جستجوی پیشرفته
بازدید
16292
آخرین بروزرسانی: 1389/03/20
خلاصه پرسش
دلیل اهل سنت برای منع بانوان از زیارت قبور چیست؟
پرسش
در منع زیارت برای زنان در منابع اهل سنت چه بگوییم. احادیث ضعیف است یا این که شرح دارد؟ با توجه به نظر مخالفان زیارت، جواب کامل بدهید. من به دنبال این هستم که زیارت از دید قرآن و حدیث شیعه و سنی ثابت و شبهه وهابیت ردّ شود، لطفاً ما را در رسیدن به جواب یاری کنید.
پاسخ اجمالی

در کتاب های اهل سنت روایاتی وجود دارد که از آنها می توان برداشت کرد که زیارت قبور برای زنان، مکروه و یا حرام است، اما وجود روایات قوی تری که ناظر به جواز چنین زیارتی بوده و وجود ضعف در سند و محتوای روایات دسته اول، بسیاری از اندیشمندان اهل سنت را به این نتیجه رسانده که بانوان نیز چون آقایان، در صورت رعایت شرایط و ضوابط شرعی، مجاز به حضور در قبرستان ها می باشند.

شیعیان نیز با توجه به معیارهای متفاوتی که در اخذ و تحلیل احادیث دارند، دلیلی بر ممنوعیت کامل چنین حضوری نمی بینند، گرچه باید دقت کرد که از مفاسد احتمالی ناشی از چنین حضوری خودداری ورزید.

پاسخ تفصیلی

در منابع روایی اهل سنت، احادیثی وجود دارد که به نوعی ناظر به ممنوعیت زیارت قبور برای زنان می باشد.

مضمون یکی از این روایات که از عبدالله فرزند عمرو بن عاص نقل شده این است که ما همراه پیامبر (ص) در مسیری حرکت می کردیم که ناگاه ایشان بانویی را دیدند که گمان می کردیم ناشناس است، اما بعد از رفتن ایشان به سمت آن بانو، فهمیدیم که او، فاطمه زهرا (س) است. پیامبر از دخترش پرسید: ای فاطمه! چه شده که از خانه ات بیرون آمدی؟ ایشان پاسخ داد: شخصی از یک خانواده، فوت شده بود و من دلم به حالشان سوخته و برای عرض تسلیت، همراه آنان حرکت کردم. پیامبر (ص) مجدداً پرسیدند: آیا تا قبرستان همراه آنها بودی؟! ایشان پاسخ دادند که با تمام آنچه از شما در مذمّت این کار شنیده بودم، چگونه به قبرستان می رفتم؟! پیامبر (ص) با شنیدن این پاسخ، فرمودند: اگر به آن جا می رفتی، هرگز داخل بهشت نمی شدی![1]

و یا اینکه در روایت دیگری از ابو هریره نقل شده: لعن الله زوّارات القبور. پیامبر(ص) زنانی که دائما در قبرستان ها هستند[2] را لعن کرده است.[3]

در مذهب شیعه، با توجه به اصول کلی حاکم بر شناخت مفهوم حدیث (درایه) و راویان آن (رجال)، روایات یاد شده از هر دو دیدگاه رجال و درایه، مورد پذیرش نیست.

از نگاه اهل سنت نیز ترمذی، یکی از مؤلفین صحاح سته، ذیل حدیث دوم توضیح داده که برخی دانشمندان بر این عقیده هستند که پیامبر(ص) بعدها زیارت قبور را مجاز اعلام کرده و رخصت ایشان، شامل مردان و زنان خواهد شد[4].

حدیث اول نیز از دیدگاه بسیاری از فقها و دانشمندان اهل سنت ضعیف می باشد.[5]

روایات دیگری که در ارتباط با منع زنان از زیارت قبور در کتب اهل سنت وجود دارد، نمی تواند از لحاظ استنادی، برتر از این دو روایت در نظر گرفته شود.

در این ارتباط، پاره ای از مباحث مطرح شده را به نقل از شوکانی، یکی از اندیشمندان زیدی متمایل به اهل سنت به استحضار می رسانیم:

ایشان ضمن بررسی احادیث وارده در کتب اهل سنت و در ارتباط با زیارت قبور توسط بانوان، اظهار می دارد: اکثریت دانشمندان، فتوا به جواز زیارت قبور در صورت اطمینان از عدم بروز فتنه و مشکلی دیگر داده اند، چون روایتی در صحیح مسلم به نقل از عائشه وجود دارد که او از پیامبر (ص) پرسید که هنگام زیارت قبور، چه دعایی بخوانم و پیامبر (ص) دعایی را به او تعلیم دادند (و از زیارت قبور منع نکردند)[6]، و در موردی دیگر به نقل از صحیح بخاری، پیامبر (ص) خطاب به بانویی که در کنار قبری نشسته و گریه می کرد، بدون آن که او را از اصل زیارت قبور نهی کند، توصیه به صبر و تقوا نمودند.[7]

علاوه بر آن، حاکم نیشابوری نقل می کند که فاطمه زهرا (س) هر هفته به زیارت قبر عمویش حمزه شتافته و در آن جا به نماز و گریه می پرداخت،[8] و ... .

سپس، کلامی از قرطبی، مفسر معروف اهل سنت به این مضمون را نقل می کند که با توجه به این روایات و نیز به دلیل این که زیارت قبور، یادآور مرگ بوده و تفاوتی در این زمینه بین مرد و زن موجود نیست، در صورت فقدان موانع فساد انگیز، به نظر نمی رسد که زیارت قبور برای زنان مانعی داشته باشد. شوکانی، در نهایت این نظریه را، مستدل ترین عقیده موجود ارزیابی نموده و آن را می پذیرد.[9]

با مراجعه به کتاب های اندیشمندان اهل سنت نیز مشاهده می کنیم که بسیاری از آنها نیز به همین نظریه ای که در کتاب شوکانی وجود دارد، متمایل اند.[10]

البته در مقابل، گروهی از اهل سنت، از جمله وهابیان، نظریات دیگری مبنی بر منع زیارت قبور برای زنان دارند که ناشی از اعتماد آنان به احادیثی است که نمونه ای از آنها در اول پاسخ ارائه شده و ملاحظه شد که از ضعف سندی و ساختاری برخوردار بوده و معارض با روایاتی قوی تر می باشند.

در پایان، توجه به این نکته ضروری است که بر اساس روایات شیعه، حضور بانوان در تشییع جنازه ها، قبرستان ها، عیادت مریضان و ...، اگر به دلیل ادای وظیفه انسانی نسبت به افراد جامعه باشد، نه تنها ایرادی نداشته، بلکه مورد تأکید پیشوایان معصوم نیز قرار گرفته است. به روایت ذیل توجه فرمایید:

عبد الله کاهلی نقل می کند که به امام کاظم (ع) عرض کردم: همسرم به همراه همسر یکی از دوستان در عزاداری ها شرکت می کنند و من همواره آن دو را از این کار باز می داشتم تا این که روزی همسرم گفت: اگر این کار، حرام و غیر مشروع است، به ما بگو تا دیگر در این محافل شرکت نکنیم، اما اگر حرام نیست، پس چرا مانع حضور ما در عزاداری ها می شوی؟ اگر ما به مجالس دیگران نرویم، آنها نیز به مراسم ما نخواهند آمد! امام با شنیدن این سخنان، در پاسخ فرمودند که پرسش تو در ارتباط با الزامات اجتماعی است. (آگاه باش که) پدرم (امام صادق ع)، مادرم را به همراه ام فروه (یکی دیگر از همسرانشان)، به این طرف و آن طرف می فرستاد تا وظایف اجتماعی خود را نسبت به مردم مدینه انجام دهند![11]

البته، بانوان باید دقت داشته باشند که حضورشان در این جایگاه ها و مراسمات با متانت کامل بوده و از اقداماتی که سازگاری چندانی با فعالیت های اجتماعی سالم ندارد، خودداری ورزند.

در این راستا، باید دانست که در کتب روایی شیعه نیز، مانند مجامع روایی اهل سنت، روایاتی وجود دارد که بانوان را از شرکت در تشییع جنازه، حضور در قبرستان و ... منع می کند[12]، اما با توجه به سیره عملی افرادی چون فاطمه زهرا(س) و نیز روایاتی که این گونه امور را مجاز می شمرد، روایات ناظر بر منع را باید ناظر به مواردی دانست  که در آن، برخی بانوان، دقت کافی در مراعات شؤون اسلامی نمی کنند و یا اینکه قبرستان ها را اقامتگاه خود قرار می دهند.[13]

بر این اساس، دیدگاه مشترک شیعیان و بسیاری از اهل سنت این است که بانوان نباید هنگام تشییع جنازه ها و نیز زیارت قبور، از رعایت حدود شرعی غافل شده و یا اینکه از زندگی طبیعی فاصله گرفته و مقیم قبرستان ها شوند، اما فواید مثبتی که در زیارت قبور وجود دارد، شامل بانوان نیز شده و به همین دلیل، نباید آنان را از این کار محروم کرد.



[1] مسند احمد بن حنبل، ج 2، ص 169-168، دار صادر، بیروت.

[2] اینکه عبارت "زوارات" به جای "زائرات" به کار رفته، نشانگر حضور دائمی در قبرستانهاست و نه زیارت قبور به صورت معمول.

[3] سنن ترمذی، ج 2، ص 259، دار الفکر،بیروت، 1403 هـ ق.

[4] همان.

[5] محیی الدین النووی، المجموع فی شرح المهذب، ج 5، ص 278، دار الفکر، بیروت.

[6] این روایت در صفحه 64 جلد سوم صحیح مسلم، دار الفکر، بیروت وجود دارد.

[7] این روایت در صفحه 73جلد دوم صحیح بخاری، دار الفکر، بیروت وجود دارد.

[8] این روایت در صفحه 377 جلد اول مستدرک حاکم نیشابوری، دار المعرفة، بیروت، 1406 هـ ق وجود دارد.

[9] الشوکانی، محمد بن علی بن محمد، نیل الأوطار من أحادیث سید الأخیار، ج 4، ص 166-165، دار الجلیل، بیروت.

[10] القاضی ابی الفضل عیاض الیحصبی، الشفا بتعریف حقوق المصطفی، ج 2، ص 84، دار الفکر، بیروت. و نیز، الالبانی، محمد ناصر الدین، احکام الجنائز، ص 187-186، المکتب الاسلامی، بیروت.

[11] کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج 3، ص 217، ح 5، دار الکتب الإسلامیة، تهران، 1365 هـ ش.

[12] حر عاملی، وسائل الشیعة، ج 3، ص 240-239، ح 3512، 3513، 3514، مؤسسة آل البیت، قم، 1409 هـ ق.

[13] همان، ج 20، ص 210، ح 25452.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    928782 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    621411 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    550862 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    453823 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    444041 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    390523 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    386531 تفسیر
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    380579 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    339444 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    328569 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...