جستجوی پیشرفته
بازدید
9282
آخرین بروزرسانی: 1398/03/04
خلاصه پرسش
چگونه جسم مادّی پیامبر(ص) هنگام معراج در عالم مجردات حضور یافت؟
پرسش
چگونه جسم پیامبر(ص) هنگام معراج در عالم مجردات حضور داشت؟ آیا امکان حضور ماده در عالم مجردات وجود دارد، یا خیر، اگر جواب مثبت است چگونه؟!
پاسخ اجمالی
معراج پیامبر(ص) از امور یقینی بوده و شبهه‌‌ای در آن نیست،[1] اما در مورد کیفیت معراج پیامبر(ص) که آیا جسمانی بوده یا روحانی؟ چند نظریه مطرح شده است:
1. بیشتر مفسران بر این باورند که معراج آنحضرت هم روحانى، و هم جسمانى بود؛ یعنی رسول خدا(ص) با بدن و روح خویش از مسجد الحرام به بیتالمقدس و از آنجا نیز با همین بدن و روحش به آسمانها عروج نمود.[2]
2. گروه دیگری از مفسران معتقدند که معراج آنحضرت از مکه تا بیت المقدس با روح و جسم بوده، ولی سفر حضرتشان از بیتالمقدس به آسمانها، تنها سفری روحانی بود.[3]
3. برخی نیز گفته‏اند: تمام مراحل معراج، روحانی محض بود. طبق این نظریه، معراج در واقع از رؤیاهاى صادقى است که خداوند به پیامبرش نشان داد. البته این نظر تعداد کمی از مفسران است.[4]
به هر حال صاحبان هر کدام از نظرها دلایلی را مطرح میکنند و از آن جمله، علامه طباطبائی پس از نقل اقوال، نظریه دوم را ترجیح میدهد. البته با این توضیح که مقصود از معراج روحانی آنگونه که معتقدان به معراج روحانى میگویند(که به صورت رؤیاى صادقه بوده است) نیست، بلکه مقصود از روحانى بودن معراج این است که روح مقدس آنحضرت به ماوراى این عالم مادى، یعنى آنجا که ملائکه مکرمین منزل دارند و اعمال بندگان بدانجا منتهى و مقدرات از آنجا صادر میشود عروج نموده و نشانههای بزرگ پروردگارش را مشاهده و حقایق اشیاء و نتایج اعمال برایش مجسم شده؛ ارواح انبیاى عظام را ملاقات و با آنان گفتوگو کرده؛ ملائکه کرام را دیده و با آنان صحبت کرد.
دلیل عمده ایشان برای این نظریه را در چند مطلب میتوان بیان کرد:
الف) اگر معراج - بر اساس نظریه سوم - فقط روحانی یعنی رؤیای صادقانه بود، در این صورت اولاً: نمیتوان آنرا از معجزات بر شمرد. ثانیاً: وجهی برای انکار قریش متصور نیست.
ب) اختلاف لحن اخبار این باب مؤید نظریه دوم است؛ مثلاً در بعضى از آنها در باره صعود رسول خدا(ص) به آسمان میگوید که به وسیله «براق» صورت گرفت و در بعضى دیگر «بال جبرئیل» آمده، و در بعضى «نردبان» که یکسرش روى صخره بیت المقدس و سر دیگرش به بام فلک و آسمانها رفته است، و از این قبیل اختلاف تعبیر در بیان یک حقیقت است و بنابر این، از همینجا میتوان حدس زد که منظور از این بیانات، مجسم ساختن امرى غیر جسمى و غیر مادى به صورت امرى مادى است به نحو تمثیل و وقوع اینگونه تمثیلات در ظواهر کتاب و سنت امرى واضح است که به هیچ وجه نمیشود انکارش کرد.[5]
این بیان را میتوان به نوعی ردیه نظریه اول دانست و آن اینکه دلیل واضح روشنی نداریم که تمام مراحل معراج با بدن جسمانی صورت گرفته است.
حکیم ملاصدرا در تبیین معراج پیامبر(ص) مطالبی بیان میکند که میتوان گفت وی معراج را روحانی و جسمانی میداند. البته با تفسیری که برای جسمانی مطرح میکند. بدین بیان که معراج در نظر ملاصدرا در واقع کشف و مشاهده حقایق پنهان عوالم ملکوت، جبروت و لاهوت و اتصال به آن عوالم است؛ و چون این حالت(کشف و شهود) در اثر قوت و قدرت روح انجام میشود؛ چنین روحی (که از آن به روح قدسی تعبیر میشود) نه تنها جسم و حواس ظاهری مانع حرکت او نیستند، بلکه تحت سیطره او هستند؛ از اینرو او حقایق را به واقع و به همراه این جسم و حواس ظاهری میبیند؛ نه اینکه به صورت خیال و توهم باشد؛ یعنی روح قدسی هنگامی که توجه به افق اعلی میکند و انوار علوم را بدون واسطه از خداوند دریافت میدارد، این حالت در قوای ظاهری و روح بشری او نیز اثر میگذارد و آن حقایق برای حواس ظاهری تمثل و تجسم مییابند و او سخن حق را در نهایت فصاحت و بلاغت و زیبایی میشنود و حقایق آن عالم را با دیده خود مشاهده میکند.[6]
 

[1]. ر. ک: 5636؛ 10205؛ 48724.
[2]. ر. ک: کاشانى ملا فتح الله، تفسیر منهج الصادقین فى الزام المخالفین، ج 5، ص 237، تهران، کتابفروشى محمد حسن علمى، 1336ش.
[3]. ر. ک: آلوسى سید محمود، روح المعانى فى تفسیر القرآن العظیم، ج ‏8، ص 9، بیروت، دارالکتب العلمیه، چاپ اول، 1415ق.
[4]. ر. ک: طباطبائی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه، موسوی همدانی، سید محمد باقر، ج 13، ص 40، قم، دفتر انتشارات اسلامى، چاپ پنجم، 1374ش؛ مکارم شیرازى، ناصر، تفسیر نمونه، ج 12، ص 11، تهران، دار الکتب الإسلامیه، چاپ اول، 1374ش.
[5]. ر. ک: المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه، ج 13، ص 40 - 43.
[6]. ر. ک: صدر المتألهین، مفاتیح الغیب، ص 33 - 37، تهران، موسسه تحقیقات فرهنگى، چاپ اول، 1363ش.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • اجرای قصاص در افغانستان چگونه انجام می شود؟
    15803 Laws and Jurisprudence 1387/04/09
    افغانستان کشوری اسلامی است، قصاص به عنوان یکی از مجازات های اسلامی مورد توجه بوده و با شرایط و معیارهای موجود در فقه حنفی اجرا می شود.براساس قوانین این کشور، تمام احکام قطعی دادگاها لازم الاجرا است؛ مگر احکام مربوط به ...
  • ارتباط میان روح و بدن چگونه است؟
    71134 Islamic Philosophy 1387/11/05
    در مورد رابطه روح و بدن باید گفت بدن مرتبه ای از مراتب نفس و روح است و به همین دلیل در حقیقت، بدن در نفس و روح است نه این که روح در بدن موجود باشد؛ زیرا براساس حکمت متعالیه نفس به دلیل جامعیت و قوت وجودی دارای مراتبی ...
  • حقیقت گناه چیست؟ و چه اثرى بر روح و روان انسان دارد؟
    58760 گناه 1386/03/23
    پرسش مطرح شده در چهار بخش قابل بررسی است:حقیقت گناه: گناه که در عربى به آن «اثم» و «عصیان» گفته مى‏شود، به معناى سرپیچى از امر مولا و خطا و لغزش است. انسان گناه کار به جاى اطاعت از عقل، از شهوت و غضب پیروی مى‏کند، ...
  • پیشینه نگارش مقتل‌نویسی شهدای کربلا از چه زمانی آغاز شد؟
    8103 تاریخ 1392/11/20
    تک‌نگاری حادثه‌ها، یک گونه از نوشته‌های تاریخی است که مسلمانان در قرون نخستین برای ثبت وقایع مهم از آن بهره جسته‌اند. چنین نوشته‌هایی اغلب پیرامون روزهای پُر حادثه‌ای است که سرنوشت تاریخی مسلمانان را دچار تحوّل می‌کند.[1] یکی از تلاش‌های جدّی مورّخان در تدوین ...
  • آیا رفتاری که قبعثری در مقابل تهدید حجاج بن یوسف انجام داد، می‌تواند الگویی باشد که سخن دیگران را حمل بر صحّت کنیم؟
    4541 تاريخ بزرگان 1397/08/01
    ابتدا باید گفت؛ «حمل به صحّت» و «بازی با کلمات برای نجات خود» دو موضوع جدا از هم می‌باشند و آنچه در داستان قبعثری آمده از نوع دوم است. با ذکر این نکته به گزارش این داستان می‌پردازیم. حجّاج بن یوسف ثقفی[1] قبعثری و ...
  • ازدواج شغار، از دیدگاه اسلام چه حکمی دارد؟
    15099 ازدواج 1392/04/13
    در عصر جاهلیت به واسطۀ این که حرمتى براى زن قائل نبودند مهریه را که حق مسلّم زن بود اولیاى او مى‌گرفتند و حتى در پاره‌اى از موارد مهریۀ یک زن را ازدواج زن دیگرى قرار مى‌دادند - مثلاً برادرى خواهر خود را به ازدواج شخصى در ...
  • از چه راه‌هایی چشم‌زخم دفع می‌شود؟
    151954 تفسیر 1386/08/13
    چشم‌زخم از تأثیرات نفسانی است که دلیلی بر نفی آن وجود ندارد، بلکه حوادث بسیاری دیده شده است که با چشم‌زدن منطبق است.شیخ عباس قمی(ره) در تعویذات چشم‌زخم، خواندن آیه‌ی 51 سوره‌ی مبارکه‌ی قلم را سفارش کرده است. این آیه با توجه به شأن نزول آن ...
  • تفسیر «منهج الصادقین» ملا فتح الله کاشانی دارای چه امتیازاتی هست؟
    16320 علوم قرآنی 1392/05/14
    تفسیر «منهج الصادقین فی تفسیر القرآن المبین و إلزام المخالفین‏»[1] نوشته ملا فتح اللّه کاشانى از علمای شیعه بوده که در قرن دهم (متوفی 988 یا 997 یا هـ.ق) می‌زیست.[2] این تفسیر، از تفاسیر ارزشمند شیعى است که به ...
  • بهترین راه شناخت و پی‌بردن به اوصاف خدای کریم کدام است؟
    24395 صفات الهی 1391/09/22
    اوصاف خداوند را از سه راه می‌توان شناخت: 1. عقل: راه اول راه عقلی است؛ چنان‌که در کتاب‌های کلامی و فلسفی از این‌راه استفاده می‌کنند. برای اطلاع بیشتر رجوع شود به کتاب‌هایی؛ مانند شرح تجرید الاعتقاد خواجه نصیر طوسی، بدایة الحکمه و نهایة الحکمه علامه ...
  • آیا اسلام زندگی در شهرهای بزرگ را بهتر از سکونت در روستاها و شهرهای کوچک می‌داند؟!
    28405 حدیث 1393/09/08
    در متون حدیثی، روایاتی از پیامبر اسلام(ص) و امام علی(ع) وجود دارد که در آنها توصیه شده است در شهرها، بویژه شهرهای بزرگ زندگی کنید و از روستاها گریزان باشید؛ مانند: 1. «أَوْصَى النَّبِیُّ (ص) لِعَلِیٍّ (ع) یَا عَلِیُّ لَا تَسْکُنِ الرُّسْتَاقَ فَإِنَّ شُیُوخَهُمْ جَهَلَةٌ وَ شَبَابَهُمْ عَرَمَةٌ ...

پربازدیدترین ها