جستجوی پیشرفته
بازدید
5500
آخرین بروزرسانی: 1398/08/14
خلاصه پرسش
منبع و مستند توصیفات منتسب به امام علی(ع) از شهرهای شرق ایران و خراسان قدیم چیست و آیا تمام آنچه به حضرتشان منتسب شده، مطابق با واقعیت است؟
پرسش
آیا توصیفی که امام علی(ع) از شهرهای خراسان ارائه کرده است، صحیح می‌باشد؟
پاسخ اجمالی

برخی گزارشات تاریخی حاکی از آن است که عمر بن خطاب به ابوموسی اشعری توصیه کرد که به سمت خراسان حمله نکند و نوشت ای کاش میان مسلمانان و اهل خراسان کوه‌های از آهن و درهای از آتش قرار داشت که مانند سد یأجوج و مأجوج بین آنها فاصله می‌انداخت؛ اما امام علی(ع) فرمود: اگرچه خراسان از ما دور است، اما منطقه ارزشمندی است:

1. مرو: شهری است که ذوالقرنین[1] آن‌‌را بنا کرده و عزیر نبی(ع) در آن‌جا نماز خواند. هم‌چنین زمینی نیکو دارد که آب‌های گوارا را بر آن گذرد و بر هر دروازه آن فرشته‌ای با شمشیر کشیده ایستاده و بلاها را دفع می‌کند و آن شهر با غلبه گشوده نشود، مگر به دست قائم آل محمد(ص).

2. خوارزم: شهری است که  هر کسی در آن‌جا اقامت کند، پاداش کسی را دارد که در راه خدا جهاد مى‏کند. خوشا به حال کسی که در خوارزم از نمازگزاران باشد.

3. بخارا: گویا مردانش را می‌بینم که مانند پوست کوبیده خواهند شد.

4. سمرقند: این شهر در آخر زمان به دست ترکان شکست می‌خورد و نابودی مردم آن‌جا به دست آنان رقم خواهد خورد.

5 و 6. شاش و فرغانه: خداوند مصلحت‌هایی برای آن شهرها در نظر دارد و خوشا به حال کسی که در آن‌جا چند رکعت نماز بخواند.

  1. ابیجاب؛ کسی که در آن‌جا بمیرد، ثواب شهید را خواهد داشت.
  2. بلخ: این شهر یک‌بار نابود شد و اگر بار دیگر نابود شود، هرگز آباد نخواهد شد. ای کاش میان ما و شهر بلخ کوه قاف و کوه صاد فاصله بود.
  3. طالقان: خدا در آن‌جا گنج‌هایی نه از جنس طلا و نقره، بلکه از مردان باایمان دارد که خداوند را خوب می‌شناسند و در آخر زمان از یاران مهدی(عج) خواهند بود ... .[2]
  4. ترمذ: طاعونی وحشتناک آن‌را فرا خواهد گرفت و مردمش را نابود خواهد کرد.
  5. واشجرده: تا نفر آخر به صورت وحشتناکی به دست دشمنانشان کشته خواهند شد و شهرشان نابود خواهد شد.
  6. سرخس: زلزله بسیار بزرگی در آن رخ خواهد داد که مردم از ترس و وحشت آن خواهند مرد.
  7. سجستان(سیستان): گروهی در آنجا پدیدار خواهند شد که قرآن را قرائت کرده اما بدان عمل نمی‌کنند و از اسلام، مانند تیر از کمان، بیرون می‌روند و در آخر الزمان زیر کوهی از شن مدفون خواهند شد.
  8. سوج: سی دجال در آن‌جا هستند که هر کدامشان اگر همه‏ مردم را بکشند، غمی ندارند.
  9. نیشابور: مردم آن با رعد و برق و صاعقه نابود می‌گردند و بعد از آبادی و جمعیت فراوان، آن شهر ویران خواهد شد.
  10. گرگان: مردمانش چه خوب مردمی بودند اگر در جهت رضایت خدا گام برمی‌داشتند؛ اما سنگ‌دلند و فاسقان فراوانی در آن وجود دارند.
  11. قومس: بندگان صالح فراوانی در آنجا زندگی می‌کنند و هیچ‌گاه آن شهر از بندگان نیک خدا خالی نخواهد شد.
  12. دامغان: زمانی که جمعیت سواره و پیاده آن افزایش یابد، نابود خواهد شد.
  13. سمنان: مردم آن به سختی معاش می‌کنند تا آن‌گاه که قائم آل محمد(ع) خروج کند که در زندگی آنان گشایشی رخ خواهد داد.
  14. طبرستان:[3] مؤمنانش اندک و فاسقانش فراوانند. به دریا نزدیک بوده و دشت و کوه آن‌جا دارای منفعت است.
  15. شهر رى:[4] مردم آنجا به فتنه عادت کرده و همواره در آن سرزمین، فتنه وجود خواهد داشت و نابودی آن تنها به دست دیلمیان در آخر الزمان خواهد بود و آن قدر از آنان کشته خواهد شد که تنها خدا تعدادشان را می‌داند.‏انگیز به آنجا فراوان وارد می‌شوند و در آخر زمان مردم دیلم به آنها حمله می‌کنند و مردم زیادی از آنها کشته می‌شوند. در آن‌جا هشت نفر از سادات بنی‌هاشم نماز می‌خوانند که هر یک ادعای خلافت دارند. مردی بزرگ که نام یکی از پیامبران را دارد، در محاصره قرار گرفته و بعد از چهل روز کشته می‌شود. در ایام سفیانی نیز بلا و قحطی آنان را فرا خواهد گرفت.

سپس امام علی(ع) ساکت شد. عمر گفت: ما را به فتح خراسان تشویق کردی! امام(ع) فرمود: اتفاقات خراسان بیشتر از آن است که گفتم و خراسان نخست به دست بنى ‏امیه فتح خواهد شد و بعد از آن به زیر سلطه بنی‏هاشم در می‌آید.[5]

در ارتباط با این گزارش باید گفت؛ اگرچه شخصیت «ابن اعثم» نویسنده کتاب الفتوح چندان شناخته شده نیست، اما با این وجود،‌ کتاب یاد شده، منبع کهنی است که استناد به آن نادرست نخواهد بود. در همین راستا آنچه در این گزارش آمده را نه می‌توان کاملاً مردود دانست و نه گمان قوی به درستی آن یافت. به هرحال، این گزارش نوعی پیش‌گویی از آینده صدها و هزاران ساله این شهرها بوده و به رخدادهایی می‌پردازد که ممکن است با فاصله‌های بسیاری از هم رخ دهد (و چه بسا برخی از آنها – مانند فتح خراسان توسط بنی امیه و سپس بنی عباس که تیره‌ای از بنی هاشمند - تا کنون رخ داده باشد).

با توجه به آنچه گفته شد نمی‌توان با استناد به گزارش، تقدس و یا شوم‌ بودن منطقه‌ای را در زمان حاضر اثبات کرد.[6]

 

 

 

[1]. «ذوالقرنین»، 5214؛ «قوم یأجوج و مأجوج و اقدامات ذوالقرنین در مقابل آنان»، 2241؛ «علت نام‌گذاری ذوالقرنین به این اسم»، 41782؛ «چگونگی ساخت سد ذوالقرنین از نگاه قرآن کریم»، 87735.

[2]. « یاران امام زمان(ع) از طالقان‏»، 72484.

[3]. «چگونگی ورود اسلام به مازندران»، 67353؛ «زندگی‌نامه محمد بن زید علوی»، 96493.

[4]. «مقصود از «زوراء» در روایات»، 53208.

[5]. ابن اعثم کوفی، احمد بن اعثم، الفتوح، تحقیق، شیری، علی، ج 2، ص 319 – 321، بیروت، دار الاضواء، 1411ق.

[6]. «بررسی روایت نکوهش اهالی برخی شهرها»، 49939؛

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • ابعاد مدیریتی ولایت فقیه از نظر فقه کدام است؟
    13288 System 1388/01/27
    فقیه به استناد ادلّه ولایت فقیه، در زمان غیبت به عنوان زمامدار جامعه اسلامى و نایب معصومان ‏(ع) و داراى مقام ولایت و زمامدار امور جامعه اسلامى است. از این رو، آنچه براى رهبرى و اداره جامعه لازم است و عقلاى عالم آن را در زمره حقّ و اختیارات رهبران ...
  • آیا امام حسین(ع) فرزندی با نام عُمَر داشت؟
    19005 اهل بیت و یاران 1392/05/31
    در برخی از منابع تاریخی آمده است که امام حسین(ع) فرزندی به نام «عُمَر» داشت که همراه برادرش امام سجاد(ع) همراه کاروان در مجلس یزید بود.[1] سن او هفت سال و یا چهار سال گزارش شده است.[2] گفتنی است؛ برخی ...
  • قرائت قرآن توسط فرد جنب و حائض چه حکمی دارد؟
    486067 حیض و نفاس 1388/06/10
    خواندن قرآن برای فرد جنب یا زن حائض حرام نیست، بلکه خواندن بیشتر از هفت آیه از سوره‏هایى که سجده واجب ندارد، بر جنب مکروه است.[1] همچنین خواندن قرآن براى زن حائض مکروه است.[2]زن حائض اگر از دبر با شوهر خود ...
  • آیا حمزه عموی پیامبر اسلام (ص) ازدواج کرده و دارای همسر و فرزند بود؟
    27244 تاريخ بزرگان 1391/03/18
    حضرت حمزة بن عبد المطلب، عموی پیامبر اسلام (ص) ازدواج کرده، و دارای همسر و فرزند بود، البته فرزندانش در زمان حیات پدر از دنیا رفتند. این که پیامبر اکرم فرمود عمویم گریه کنندگانی ندارد و از منزلش صدای گریه شنیده نمی شود، منافاتی با ازدواج ...
  • اگر نمازی قضا شد، آیا واجب است قضاى آن‌را در همان روز به جا آورد؟
    61433 نماز قضا و استیجاری 1396/02/27
    نمازی که انسان می‌خواهد قضای آن‌را به جا آورد، دو صورت دارد:نماز قضا مربوط به روزهای گذشته است؛الف. اگر تعداد نمازهای قضا بیش از یکی است، گرچه به جا آوردن آنها واجب فوری نیست، ولی نباید در انجام آنها سستی و کوتاهی کرد.[1]ب. اگر فقط یک نماز قضا ...
  • چرا صفت رئوف و رحیم که در تمام قرآن فقط برای خداوند به کار رفته، در آیه 128 سوره توبه برای پیامبر استفاده شده است؟
    17786 تفسیر 1391/03/07
    1. الفاظ و واژه ها در تمام زبان ها و فرهنگ ها، عموماً کاربرد مشترک دارند، به ویژه هنگامی که صفت واقع می شوند؛ ازاین رو در قرآن کریم الفاظ و کلماتی مشاهده می شود که از لحاظ مفهومی هم بر خداوند و هم بر بندگان ...
  • مراد از ایجاب و قبول چیست؟
    37134 خطبه ازدواج 1393/03/21
    برای انعقاد هر قراردادی لازم است طرفین آن قرارداد، قصد و ارادهٔ ایجاد قرارداد را داشته باشند. علاوه براین لازم است این قصد و اراده، بیان شود تا معلوم گردد که شخص، قصد انعقاد معامله را دارد. چیزی که نشانگر قصد و ارادهٔ طرفین قرارداد است ایجاب و ...
  • فلسفه خواندن نماز میت چیست؟
    21039 نماز میت 1393/10/21
    همان‌گونه احترام به مسلمان زنده واجب است، لازم است مرده او نیز مورد تکریم و احترام قرار گیرد؛ لذا در شرع اسلام احکامی؛ مانند غسل، کفن و دفن و خواندن نماز بر بدن او واجب شده است. در ارتباط با فلسفه نماز میت، امام ...
  • معنای حدیث «احْفَظْ لِسَانَکَ تَسْلَمْ وَ لَا تَحْمِلِ النَّاسَ عَلَى رِقَابِنَا» چیست؟
    17738 درایه الحدیث 1392/06/20
    ابو على جَوّانى گوید: امام صادق(ع) را دیدم انگشت را به بالاى لب‌هاى شریفش گذاشته و به غلامش سالم می‌فرماید: «اى سالم! زبانت را نگه دار تا سالم بمانى و مردم را بر گردن ما سوار مکن»؛ یعنی کاری نکن و سخنی نگو که مردم با ما دشمن ...
  • آیا قرآن و تورات در موضوع چگونگی خلقت اولیه عالم، اتفاق نظر دارند؟
    13982 آفرینش انسان و جهان 1393/12/29
    قرآن اشاره به خلقت‌ شش‌ر‌وزه جهان کرده‌ ولی جزئیات چندانی را ذکر نمی‌کند. در مقابل؛ تورات ضمن آن‌که زمان شش‌روزه را پذیرفته است، اما جزئیات را به صورت پیاپی ذکر کرده و مراحل خلقت در هر یک از این روزهای شش‌گانه را بیان می‌کند. البته بسیاری از جزئیات ...

پربازدیدترین ها