بازدید
1711
آخرین بروزرسانی: 1397/07/13
خلاصه پرسش
با آن‌که انسان باید از افراد فاسد به خدا پناه ببرد نه از افراد پرهیزگار، چرا حضرت مریم(س) خطاب به فرشته‌ای که در برابرش مجسم شد، گفت: «اگر پرهیزگارى، از تو به خدا پناه می‌برم»؟!
پرسش
در آیه 18سوره مبارکه مریم می‌خوانیم: «گفت اگر پرهیزگارى من از تو به خداى رحمان پناه مى‌برم». قاعدتاً باید حضرت مریم(س) می‌گفت اگر پرهیزگار نیستی من به خدا پناه می‌برم. پس چرا پناه بردن خود به پروردگار را مشروط به پرهیزگاری آن‌شخص(حضرت جبرئیل) کرد؟!
پاسخ اجمالی
هنگامی که حضرت مریم(س) میان خود و مردم پرده کشید، تا چیزى مانع اخلاص او در عبادت نشود، و کسى او را از خدا به خود مشغول ندارد، در این هنگام، جبرئیل در شکل انسانى بی‌عیب و نقص بر مریم ظاهر شد. مریم(ع) از شدت وحشتى که از حضور جبرئیل بر وی عارض شده بود، مبادرت به سخن کرد و گفت: «قالَتْ إِنِّی أَعُوذُ بِالرَّحْمنِ مِنْکَ إِنْ کُنْتَ تَقِیًّا»؛[1] من از تو، به خداى رحمان پناه می‌برم اگر پرهیزگارى!
مریم(س) به گمان آن‌که این فردی که در برابرش ظاهر شده، نیت بدی دارد؛ خود را به پناه خدای رحمان سپرد تا رحمت عامه الهى را که هدف نهایى بندگان مخلص است متوجه خود سازد.
حضرت مریم، هم زنى شجاع بود و هم مؤمن و به خوبى می‌دانست که در چنین موقعیتى چه رفتارى داشته باشد. پس رو به آن مرد کرد و گفت: اگر تو پرهیزگار(تقی) باشى به خدا پناه می‌برم.
حال در این‌که منظور مریم از جمله «اگر پرهیزگارى» چیست، مفسران احتمالاتی را مطرح کرده‌اند:
1. مهم‌ترین احتمال آن است که اگر مریم این پناهندگى خود را مشروط به جمله "إِنْ کُنْتَ تَقِیًّا" نمود، از قبیل توصیف‌کردن طرف مقابل به وصفى است که خود مخاطب ادعا می‌کند که دارای آن است؛ چون می‌دانیم که تقوا ویژگی نیکی است که به خصوص در جوامع مذهبی، هر انسانى - حتی فرد بی‌تقوا - دوست دارد که دیگران او را با این ویژگی بشناسند و معمولاً کمتر افرادی در این جوامع هستند که به بی‌تقوایی خود اعتراف و افتخار ‌کنند! ؛ لذا معنای این جمله به این بازگشت می‌کند که من از تو به خدای رحمان پناه می‌‏برم، اگر تو ادعای با تقوا بودن داشته باشى و یا گمان می‌کنی که باتقوایی!
پس این آیه نظیر خطاب‌هاى موجود در آیاتی مانند: «وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ»[2] و «وَ عَلَى اللَّهِ فَتَوَکَّلُوا إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ»[3] است که توصیه می‌کند، اگر ایمان دارید، تقوا داشته باشید و بر خدا توکل کنید، با آن‌که می‌دانیم که مؤمنان واقعی، هم تقوا دارند و هم توکل و نیازی نیست که به آنها توصیه شود.[4]
2. برخی معتقدند؛ مریم از دو زاویه این عبارت را بر زبان آورد. یکى آن‌که: اراده خود را تقویت کند و در دل آن مرد ترس بیندازد. دیگر آن‌که: به او بفهماند که عمل او مخالف تقوا و پرهیزگارى است.[5]
3. همچنین گفته‌اند که «إِن» حرف نفى است و به عبارتی معناى سخن حضرت مریم این است که تو پرهیزگار نیستی که به خلوت من وارد شدی و به من نگاه می‌کنی. اگر تو تسلیم و مطیع فرمان خداوندی، از پیش من خارج شو و متعرض من نشو.[6]
4. از آن‌جا که مریم زنی متقی و پرهیزگار بود، و بر اساس سخن امام علی(ع) که فرمود: «دانسته‌‏ام که پرهیزگار نهى می‌کند پرهیزگار را از نافرمانى»،[7] مریم نیز به آن مرد گفت؛ اگر تو به صفت ورع و تقوا آراسته‌‏اى و ترس خدا را در دل داری، از نزد من بیرون شو. خلاصه این‌که این کلام نهایت مبالغه در عفاف است؛ یعنى اگر پرهیزگارى، من از تو پناه به خدا می‌برم، تا چه رسد به آن‌که چنین نباشى.[8]
5. بعضی گفته‌‏اند که «تقى» نام فرد بدکار و شرورى در آن زمان بود، و از آن‌جا که مریم وضعیت او را شنیده بود، گمان کرد که او همان مرد است؛ لذا از شر او به خدای سبحان پناه برد.[9]
6. گفته شده است که «تقی» مردی بسیار عادل در آن زمان بود، و مریم خطاب به آن فرد گفت: اگر تو در پاکی مانند تقی هستی، من از تو به خدای رحمان پناه می‌برم.[10]

[1]. مریم، 18.
[2]. مائده، 57.
[3]. همان، 23.
[4]. ر.ک: طباطبائی، سید محمد حسین‏، المیزان فی تفسیر القرآن، ج 14، ص 41، قم، دفتر انتشارات اسلامی‏، چاپ پنجم‏، 1417ق؛ المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه، موسوی همدانی، سید محمد باقر، ج ‏14، ص 53، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ پنجم، 1374ش.
[5]. مدرسی، سید محمدتقی، تفسیر هدایت، گروه مترجمان، ج ‏7، ص 26، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، چاپ اول، 1377ش.
[6]. رشیدالدین میبدی، احمد بن ابی سعد، کشف الأسرار و عدة الأبرار، تحقیق، حکمت‏، علی اصغر، ج ‏6، ص 28، تهران، امیر کبیر، تهران، چاپ پنجم، 1371ش.
[7]. «علمت انّ التّقى ینهى التّقىّ عن المعصیة». طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمه: بلاغی‏، محمد جواد، ج 6، ص 784، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، 1372ش.
[8]. حسینی شاه عبدالعظیمی، حسین بن احمد، تفسیر اثنا عشری، ج ‏8، ص 160، تهران، میقات، تهران، چاپ اول، 1363ش.
[9]. ر. ک: قرطبی، محمد بن احمد، الجامع لأحکام القرآن، ج 11، ص 91، تهران، ناصر خسرو، چاپ اول، 1364ش.
[10]. ثعلبی نیشابوری، ابو اسحاق احمد بن ابراهیم، الکشف و البیان عن تفسیر القرآن، ج ‏6، ص 210، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ اول، 1422ق.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    897799 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    560777 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    469854 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    422568 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    400704 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    372703 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    355820 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    337727 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    322216 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    314027 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...