جستجوی پیشرفته
بازدید
30788
آخرین بروزرسانی: 1399/06/22
خلاصه پرسش
چرا هنگامی که به منزل امام علی(ع)، هجوم بردند، امام(ع) هیچ عکس العملی در جهت دفاع از اهل‌بیت خود نشان نداد؟!
پرسش
زمانی که عده‌ای برای بردن حضرت علی(ع) به مسجد و گرفتن بیعت، منزل ایشان را به آتش کشیده و آن همه فجایح تاریخی و بشری به وجود آورده بودند! چرا آن‌حضرت با دیدن این صحنه‌ها، هیچ عکس العملی نشان نداد؟!
پاسخ اجمالی

با توجه به این‌که ائمه(ع) از هر گونه گناه، خطا و فراموشی معصوم‌اند، باید به صحت رفتار و سیرۀ امامان(ع) اعتقاد داشت و به مقدار توان به دنبال کشف اسرار و دلایل آن باشیم، تا به عنوان الگو در زندگی خود به کار بندیم.

از طرف دیگر با تحلیل رفتار و سیرۀ امامان(ع) می‌توان به خردمندی و دوراندیشی آنان در تمام موضع‌‏گیری‌ها پی برد؛ زیرا رفتار و موضع‌‏گیری امامان، سبب تأثیرگذاری در طول تاریخ و پیروزی نهایی حق بر باطل می‌باشد. با این نگاه صبر و سکوت امام علی(ع)، فریادی رسا بر مظلومیت آن‌حضرت در طول تاریخ است. سکوت حضرت، زمینۀ سوء استفاده دشمنان را خشکاند تا نهال نو پای اسلام بتواند به رشد و تعالی خود ادامه دهد.

او خود بیان می‌­دارد که انگیزۀ سکوتش حفظ دین، حفظ وحدت اسلامی و رعایت مصالح جهان اسلام بود.

پاسخ تفصیلی

دربارۀ رفتار و سیرۀ معصومان(ع) از دو زاویه "پیش‌نگاه" و "پس‌نگاه" می‌‏توان به قضاوت نشست.

با نگرش "پیش‌نگاه" امامان(ع) معصوم هستند و "قول، فعل و تقریر" آنان از هر گونه خطا و اشتباه مصون است، بویژه در مواردی که به امامت و هدایت جامعه مربوط است. در این‌گونه موارد تمامی علما نسبت به عصمت امامان(ع) اتفاق نظر دارند. با پایبندی به این اصل اساسی باید به صحت رفتار و سیرۀ امامان(ع) اعتقاد داشت و به مقدار توانایی به دنبال کشف اسرار و دلایل آن باشیم تا به عنوان الگو در زندگی خود به کار بندیم.

با نگرش "پس‌نگاه" نیز می‌‏توان، به خردمندی و دوراندیشی امامان(ع) در موضع‌‏گیری‌های آنان پی برد؛ زیرا رفتار و موضع‏‌گیری امامان، سبب تأثیرگذاری در طول تاریخ و پیروزی نهایی حق بر باطل است. اگر چه در  زمان خودشان این پیروزی اتفاق نیفتد و رنج و سختی فراوانی را در زندگی خود تحمل کنند. با این نگاه صبر و سکوت امام علی(ع)، فریادی رسا بر مظلومیت آن‌حضرت در طول تاریخ است. سکوت حضرت، زمینۀ سوء استفاده دشمنان را خشکاند، چنان‌که ابوسفیان حاضر شده بود با امام علی(ع) بیعت کند و علیه خلفا اقدام کند! امّا امام علی(ع) با آگاهی و  دوراندیشی دست رد بر سینه آن بدخواه مسلمانان زد.

در روزی دیگر امام علی(ع) در پاسخ به حضرت فاطمه(س) که از ایشان پرسید؛ چرا با آن همه قدرت و توان هیچ اقدامی برای تنبیه این افراد پست و زبون انجام نمی‌دهی؟ فرمود: اگر می‌‏خواهی نام پدرت رسول الله(ص) هم‌چنان باقی بماند باید صبر کنیم.[1] در روایت دیگر امام علی(ع) فرمود: به خدا قسم اگر خطر نابودی دین، بازگشت کفر و پراکندگی مسلمانان در میان نبود، این‌گونه صبر نمی‌‏کردم.[2]

این دو نمونۀ تاریخی و نمونه‌‏های فراوان دیگر حکایت از آن دارد که حساسیت زمانه اقتضا می‌‏کرد اهل‌بیت(ع) بویژه امام علی(ع) حتی برای حفظ ظاهر اسلام، آن‌چنان‌که گفته شد، صبر کنند و "خار در چشم و استخوان در گلو"، روزگار را بگذرانند.

اما نکتۀ مهم آن است که در کنار این صبر، باید حق و حقیقت در طول تاریخ آشکار بماند و سیاهی ظلم و خیانت برای  همگان در طول تاریخ معلوم شود. هنر امام علی(ع) و حضرت فاطمه(س) آن بود که به گونه‌‏ای رنج و زجر را تحمل کردند که روسیاهی آن برای ظالمان در طول تاریخ قابل پاک شدن نباشد و وجدان هر انسان منصفی در طول تاریخ به حقانیت اهل‌بیت(ع) گواهی دهد.

بنابر این، به عنوان یک اصل کلی می‌‏توان گفت: هرگاه اظهار حق با مظلومیت همراه باشد، ماندگاری آن بیشتر خواهد بود و هر چه مظلومیت بیشتر باشد، تأثیر آن حق در طول تاریخ پر رنگ‌‏تر خواهد بود. نقطۀ اوج تقارن "حقانیت و مظلومیت" را در زندگانی اهل‌بیت بویژه حضرت علی(ع)، حضرت فاطمه(س) و امام حسین(ع) می‌‏توان مشاهده کرد. از این‌رو اگر چه کشاندن امام علی(ع) برای بیعت و محنت‌‏های حضرت فاطمه(س) در این زمینه از جهت تاریخی و روابط زمینی یک "تحمیل" و ظلم آشکار بود، اما از جهت ملکوتی و آسمانی یک "انتخاب" بود. به همین جهت برخی اهل معرفت گفته‏‌اند: علی(ع) را نبردند، بلکه خودش رفت، اما به گونه‏‌ای که در طول تاریخ ظلم غاصبان قابل انکار نباشد.

 


[1]. ر. ک: مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج 29، ص 625، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، 1403ق.

[2]. همان، ج 32، ص 61.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها