نداشته باشد؛[1] یعنی همیشه وجود داشته است. منظور از حقیقت حضرت علی (ع)، اگر وجود مادی ایشان باشد روشن است که وجود مادی ایشان ازلی نیست ولی اگر منظور از حقیقت، ...
  • آیا روزه بدون خواندن نماز صحیح و قبول است؟
    114384 Laws and Jurisprudence 1390/05/26
    مطابق با آموزه‌های دینی، نماز اولین فعل عبادی در میان اعمال دینی ما است؛ یعنی پس از اصول اعتقادی (اصول دین)، در مرحله عمل (که از آن به فروع دین تعبیر می‌شود)، اولین چیزی که موضوعیت دارد، نماز است که از آن به ستون و عمود دین تعبیر شده ...
  • منظور از فراز «فاقد کل مفقود» در برخی دعاها چیست؟
    5223 حدیث 1397/06/18
    در مورد معنای جمله «وَ فاقِدَ کُلِ‏ مَفْقُود»[1] که در توقیعی از سوی امام زمان(عج) در دعای ماه رجب، وارد شده است، احتمالاتی وجود دارد: 1. واژه «فقدان» از ریشه «فقد» به معنای عدم و نیستی است،[2] و «فَقَدَهُ»؛ یعنی‌ ...
  • آیا زبان عربی بر باقی زبان‌ها برتری دارد؟
    14381 علوم قرآنی 1392/01/14
    در ابتدا باید به این نکته توجه داشت، که الزامی نیست تا وحی الهی با کامل‌ترین زبان نازل شود، همان‌گونه که شاهدیم برخی از کتاب‌های آسمانی با زبانی غیر از زبان عربی نازل شده‌اند. از سوی دیگر بررسی دقیق ساختار یک زبان و مقایسه آن با دیگر ...
  • آیا فروشنده و راهنمایی کننده روش مصرف قرص "سقط جنین" مباشر سقط محسوب می‌گردد؟ این گناه حق الناس دارد؟
    11771 سقط جنین 1393/02/22
    مباشر سقط به کسی گفته می‌شود که عمل سقط را انجام می‌دهد مانند زنی که قرص می‌خورد یا کسی که آمپول تزریق می‌کند، اما فروشنده قرص یا آموزش دهنده سقط، مباشر محسوب نمی‌شود. ولى به هر حال فروش این‌گونه محصولات و یا راهنمایى (در حدى که مصداق کمک ...
  • خلاصه‌ای از زندگی ام سلمه همسر پیامبر اسلام(ص) را بیان کنید؟
    10795 تاريخ بزرگان 1399/09/05
    نام و نسب ام سلمهام سلمه، کنیه‌ی یکی از امهات المؤمنین از همسران گرامی پیامبر اسلام(ص) است که نامش قبل از اسلام، هند، یا رمله بود.[1] پدرش سهیل[2] و یا حذیفه با کنیه‌ی ابی‌مغیره، ملقب به زاد الرکب،[3] ...
  • چه قیام‌ها و شورش‌هایی در زمان امامت امام هادی(ع) اتفاق افتاد؟
    8615 تاریخ 1393/10/18
    در دوران امامت امام هادی(ع) که با حکومت چندین خلیفه عباسی همزمان بود، برخوردهای اعتقادی، مناقشه‌های علمی، تبعیض‌های قومی، فشارهای اقتصادی و سیاسی؛ جنبش‌های مختلفی را با انگیزه‌های دینی یا غیر دینی برانگیخت که برخی از آنها مانند حرکت کولی‌ها را نمی‌توان به هیچ وجه، قیامی اسلامی دانست، ...

پربازدیدترین ها