جستجوی پیشرفته
بازدید
7454
آخرین بروزرسانی: 1391/04/19
 
کد سایت fa18016 کد بایگانی 17984 نمایه مراتب وجود در حکمت و عرفان و مطابقت آن با اصطلاح قرآنی برزخ و قیامت
طبقه بندی موضوعی Theoretical|برزخ|چینش وجود
خلاصه پرسش
در مورد مطابقت مراتب وجود با اصطلاح قرآنی برزخ و قیامت توضیح دهید، آیا مراتب وجود همگی یک حقیقت منبسط است؟
پرسش
در یکی از جواب های که در سایت خوب شما خواندم چنین نوشته بودید: «عوالم وجود در طول هم قرار دارند و هر مرتبه نازله عبارت است از مظهر و مثالی برای مراتب بالاتر که این مرحله نازله در ظل آن مرحله پدیدار می شود، و دنیایی که ما در آن زندگی می کنیم، نازل ترین مراتب عالم موجودات است که عالم مجاز و عالم پوسته ها است و موجودات این عالم تنها نشانه و مثالی از عالم بالایند. و بالاتر از این عالم عالمی است که در قوس صعودمان عالم برزخ است که واسطه بین عالم دنیا و عالم قیامت است و عالم برزخ همان عالم صورت و معنا است و ما فوق آن همان عالم قیامت است که عالم \"جمع\" و عالم حقیقت و عالم حیات و منتهای سیر بشریت است. همانا از نام های قیامت می توان به \"الحاقه\" اشاره کرد که به معنای حاق واقع و عین واقعیت است؛ یعنی روزی که در آن همه اسرار و بواطن امور آشکار می شود: \"یوم تبلی السرائر\".پس قیامت روزی است که در آن همه اسرار آشکار شده و عالم حیات است: \"و أن الدار الآخرة لهی الحیوان لو کانوا یعلمون\".آیا شرحی برای این قسمت از جواب وجود دارد؟؛ زیرا بحث مهمی است و برای من اهمیت زیادی دارد. آیا وجود یک حقیقت کشیده شده است؟ از شما تقاضا داریم که مفصلا جوابم را بدهید. از این که سایتی علمی و دقیق مانند سایت شما را پیدا کرده ام بسیار خوشوقت هستم. با تشکر فراوان
پاسخ اجمالی

با توجه به تقسیماتی که در حکمت و عرفان نسبت به مراتب وجود شده است و تطبیق آن با قرآن و روایات باید گفت؛ عالم دنیا ظاهری از عالم وجود است و عالم مثال یا برزخ هم هنوز حقیقت اشیا نیست، بلکه مثالی از حقیقت است، اما عوالم جبروت و به اصطلاح دیگر عوالم قیامت آشکار شدن حقیقت عالم است.

پاسخ تفصیلی

با توجه به تقسیماتی که در حکمت و عرفان نسبت به مراتب وجود شده است و تطبیق آن با قرآن و روایات باید گفت؛ در قرآن کریم چند نوع تقسیم نسبت به مراتب وجود صورت گرفته است؛ مثلا دنیا و آخرت؛ غیب و شهادت؛ و تقسم دیگری که از قرآن بر می آید، تقسم عوالم وجود به دنیا، برزخ، و عالم قیامت است. منظور از عالم قیامت همان ظهور حقیقت عالم بعد از واقعه قیامت است. از طرفی می دانیم که بهشتِ قیامتی، هم اکنون حاضر و موجود است که این موضوع در جای خود به اثبات رسیده است. بنابر این، واقعه قیامت هم برای برخی افراد به طور شخصی واقع شدنی است، همچنان که امیر المومنین (ع) فرموده است که اگر پرده ها کنار رود و قیامت آشکار شود بر یقین من چیزی افزوده نخواهد شد.[1] و شواهد بسیاری در روایات بر این معنا و مدعا وجود دارد. پس یکی از تقسمات قرآنی در مورد عوالم وجود، تقسیم عوالم به دنیا،‌ برزخ و عوالم قیامت است. حال در مقایسه بین این تقسیم با تقسیمی که در حکمت و عرفان شده است که عوالم را به شهادت، ملکوت یا مثال، جبروت و لاهوت تقسیم کرده اند،[2] می گوییم: عالم شهادت همان عالم دنیا است، عالم مثال منطبق بر عالم برزخ است، و عوالم بالاتر که عبارت از جبروت و لاهوت باشد عرصه قیامت است.

 

بنابراین، عالم دنیا ظاهری از عالم وجود است و عالم مثال و برزخ هم هنوز حقیقت اشیاء نیست، بلکه مثالی از حقیقت است، اما عوالم جبروت و به اصطلاح دیگر عوالم قیامت آشکار شدن حقیقت عالم است.

 

حال با این دیگاهِ روشن، در مورد اصطلاحات حکمت و عرفان اسلامی، همچنین اصطلاحات روایی و قرآنی به خوبی می توان با مطالعه قرآن، روایات و کتب برگزیده حکمی و عرفانی به تفصیل مطلب پی برد و در مورد هریک از این عوالم و نحوه آشکار شدن این عوالم بر سالک طریق، قبل از مرگ و قیامت؛ همچنین برای همه مردم پس از مرگ و بعد از واقعه قیامت کبرا پی برد.

 

در پاسخ به بخش دوم سؤال باید گفت؛ بله در سلسله مراتب عالم هر مرتبه‌ی پائینی ظل مرتبه بالاتر است، ولی این که آیا یک حقیقت بسیطی بر همه عوالم کشیده شده است، سخن دیگری است و تداعی کننده تشکیک در وجود و وحدت وجود تشکیکی است که اکثر فلاسفه به آن گرائیده اند، ولی از دیدگاه عرفا مردود است،[3] بلکه غیر خدا از خود هیچ ندارند، نه اینکه مرتبه ای ضعیف را دارا باشند. بلکه هر مرتبه ای از عوالم، جلوه ای خاص از وجود را با خود دارد که اگر چه وجود حق را می نمایاند، اما ذات حقیقت نیست و مرتبه نازله یا ضعیف شده آن هم نیست؛ چرا که این دیدگاه شرک محسوب می شود و منافات با توحید وجودی دارد.

 

در مقام توحید کامل،[4] باید گفت؛ آیت خدا هیچ چیزی از خود ندارد و هرچه دارد از خدا است و این سخن به این معنا نیست که خدا همان اشیاء شده است، بلکه به این معنا است که آیات خدا در مقام توحید، فانی از خود و مظهر خدا مشاهده می شوند، همچنان که واقعیت هم جز این نیست. عارف این حقیقت و واقعیت را کشف کرده، ولی مردم عادی در حجاب ظاهر باقی مانده اند.

 

[1] «لو کشف الغطاء ما ازددت یقینا» غرر الحکم و در الکلم، ص 119، انتشارات دفتر تبلیغات،‌قم.

[2]در این مورد مراجعه کنید به نمایه: حضرات خمس، 13064 (سایت: ).

[3]عرفا در عین قول به وحدت وجود یا توحید وجودی منظورشات وحدت تشکیکی وجود نیست.

[4]ممکن است از آن تعبیر به توحید وجودی یا وحدت وجود عرفا شود. (نه وحدت تشکیکی)

 

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    926134 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    616934 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    548552 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    452366 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    439894 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    388219 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    385112 تفسیر
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    376595 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    338597 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    327072 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...