جستجوی پیشرفته
بازدید
199
آخرین بروزرسانی: 1398/11/30
خلاصه پرسش
ریشه «سجر» ناظر به چه معنایی بوده و منظور از «تسجیر» و «مسجور» در قرآن کریم چیست؟
پرسش
کلمه «سجرت» در آیه‌ی 6 سوره تکویر به معنای پر و مالامال گشتن است، یا جوش آمدن و تبخیر؟
پاسخ اجمالی

«سجر» در عربی به معنای «پر کردن» و «مسجور» به معنای «انباشته شده» می‌باشد. [1]

قرآن کریم در بیان یکی از نشانه‌های برپایی قیامت می‌فرماید: «وَ إِذَا الْبِحارُ سُجِّرَت».

واژه «سُجِّرَتْ» در لغت به چند معنا آمده است؛ مانند: تشدید آتش،[2] پُر و لبریز شدن، خشکیده شدن آب،[3] و... .

مفسران قرآن با توجه به معانی لغوی این واژه، در این‌که منظور از «تسجیر» دریاها چیست احتمالاتی را مطرح کرده‌اند؛ مانند:

  1. منظور آن است که در آن‌‌روز، آب‌ دریاها به زمین فرو می‌رود به گونه‌ای که حتی یک قطره از آن باقی نمی‌ماند.[4]
  2. رودها و دریاها، آب‌های شیرین و گوارا و آب‌های شور با هم آمیخته می‌شوند، و همه‌ی دریاها یک دریا می‌شود.[5]
  3. بر اساس قرائت مشهور که به تشدید خوانده شد: «سُجِّرَتْ»، معناى آن شدت و پیوستگى فعل است؛ یعنی آن‌‌گاه که دریاها به هم پیوسته و به شدت و سراسر برافروخته گردد.[6]

گویا در آستانه‌ی قیامت همین‌‌که خورشید با شعاع و قدرتش به هم پیچیده و تاریک شد، توازن جذب و دفع میان خورشید و زمین و در نتیجه تعادل در میان نیروى ثقل و فشار گازها و مواد گداخته درون زمین به هم می‌خورد و با انفجارهاى شدید و همه‌جانبه، قشر فاصل و حافظ از میان می‌‌رود، کوه‌‌‏ها به حرکت در می‌آید و گازها و مواد داغ و گداخته، آب دریاها را به سرعت تبخیر می‌کند و دریاها را طوفان مواد مذاب و آتش فرامی‌گیرد.[7]

  1. برخی گفته‌اند « وَ إِذَا الْبِحارُ سُجِّرَت»، یعنی هنگامی که دریاها تبدیل به آتش و مشتعل شوند. البته از نظر علمی نیز این مطلب به اثبات رسیده است که آب از دو عنصر اکسیژن و هیدروژن تشکیل شده، اگر از یکدیگر جدا شوند، هیدروژن آن پس از ترکیب با اکسیژن مشتعل می‌شود و شعله و حرارت عظیم از آن به وجود می‌آید، و بیقین می‌‏توان گفت که خدای متعال در روز قیامت آن قدرت را دارد که با تأثیر فشار یا عاملى دیگر عناصر آب را از یکدیگر جدا کند و آنها را مشتعل سازد.[8]

به عبارت دیگر، از آن‌جا که خدای متعال تواناى بر ویران کردن دنیا و برپاداشتن قیامت است، می‌تواند با دریاها هر کاری را که می‌خواهد بکند، از جمله گرم کردن و تغییر ماهیت دادن آب‌‌هاى آنها به آتش افروخته.[9]

  1. به نظر می‌رسد منظور از «وَ إِذَا الْبِحارُ سُجِّرَت»، هم‌چنین «وَ إِذَا الْبِحارُ فُجِّرَتْ»،[10] جوشیدن و تبخیر شدن آنها در اثر حرارت باشد که در این صورت دیگر دریایى نخواهد ماند و همه تبخیر خواهند گردید. و شاید منظور از انفجار و شکافتن نیز همان باشد که در آیه «وَ إِذَا الْبِحارُ فُجِّرَتْ» آمده است، اقیانوس‌ها که کران تا کران سطح زمین را گرفته‌‌‏اند، (با شعله‌ور شدن و انفجار) به هوا می‌روند و بستر آنها آشکار می‌گردد.[11]
  2. تسجیر به معنای پر شدن و سرریز کردن است تا این‌که به حالت انفجار برسد و سیلان پیدا کند، همان‌گونه خدای متعال در جایی دیگر فرمود: «وَ إِذَا الْبِحارُ فُجِّرَتْ». و عرب هم به چاهی که پر از آب باشد، می‌گوید: «ماءٌ مسجور».[12]

و قرآن نیز در توصیفی از دریا واژه «مسجور» را برای آن مورد استفاده قرار می‌دهد: «وَ الْبَحْرِ الْمَسْجُور».[13]

 


[1]. ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج 4، ص 345، بیروت، دار صادر، چاپ سوم، 1414ق.

[2]. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، تحقیق، داودی، صفوان عدنان، ص 397، دمشق، بیروت، دارالقلم‏، الدار الشامیة، چاپ اول، 1412ق.

[3]. لسان العرب، ج 4، ص 345.

[4]. ر. ک: ابوالفتوح رازی، حسین بن علی، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیرالقرآن، تحقیق، یاحقی، محمد جعفر، ناصح، محمد مهدی، ج 20، ص 159، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، 1408ق.

[5]. همان.

[6]. طالقانی، سید محمود، پرتوی از قرآن، ج 3، ص 173، تهران، شرکت سهامی انتشار، چاپ چهارم، 1362ش.            

[7]. همان.

[8]. مدرسی، سید محمدتقی، تفسیر هدایت، گروه مترجمان، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، ج ‏17، ص 354، مشهد، چاپ اول، 1377ش.

[9]. فخرالدین رازی، ابوعبدالله محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، ج ‏31، ص 65، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ سوم، 1420ق.

[10]. انفطار، 3.

[11]. قرشی، سید علی اکبر، تفسیر احسن الحدیث، ج ‏12، ص 102، تهران،  بنیاد بعثت، چاپ سوم، 1377ش.

[12]. طبری، ابو جعفر محمد بن جریر، جامع البیان فی تفسیر القرآن، ج ‏30، ص 44، بیروت، دار المعرفة، چاپ اول، 1412ق.

[13]. طور، 6.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    917601 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    594015 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    526996 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    446132 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    426079 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    380901 تفسیر
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    378871 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    365011 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    335012 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    322973 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...