جستجوی پیشرفته
بازدید
7594
آخرین بروزرسانی: 1397/06/02
خلاصه پرسش
آیا رفتار عرفا که گاه برای خودسازی سر به کوه و بیابان می‌گذارند، در رفتار پیشوایان معصوم(ع) نیز مشاهده شده، و آیا آن حضرات، پیروان خویش را به چنین کاری فرا می‌خواندند؟!
پرسش
اینکه عرفای شیعه توصیه کردن گه‌گاهی برای عبادت یا توسل به بیابان بروید، آیا چنین توصیه‌ای از طرف امام معصوم(ع) به یاران و اصحاب خاص شده است؟ و آیا خود آنان گه‌گاهی برای مناجات و دوری از مردم به بیابان میرفتند؟
پاسخ اجمالی
نخست باید گفت؛ آنچه در باره مناجات و عبادت در خلوت، در سفارش‌های عرفا آمده، الزاماً به معنای سر به بیابان نهادن نیست، بلکه منظور جایگاه‌های خلوت و دور از تجمعات و انظار عمومی می‌باشد. و این می‌تواند در بیابان، کوهستان، باغ‌های حاشیه شهرها و آبادی‌ها و ... باشد.
اما این‌که آیا پیشوایان دین هم برای عبادت و مناجات با پروردگار به چنین خلوت‌گاه‌هایی می‌رفتند؟ با مطالعه سیره آنان چنین رفتارهایی از آن بزرگواران مشاهده می‌شود؛ از آن‌جا که زندگی پیامبر اسلام(ص) قبل از بعثت در محیطی شرک آلود و در میان افراد جاهل و بت‌پرست بود، این باعث می‌شد تا آن‌حضرت نتواند در آن جامعه با آسودگی به عبادت با خدای یکتا بپردازد؛ لذا به غار حرا می‌رفت تا در گوشه‌‌ای خلوت به راز و نیاز با پروردگار خویش بپردازد.
دور شدن ابراهیم از جامعه شرک‌آلود(مریم، 48) و بردن همسر و فرزندانش به بیابان بی‌آب و علف(ابراهیم، 37)، رفتن موسی به کوه طور،[1] و نیز سر به بیابان گذاشتن او به دلیل هراس از فرعونیان، بیرون رفتن یونس از شهر(انبیاء، 87)، دور شدن مریم از جامعه(مریم، 16-17)، خلوت‌گزینی زکریا(ابتدای سوره مریم)، پنهان‌شدن اصحاب کهف در غار(ابتدای سوره کهف)، راز و نیاز پیامبر اسلام در غار حرا، مناجات امام علی در نخلستان‌های بیرون شهر، و... نمونه‌هایی از خلوت‌نشینی پیامبران الهی و اولیای برجسته می‌باشد.[2]
با توجه به آنچه گفته شد، روشن است که وقتی پیامبران و امامان(ع) خود اقدام به کارهای مفید و سازنده می‌کردند، به پیروان خویش بویژه دوستان نزدیک هم سفارش به چنین اعمالی می‌کردند.
در همین راستا مواردی را به عنوان نمونه بیان می‌کنیم:
 1. کمیل بن زیاد می‌گوید: «على بن ابی‌طالب نزد من آمد؛ دست مرا گرفت و مرا با خود به صحرا برد؛ هنگامی که به صحرا رسیدیم بر زمین نشست و من هم نشستم، سپس رو به من کرده و فرمود: اى کمیل آنچه تو را می‌گویم به خاطر بسپار...».[3]
2. جابر بن یزید می‌گوید: امام باقر(ع) هفتاد مطلب جدید به من آموخت که تاکنون به کسی نگفته بود، و پس از آن هم نخواهد گفت. پس از آن‌که امام رفت این مطالب بر من سنگینی نمود. و سینه‌ام تنگ شد. سپس امام صادق(ع) آمد، به وی گفتم: پدرت به من اسراری را آموخت و به من سفارش کرد آن‌را با کسی در میان نگذارم، اما اکنون آن مطالب بر من سنگینی می‌کند و سینه‌ام را می‌فشارد. امام صادق فرمود: ای جابر اگر از این آموخته‌ها چیزی بر تو سنگینی می‌کند، به سمت بیابان و صحرا برو، گودالی حفر کن و سرت را در آن گودال بگذار و بگو محمد بن علی(ع) این چیزها را به من گفت؛ بعد از آن، گودال را پر کن که زمین اسرارت را می‌پوشاند. جابر می‌گوید من سفارش امام صادق را انجام دادم و سبک شدم.[4]
3. در روایت آمده است: «در یکی از شب‌های مهتابی امام علی(ع) از مسجد بیرون آمد و به قصد صحرا حرکت کرد، و گروهى به دنبال آن‌حضرت رفتند؛ حضرت ایستاد و  به آنان فرمود شما کیستید؟ گفتند: اى امیر مؤمنان ما شیعیان تو هستیم....».[5]
آنچه بیان شد نمونه‌هایی است که نشان می‌دهد پیامبران و جانشینان آنها گه‌گاهی به دور از هیاهوی اجتماع به جاهای خلوت پناه می‌بردند تا راحت‌تر با پروردگار خویش به نیایش و عبادت بپردازند.
البته طبیعی است که این خلوت‌گزینی‌ها نباید جنبه دائمی داشته و حالت رهبانیت را به خود بگیرد که بر اساس صریح آیه 27 سوره حدید، بدعتی است که در دین وارد شده است.
 
[1]. «و ما با موسى، سى شب وعده گذاشتیم، سپس آن‌را با ده شب (دیگر) تکمیل نمودیم. به این ترتیب، میعاد پروردگارش (با او)، چهل شب تمام شد». اعراف، 142.
[3]. شیخ صدوق، خصال، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، ج ‏1، ص 186، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول، 1362ش.
[4]. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج ‏8، ص 157، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق؛ ر. ک: پاسخ 26486.
[5]. شیخ مفید، الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، ج ‏1، ص 237، قم، کنگره شیخ مفید، چاپ اول، 1413ق.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    755356 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • معنای ذکر «لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم» چیست و این ذکر چه آثار و برکاتی دارد؟
    734872 حدیث 1396/06/14
    «لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ»؛ یعنی هیچ نیرو و توانى جز از سوى خداوند بلندمرتبه و بزرگ نیست‏. واژه «حول» در لغت به معنای حرکت و جنبش،[1] و «قوّة» به معنای استطاعت و توانایی است.[2] بنابر ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    648165 Practical 1390/07/12
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    645408 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    640625 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    579356 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • فضیلت و آداب و شرایط نماز جمعه چیست؟ و به چه صورت خوانده می‌شود؟
    576971 نماز جمعه 1389/09/10
    در مورد جایگاه و فضیلتش نماز جمعه همین بس که سوره‌ای از قرآن به نامش می‌باشد.نماز جمعه یک از عباداتی است که به جماعت خوانده می‌شود. این نماز دو خطبه دارد که با حمد و ثنای الهی شروع می‌شود و امام جمعه در این خطبه‌ها باید مردم را به تقوای ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    559732 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
     دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    559543 جن 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • می خواهم دعا کنم همسرم در زندگی مطیع من باشد آیا در این زمینه دعایی از اهل بیت (ع) به ما رسیده است؟
    548755 Practical 1389/02/22
    دعاها، لازم نیست حتماً به زبان عربى خوانده شوند؛ هرچند به عربی بهتر است، حتى دعا در نماز به زبان فارسى جایز است.نکته مهم تر این که انسان باید شرایط دیگر تأثیر گذاری دعا ...