جستجوی پیشرفته
بازدید
1499
آخرین بروزرسانی: 1397/02/08
خلاصه پرسش
آیا این عبارت که به امام علی(ع) نسبت داده می‌شود، مستندی دارد: «خداوند دو چیز را بسیار عظیم خلق کرد؛ یکی آسمان و عظیم‌تر از آن انسان را»؟
پرسش
آیا این سخن: «خداوند دو چیز را بسیار عظیم خلق کرد؛ یکی آسمان و عظیم‌تر از آن انسان را» از امیرالمؤمنین(ع) است؟ منبع آن کجااست؟
پاسخ اجمالی
در دیوان منسوب به امام علی(ع) درباره حقیقت انسان شعری وجود دارد که بر عظمت و گرامی‌داشت آفرینش انسان نسبت به موجودات دیگر دلالت دارد:
« أتَزعُمُ[1] أنَّکَ جِرمٌ صَغیر *** وَ فِیکَ انْطَوَى‏ الْعَالَمُ الْأَکْبَر».[2]
یعنی: فکر می‌کنى تو موجود کوچکی هستى، با آن‌که جهان بزرگ در وجود تو پیچیده شده است؟!
این شعر در بسیاری از کتاب‌های عرفانی و فلسفی،[3] و در مباحث مربوط با حقیقت انسان مورد استشهاد قرار گرفته است؛ از این‌رو، ظاهراً از جهت محتوا مورد پذیرش می‌باشد.
البته در بعضی از کتاب‌های عرفانی کهن، این سخن صریحاً به امام علی(ع) نسبت داده نشده و با تعبیر «قال بعض المحققین» آمده است.[4]
توضیح:
از نگاه عرفانی دو عالم وجود دارد؛ یکی «عالم صغیر» که همان انسان است؛ زیرا انسان بر هیئت و شکل عالم آفریده شده است، و دیگری «عالم کبیر» که جهان باشد؛ و خداى تعالى هر آنچه را که در «عالم کبیر» موجود است در انسان ایجاد کرد؛[5] یعنی انسان کامل، جلوه و مظهر اسماء و صفات جمال و جلال الهی است.[6]
از دیدگاه صدر المتألهین، انسان، عالم صغیر است که مشتمل بر مراتبی است؛ مرتبه اشرف و اعلاى آن، که نفس باشد. مرتبه پایین و أخسّ آن، که بدن است. همه موجوداتى که در عالم کبیر وجود دارند در عالم صغیر که انسان باشد، منطوى(پیچیده) می‌باشند (و فیک انطوى العالم الأکبر) و انسان هرگاه در مرتبه علم و عمل به کمال ممکن خود برسد و در مقام علم نفس به مرتبه‌اى برسد که «عقل مستفاد» شود و به «عقل فعال» متصل گردد و در مرتبه‏ عمل پس از تخلیة، تحلئة و تجلیه، مراتب اسفار چهارگانه به سوى خدا را در مقام سیر و سلوک طى کرده باشد، وى را انسان کامل و خلیفه الهى بر روى زمین گویند.[7]
 

[1]. در برخی نسخه‌ها  «و تحسب» دارد.
[2]. میبدى، حسین بن معین الدین، دیوان أمیر المؤمنین(ع)، ص 175، قم، دار نداء الإسلام للنشر، چاپ اول، 1411ق.
[3]. کرمانى (635ق)، اوحد الدین، دیوان رباعیات، ص 370، تهران، سروش، چاپ اول، 1366ش؛ صدر الدین قونوى(م 673ق)، مرآة العارفین و مظهر الکاملین فى ملتمس زبدة العارفین، ص 38، تهران، مولى، چاپ اول، 1387ش؛ سکندرى(709ق)، احمد بن عطاء الله، اللطائف الإلهیة فى شرح مختارات من الحکم العطائیة،  ص 16، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ اول، 1424ق؛ صدر الدین شیرازى، محمد بن ابراهیم، شرح أصول الکافی، ج ‏1، ص 292، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگى، چاپ اول، 1383ش.
[4]. بونى(م 622ق)، احمد بن على، شمس المعارف الکبرى،  ص 464، بیروت، مؤسسة النور للمطبوعات، چاپ دوم، 1427ق.  
[5]. ر. ک: بقلی شیرازی، روزبهان‏، تقسیم الخواطر، ص 139، قاهره، دار الآفاق العربیة،  چاپ اول‏، 1428ق؛ محیى الدین بن عربى‏، ابوبکر محمد بن على‏، الفتوحات المکیة، ج ‏3، ص 11، و ج 2، ص 124، بیروت، دار الصادر، چاپ اول‏، بی‌تا.
[7]. سجادی، سید جعفر، فرهنگ اصطلاحات فلسفى ملاصدرا، ص 109، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى‏، چاپ اول‏، 1379ش.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    922266 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    610307 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    543748 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    450037 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    433578 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    385518 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    383208 تفسیر
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    371695 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    337264 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    324953 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...